II PK 76/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uznał, że udzielenie przez pracownika wywiadu prasowego krytykującego członka organu pracodawcy, przy zachowaniu odpowiedniej formy i braku znacznego nasilenia złej woli, nie stanowi ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.
Pracownica udzieliła wywiadu prasowego, w którym skrytykowała prezesa zarządu swojej firmy za niekompetencję i nieudolność, co doprowadziło do jej zwolnienia w trybie dyscyplinarnym. Sąd Rejonowy uznał to za ciężkie naruszenie obowiązków, jednak Sąd Okręgowy zmienił wyrok, zasądzając odszkodowanie. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego pracodawcy, potwierdzając, że krytyka członka organu pracodawcy, jeśli zachowana jest odpowiednia forma i brak jest znacznego nasilenia złej woli, nie jest ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych.
Sprawa dotyczyła pracownicy, głównej księgowej, która udzieliła wywiadu prasowego, w którym zarzuciła prezesowi zarządu swojej firmy niekompetencję i nieudolność, twierdząc, że jego decyzje narażają spółkę na straty. Pracodawca rozwiązał z nią umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych). Sąd Rejonowy przychylił się do stanowiska pracodawcy. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, uznając, że krytyka prezesa zarządu nie była skierowana bezpośrednio przeciwko pracodawcy (spółce) i nie stanowiła ciężkiego naruszenia obowiązków, zasądzając na rzecz pracownicy odszkodowanie. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pracodawcy, oddalił ją. Sąd Najwyższy podkreślił, że aby zwolnienie dyscyplinarne było uzasadnione, naruszenie obowiązków musi być ciężkie i zawinione, a ocena ta zależy od okoliczności indywidualnego przypadku. Wskazał, że udzielenie wywiadu krytykującego członka organu pracodawcy, jeśli zachowana jest odpowiednia forma wypowiedzi, a zachowaniu pracownika nie można przypisać znacznego nasilenia złej woli i świadomego działania zagrażającego interesom pracodawcy, nie stanowi ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie każde przekroczenie granic krytyki może być podstawą do zwolnienia dyscyplinarnego, a pracownik ma prawo do krytyki, pod warunkiem zachowania odpowiedniej formy i przekonania o prawdziwości zarzutów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pracownik zachował odpowiednią formę wypowiedzi, a jego zachowaniu nie można przypisać znacznego nasilenia złej woli i świadomego działania zagrażającego interesom pracodawcy lub narażającego go na szkodę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie dyscyplinarne jest środkiem nadzwyczajnym i powinno być stosowane z ostrożnością. Ocena ciężkości naruszenia zależy od okoliczności, w tym stopnia winy. Krytyka członka organu pracodawcy, jeśli jest wyrażona w odpowiedniej formie i nie ma na celu zaszkodzenia pracodawcy, nie musi być ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
powódka
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata D. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przychodnia Lekarska „T.M.” Spółka z o.o. - Niepubliczny ZOZ w B. | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.p. art. 52 § 1
Kodeks pracy
Umożliwia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych.
Pomocnicze
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Definiuje pracodawcę jako jednostkę organizacyjną lub osobę fizyczną zatrudniającą pracowników.
k.p. art. 31
Kodeks pracy
Określa, że osoba dokonująca czynności prawnych z zakresu prawa pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną jest organem tej jednostki.
k.p. art. 100 § 2
Kodeks pracy
Wymienia obowiązki pracownika, w tym dbanie o dobro zakładu pracy i przestrzeganie zasad współżycia społecznego.
k.p.c. art. 398³ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej, w tym naruszenie prawa materialnego.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p. art. 56 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.
k.p. art. 45 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Krytyka członka organu pracodawcy w wywiadzie prasowym, przy zachowaniu odpowiedniej formy i braku znacznego nasilenia złej woli, nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Pracodawcą w rozumieniu k.p. jest spółka, a nie prezes zarządu. Intencją pracownicy nie było działanie na szkodę pracodawcy ani naruszenie jego dobrego imienia.
Odrzucone argumenty
Udzielenie wywiadu prasowego z zarzutami o niekompetencję i nieudolność prezesa zarządu stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Zachowanie pracownicy było nacechowane złą wiarą i stanowiło jaskrawe nadużycie prawa do krytyki. Działanie pracownicy przyczyniło się do dezorganizacji pracy i podważenia autorytetu organów Spółki.
