II PK 54/07

Sygn. akt VPa 165/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Sabat Sędziowie: SSO Ewa Grabińska (spr.) SSO Daniel Chorązki Protokolant: st. sekr. sądowy Elżbieta Kielanowska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa S. F. przeciwko Politechnice (...) w O. o odszkodowanie