Godne uwagi sformułowania
Nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych (...) udzielenie przez pracownika wywiadu prasowego, w którym poddał krytycznej ocenie zachowanie członka organu pracodawcy, jeżeli pracownik zachował odpowiednią formę wypowiedzi a jego zachowaniu nie można przypisać znacznego nasilenia złej woli i świadomego działania za- grażającego interesom pracodawcy lub narażającego go na szkodę. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. jest nadzwyczajnym sposobem rozwiązania stosunku pracy i z tego względu powinno być stosowane przez praco- dawcę wyjątkowo i z ostrożnością. Przekroczenie przez pracownika granic dozwolonej krytyki w stosunku do przełożonego lub organów pracodawcy jest przejawem braku lojalności i to nie- zależnie od obowiązków przypisanych do zajmowanego przez pracownika stanowi- ska i w okolicznościach danej sprawy może stanowić przyczynę uzasadniającą wy- powiedzenie mu umowy o pracę bądź rozwiązanie tej umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Nie każde przekroczenie granic dozwolonej krytyki może stanowić przyczynę uzasad- niającą rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, gdyż musi to być przekroczenie rażące.
Skład orzekający
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
przewodniczący-sprawozdawca
Krystyna Bednarczyk
członek
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności krytyki pracodawcy lub jego organów przez pracownika w mediach, pod warunkiem zachowania odpowiedniej formy i braku złej woli."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji udzielenia wywiadu prasowego i oceny zachowania pracownika w kontekście art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że pracownicy mają prawo do krytyki pracodawcy, nawet w mediach, pod pewnymi warunkami. Jest to ważna lekcja dla obu stron stosunku pracy.
“Czy krytyka szefa w mediach to powód do zwolnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 120 PLN
odszkodowanie: 19 949,67 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 16 listopada 2006 r. II PK 76/06 Nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowni- czych (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) udzielenie przez pracownika wywiadu prasowego, w którym poddał krytycznej ocenie zachowanie członka organu pracodawcy, jeżeli pracownik zachował odpowiednią formę wypowiedzi a jego zachowaniu nie można przypisać znacznego nasilenia złej woli i świadomego działania za- grażającego interesom pracodawcy lub narażającego go na szkodę. Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopa- da 2006 r. sprawy z powództwa Małgorzaty D. przeciwko Przychodni Lekarskiej „T.M.” Spółce z o.o. - Niepublicznemu ZOZ w B. o przywrócenie do pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Jeleniej Górze z dnia 5 października 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną i zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z 18 maja 2005 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zgorzelcu oddalił powództwo Małgorzaty D. przeciwko Przychodni Lekarskiej „T.M.” Spółce z o.o. - Niepublicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w B. o przywrócenie do pracy. Pod- stawę rozstrzygnięcia sprawy stanowiły następujące ustalenia. Powódka zatrudniona była u strony pozwanej od dnia 1 stycznia 2000 r., pełniąc początkowo funkcję wice- prezesa Spółki do spraw ekonomicznych, a następnie, od dnia 28 maja 2002 r., zaj- mując stanowisko głównej księgowej. W dniu 22 lutego 2005 r. w Gazecie W. [...] opublikowany został wywiad z powódką na temat pozwanej Spółki, w którym zarzu- ciła prezesowi zarządu Janowi S. niekompetencję oraz nieudolność. Według powód- 2 ki, swoimi nietrafionymi decyzjami oraz biernością narażał on Spółkę na straty. W jej ocenie z winy Jana S. strona pozwana straciła około jednego tysiąca zarejestrowa- nych pacjentów oraz poniosła straty na usługach RTG świadczonych na rzecz Spółki „E.Z.". Powyższego wywiadu powódka udzieliła z własnej inicjatywy, bez uzgodnienia z pracodawcą, chcąc zdyskredytować przed wyborami kandydaturę Jana S. w związku z ubieganiem się przez niego o funkcję prezesa zarządu w kolejnej kadencji. W ocenie powódki, jako głównej księgowej, był on osobą niekompetentną i nieudolną w zakresie ekonomicznej sfery funkcjonowania Spółki. Powódka obawiała się, iż jego wybór znacznie utrudni jej pracę oraz prowadził będzie do podejmowania wadliwych decyzji. W dniu 16 marca 2005 r. strona pozwana zawiadomiła Niezależny Związek Zawodowy Górników KWB „T. SA w B. o zamiarze rozwiązania z powódką stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 k.p., wskazując jako przyczynę ciężkie naruszenie przez nią podstawowych obowiązków pracowniczych, polegające na udzieleniu wskazanego powyżej wywiadu, które to działanie podważało publiczne zaufanie do Spółki i jej or- ganów oraz było świadomym działaniem na szkodę pracodawcy. W dniu 18 marca 2005 r. organizacja związkowa wniosła zastrzeżenia do zamierzonego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, wskazując, że intencją powódki było dobro Spółki, zaś udzielony przez nią wywiad należało potraktować jako konstruktywną krytykę decyzji podejmowanych przez zarząd. Pismem z dnia 22 marca 2005 r. strona pozwana rozwiązała z powódką stosunek pracy bez wypowiedzenia z jej winy z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, polega- jącego na udzieleniu wywiadu opublikowanego w dniu 22 lutego 2005 r. w „Gazecie W.", w którym powódka zarzuciła pracodawcy niekompetencję, nieudolność i wadli- wość podejmowanych decyzji oraz bierność narażającą Spółkę na straty, co stano- wiło świadome działanie na szkodę Spółki oraz podważało zaufanie do niej i jej orga- nów. W okresie pierwszego półrocza 2001 r. pozwana utraciła pacjentów, co było związane z utworzeniem spółki przez pielęgniarki środowiskowe oraz odejściem kilku lekarzy. Kwestia nieprawidłowości rozliczeń za usługi RTG świadczone na rzecz „E.Z." została wyjaśniona przez ówczesnego wiceprezesa do spraw ekonomicznych H.P. i na dzień udzielenia przez powódkę wywiadu nie było już od dawna nieporozu- mień pomiędzy stroną pozwaną a „E.Z." w przedmiocie odpłatności za wykonane zdjęcia RTG. Prezes zarządu pozwanej Spółki nie miał zastrzeżeń do pracy powódki jako głównej księgowej, jednakże ich współpraca nie układała się pomyślnie z uwagi 3 na to, że zdarzało się, iż powódka odmawiała wykonania poleceń dotyczących spo- rządzenia rozliczeń lub kalkulacji twierdząc, że nie należy to do jej obowiązków oraz komentowała polecenia prezesa wskazując na ich bezzasadność. Początkowo nie układała się również współpraca z bezpośrednim przełożonym powódki, wicepreze- sem do spraw ekonomicznych H.P. Występował on nawet z wnioskiem do zarządu Spółki o rozwiązanie z powódką umowy o pracę z powodu niewykonywania poleceń służbowych i braku możliwości dalszej współpracy. Do rozwiązania umowy nie do- szło, a powódka została jedynie ukarana karą porządkową. W późniejszym okresie ich współpraca zaczęła układać się pomyślnie. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd Rejonowy uznał, że zachowa- nie powódki polegające na udzieleniu wywiadu stanowiło ciężkie naruszenie podsta- wowych obowiązków pracowniczych. Świadomie i celowo podała ona do publicznej wiadomości swoją opinię o pracodawcy twierdząc, że jest on nieudolny i niekompe- tentny oraz podejmuje wadliwe decyzje, zaś jego bierność naraża zakład pracy na straty. Tym samym chciała zdyskredytować kandydaturę Jana S. w zbliżających się wyborach do jednoosobowego zarządu z tego względu, że jej samej nie odpowiadała współpraca z nim. W ocenie Sądu lekceważące wypowiedzi na temat pracodawcy oraz kwestionowanie jego kompetencji na forum publicznym było zachowaniem, któ- remu można przypisać charakter ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Zachowaniu temu można było przypisać również nielojalność w stosunku do praco- dawcy, powodującą utratę jego zaufania do pracownika i niemożliwość dalszego jego zatrudniania w zakładzie pracy. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie budziło wąt- pliwości, że prezes zarządu „był pracodawcą powódki w rozumieniu przepisów Ko- deksu pracy”, co wynikało z § 12 regulaminu zarządu Spółki „T.M.”. Ponadto zarzu- canie pracodawcy bierności w działaniu i wadliwości w podejmowaniu decyzji nara- żało Spółkę na straty i podważało publiczne zaufanie do niej jako podmiotu świad- czącego usługi zdrowotne, podobnie jak powoływanie się na zdarzenia, które miały miejsce kilka lat wcześniej. Co prawda powódka miała prawo do krytyki członków zarządu, jednakże krytyka taka powinna być wyrażona w odpowiedniej formie i mie- ścić się w granicach porządku prawnego. Natomiast krytyka dokonana przez powód- kę była przejawem nacechowanego złą wiarą nadużycia pracowniczego prawa do krytyki stosunków istniejących w macierzystym zakładzie pracy i stanowiła ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. 4 Wyrokiem z dnia 5 października 2005 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki tytułem odszkodowania kwotę 19.949,67 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 października 2005 r., a dalej idące powództwo i apelację oddalił. Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że zebrany w sprawie przez Sąd pierw- szej instancji materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż udzielenie przez po- wódkę wywiadu, w którym krytykowała przełożonego, stanowiło ciężkie naruszenie jej podstawowych obowiązków pracowniczych i uzasadniało rozwiązanie stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Przede wszystkim Sąd Rejonowy błędnie uznał, że prezes Spółki był pracodawcą powódki, stosownie bowiem do art. 3 k.p. praco- dawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Zatem w przedmiotowej sprawie za pracodawcę można uznać jedynie pozwaną Spółkę, gdyż to ona zatrud- niała pracowników, w tym powódkę. Pogląd Sądu pierwszej instancji nie znajduje również uzasadnienia w § 12 regulaminu zarządu, zgodnie z którym prezes zarządu jest kierownikiem zakładu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Niezależnie od tego, że unormowanie zawarte w regulaminie nie mogłoby wyłączać zasady wynikającej z art. 3 k.p., to również wobec treści tego unormowania brak jest podstaw do przyjęcia, że to prezes zarządu Spółki był pracodawcą powódki. Stosownie do art. 31 k.p. jest on jedynie osobą dokonującą czynności prawnych z zakresu prawa pracy za praco- dawcę będącego jednostką organizacyjną, co regulaminowy przepis jedynie potwier- dzał. Oznacza to, że zawarta w wywiadzie prasowym wypowiedź powódki z dnia 22 lutego 2005 r. nie była skierowana bezpośrednio przeciwko pracodawcy, którym była pozwana Spółka, a jedynie przeciwko prezesowi jej Zarządu. Sąd Okręgowy wskazał, że zastosowanie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. wymaga wyka- zania łącznego wystąpienia wszystkich wymienionych w nim przesłanek, a więc na- ruszenia przez pracownika obowiązków pracowniczych mających podstawowe zna- czenie oraz ciężkiego charakteru tego naruszenia przejawiającego się w winie umyślnej lub rażącym niedbalstwie. Możliwość rozwiązania umowy o pracę w oma- wianym trybie istnieje zatem wówczas, gdy postępowanie pracownika było bezpraw- ne, to znaczy gdy naruszył on obowiązki pracownicze objęte treścią stosunku pracy, a także wówczas, gdy pracownik miał świadomość bezprawności swojego postępo- wania i naganny stosunek psychiczny do swoich obowiązków. O skuteczności roz- wiązania umowy o pracę z winy pracownika decydują wobec tego elementy przed- 5 miotowe jego czynu i elementy podmiotowe. Do elementów podmiotowych należą wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę charakteru zawinienia pracow- nika, w tym zwłaszcza jego intencje, pobudki działania, stopień (intensywność, nasi- lenie) winy. Podstawowymi obowiązkami powódki jako głównej księgowej były przede wszystkim nadzór i koordynacja pracy służb finansowo-księgowych oraz kie- rowanie rachunkowością spółki. Obowiązki te powódka wykonywała rzetelnie i profe- sjonalnie, czego strona pozwana nie kwestionowała. Natomiast lojalność powódki wobec pracodawcy stanowiła obowiązek ogólny, charakterystyczny dla wszystkich pracowników. Krytykowanie przez powódkę w wywiadzie prasowym osoby prezesa zarządu pozwanej Spółki nie stanowiło w istocie naruszenia obowiązku lojalności wobec pracodawcy, ponieważ nie dotyczyło pracodawcy. W wywiadzie tym powódka odnosiła się jedynie do osoby prezesa, który w jej opinii był niekompetentny w spra- wach ekonomicznych. Nie było zatem podstaw do uznania, iż publiczne krytykowanie jego poczynań stanowić mogło ciężkie naruszenie przez powódkę jej podstawowych obowiązków pracowniczych. Nawet przy przyjęciu, że naruszony przez powódkę obowiązek miał charakter podstawowy, to konieczne było wykazanie, iż naruszenie to było ciężkie i zawinione. Tymczasem brak jest podstaw do przyjęcia, że postępo- wanie powódki było nacechowanym złą wiarą nadużyciem jej uprawnień. W udzielo- nym wywiadzie nie godziła ona bezpośrednio w interesy pozwanej Spółki i nie miała na celu wyrządzenia jej szkody, naruszenia dobrego imienia oraz podważenia zaufa- nia publicznego. Powódka krytykowała osobę prezesa zarządu przytaczając fakty, które miały miejsce i które, bardziej lub mniej subiektywnie, wiązała z jego osobą. Istnienie tych faktów, za wyjątkiem zawinienia w utracie przez stronę pozwaną tysią- ca pacjentów, zostało potwierdzona przez ówczesnego wiceprezesa zarządu, H.P. Powódka już wcześniej niejednokrotnie krytykowała osobę prezesa zarządu Spółki, kierując również do rady nadzorczej pisma informujące o stwierdzonych przez nią nieprawidłowościach, które - w jej ocenie - nie przyniosły żadnych rezultatów. Udzie- lając wywiadu powódka zamierzała wpłynąć na zgromadzenie wspólników w taki sposób, aby nie wybrało Jana S. na kolejną kadencję, ponieważ nie wyobrażała so- bie w przyszłości współpracy z nim, jako prezesem zarządu. Skoro powódce nie można w tej sytuacji przypisać celowego i świadomie nagannego działania nieko- rzystnego dla pracodawcy, to w konsekwencji nie można również uznać, że jej za- chowanie stanowiło ciężkie i zawinione naruszenie podstawowych obowiązków pra- cowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W ocenie Sądu Okręgowego publicz- 6 ne krytykowanie przez powódkę prezesa zarządu pozwanej Spółki stanowiło co prawda przekroczenie granic dopuszczalnej krytyki przełożonego, jednakże mogło co najwyżej stanowić przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie jej umowy o pracę z uwagi na brak możliwości konstruktywnej współpracy, obustronną utratę zaufania i ewentualne nasilenie konfliktu. W takiej sytuacji Sąd drugiej instancji uznając, że przywrócenie powódki do pracy było niecelowe z uwagi na możliwość dalszego na- rastania konfliktu, a w konsekwencji dezorganizację prawidłowego funkcjonowania pracodawcy, zasądził na jej rzecz odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiąza- nie umowy o pracę na podstawie art. 56 § 2 k.p. w związku z art. 45 § 2 k.p. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona pozwana zarzuciła naru- szenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 52 § 1 pkt 1 k.p. polegającą na przyjęciu, że udzielenie przez pracownika wywiadu prasowego z wła- snej inicjatywy, w którym bezpodstawnie zarzuca swojemu przełożonemu - prezeso- wi zarządu pozwanej Spółki - niekompetencję, nieudolność oraz bierność, naraża- jące Spółkę na straty oraz powodujące takie straty w przeszłości, nie stanowi cięż- kiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych uzasadniającego roz- wiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Wskazując na po- wyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jego uchylenie i oddalenie apelacji powódki. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd Okręgowy nie dokonał wymaganej oceny prawidłowości zarzutów stawianych przez powódkę prezesowi zarządu pozwanej Spółki, nie zauważył, że niekorzystna ekonomicznie umowa z inną spółką medyczną zawarta została przy udziale samej powódki odpowiedzialnej - jako główna księgowa - za ekonomiczną prawidłowość zawieranych umów oraz nie ocenił w prawidłowy sposób tego, że straty związane z niekorzystną umową były minimalne i nie miały praktycznie znaczenia dla działalności i wyniku ekonomicznego strony pozwanej. Wszystko to wskazuje, że działanie powódki nacechowane było złą wiarą i stanowiło jaskrawe nadużycie prawa do krytyki kierowanej pod adresem jej przełożo- nego, przy równoczesnym przemilczeniu własnej roli. Takie zachowanie powódki przyczyniło się do dezorganizacji pracy oraz kwestionowania autorytetu organów Spółki wśród jej pracowników i kontrahentów. W konsekwencji powódka, działając w złej wierze, nadużyła swego prawa do krytyki przełożonego i to z przytoczeniem jako uzasadnienia krytyki okoliczności stanowiących zaszłości historyczne i niezawinione 7 przez krytykowanego prezesa zarządu, zaś próba przerzucenia na niego odpowie- dzialności za te okoliczności, przy równoczesnym ukryciu własnej roli w upublicznio- nych zdarzeniach, stanowi błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W zakresie podniesionego zarzutu skarżący powołał się na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1976 r., I PRN 54/76 (niepublikowany), z dnia 7 marca 1997 r., I PKN 28/97 (OSNAPiUS 1997 nr 24, poz. 487) i z dnia 1 paździer- nika 1997 r., I PKN 202/97 (OSNAPiUS 1998 nr 10, poz. 297). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim została ona oparta wyłącznie na określonej w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c. podstawie naruszenia prawa materialnego, a tym samym Sąd Najwyższy związany jest ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym sprawy. Zarzut naruszenia prawa material- nego nie może bowiem odnieść zamierzonego skutku w zakresie, w jakim opiera się na kwestionowaniu dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych i ocenie dowodów oraz pominięciu istotnych - w ocenie skarżącego - okoliczności sprawy, a w konse- kwencji przypisaniu Sądowi drugiej instancji błędu w zastosowaniu przepisów prawa materialnego w stosunku do własnej - przyjętej przez skarżącego - wersji zdarzeń, a nie w odniesieniu do stanu faktycznego ustalonego przez ten Sąd. Wykazywanie wadliwości dokonanych ustaleń może uzasadniać jedynie powołanie zarzutów w ra- mach podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Oznacza to, że zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenia o braku oceny prawdziwości zarzutów stawianych prezesowi zarządu pozwanej Spółki przez powódkę (zresztą bezzasadne, gdyż Sąd Okręgowy oceny tej dokonał), jej udziału - z racji zajmowanego stanowiska - w za- wieraniu „niekorzystnej ekonomicznie umowy z inną spółką medyczną”, wpływu tej umowy na działalność i wynik ekonomiczny skarżącego, a nadto „przyczynienia się” zachowania powódki do dezorganizacji pracy i kwestionowania autorytetu organów Spółki przez pracowników i kontrahentów, nie mogą stanowić przedmiotu rozważań Sądu Najwyższego, albowiem okoliczności te należą do sfery faktu a nie prawa. Zgodnie z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracow- nika jego podstawowych obowiązków. Warunkiem rozwiązania umowy w tym trybie jest zatem bezprawność działania pracownika, rozumiana jako jego zachowanie na- 8 ruszające objęte treścią stosunku pracy obowiązki o charakterze podstawowym, które spowodowało zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy bądź naraziło go na szkodę (por. wyroki z dnia 23 września 1997 r., I PKN 274/97, OSNAPiUS 1998 nr 13, poz. 396, z dnia 19 marca 1998 r., I PKN 570/97, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 163 oraz z dnia 19 sierpnia 1999 r., I PKN 188/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 818). Ocena, czy dane naruszenie obowiązku jest ciężkie, zależy od okoliczności indywidualnego przypadku i musi być dokonywana z uwzględnieniem zasady, że rozwiązanie umowy o pracę w omawianym trybie jest nadzwyczajnym sposobem rozwiązania stosunku pracy i z tego względu powinno być stosowane przez praco- dawcę wyjątkowo i z ostrożnością. W szczególności ocena ta musi uwzględniać za- kres winy pracownika polegającej na jego złej woli wyrażającej się w umyślności lub rażącym niedbalstwie. W konsekwencji przesłankę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. stanowić może jedynie takie za- chowanie pracownika, któremu można przypisać znaczny stopień winy (natężenia złej woli) w naruszeniu obowiązku pracowniczego o podstawowym charakterze (por. wyroki z dnia 22 września 1976 r., I PRN 62/76, OSNCP 1977 nr 4, poz. 81, z dnia 2 czerwca 1997 r., I PKN 193/97, OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 269 i z dnia 21 lipca 1999 r., I PKN 169/99, OSNAPiUS 2000 nr 20, poz. 746). Nie budzi wątpliwości, że pozostawanie w stosunku pracy rodzi po stronie pra- cownika określone w art. 100 § 2 k.p. obowiązki, do których między innymi należy dbanie o dobro zakładu pracy (pkt 4) oraz przestrzeganie zasad współżycia społecz- nego (pkt 6). Przekroczenie przez pracownika granic dozwolonej krytyki w stosunku do przełożonego lub organów pracodawcy jest przejawem braku lojalności i to nie- zależnie od obowiązków przypisanych do zajmowanego przez pracownika stanowi- ska i w okolicznościach danej sprawy może stanowić przyczynę uzasadniającą wy- powiedzenie mu umowy o pracę bądź rozwiązanie tej umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Trafnie skarżący podnosi, że nawet uzasadniona krytyka stosun- ków istniejących w zakładzie pracy powinna mieścić się w ramach porządku prawne- go i cechować odpowiednią formą wypowiedzi, nie dezorganizować pracy i umożli- wiać normalne funkcjonowanie zakładu pracy i realizację jego zadań. Jednakże nie każde przekroczenie granic dozwolonej krytyki może stanowić przyczynę uzasad- niającą rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, gdyż musi to być przekroczenie rażące. Za takie zachowanie Sąd Najwyższy uznał w szczególności znieważenie przez pracownika członka organu pracodawcy i posta- 9 wienie mu bezpodstawnego zarzutu popełnienia przestępstwa (wyroki z dnia 7 marca 1997 r., I PKN 28/97, OSNAPiUS nr 24, poz. 487 i z dnia 12 stycznia 2005 r., I PK 145/04, OSNP 2005 nr 16, poz. 243), wywieszanie na tablicy ogłoszeń tekstów ob- raźliwych wobec organów pracodawcy (wyrok z dnia 1 października 1997 r., I PKN 237/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 420) oraz lekceważące i aroganckie wypowie- dzi w stosunku do pełnomocnika pracodawcy, kwestionowanie jego kompetencji i bezpodstawne zarzucenie mu popełnienia nadużyć w pobieraniu zaliczek i wywoże- niu pieniędzy za granicę z pominięciem systemu bankowego (wyrok z dnia 11 czerwca 1997 r., I PKN 202/97, OSNAPiUS 1998 nr 10, poz. 297). Przekroczenie granic dozwolonej krytyki polegające na upublicznieniu zarzutów, które częściowo się nie potwierdziły, może co prawda stanowić przyczynę wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę z powodu utraty do niego zaufania i niemożliwości dalszej współpra- cy, jednakże nie musi być równoznaczne z ciężkim naruszeniem przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, jeśli nie można pracownikowi przypisać znacznego nasilenia złej woli i świadomego działania w sposób zagrażający intere- som pracodawcy. Sąd drugiej instancji przyjął, że intencją powódki nie było godzenie w interesy strony pozwanej, działanie na szkodę pracodawcy, naruszenie jego dobrego imienia lub podważenie zaufania publicznego i ze stanowiskiem takim należy się zgodzić tym bardziej, że skarżący nie podważył dokonanych w tym zakresie ustaleń. Powódka wyraziła krytyczną ocenę kompetencji i działań prezesa zarządu pozwanej Spółki w sferze działalności ekonomicznej w trakcie trwania kadencji, do której to oceny, jako główna księgowa posiadała odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Pozostawała ona w przekonaniu, że nie był on odpowiednim kandydatem do piastowania funkcji prezesa zarządu przez kolejną kadencję oraz że kierowane przez nią do rady nadzorczej mo- nity, w których informowała o stwierdzonych nieprawidłowościach, nie przyniosły po- żądanych efektów. Wypowiedź powódki zawarta w udzielonym przez nią wywiadzie prasowym nie nosiła obraźliwych treści ani cech zniesławienia, a forma wypowiedzi nie wskazywała na arogancję i lekceważenie osoby prezesa zarządu. Należy mieć na uwadze, że piastowanie kierowniczego stanowiska łączy się z wykonywaniem określonych funkcji, a sposób, w jaki funkcje te są spełniane nie może nie podlegać krytyce, pod warunkiem, że jest ona wyrażona w odpowiedniej formie, krytykujący ma przekonanie co do prawdziwości stawianych zarzutów, a jego intencją jest polep- szenie istniejącego stanu rzeczy. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby w 10 praktyce do całkowitego zakazu krytyki i pozbawienia pracowników prawa krytyko- wania poczynań przełożonych lub członków organów pracodawcy. Z powyższych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. oraz art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI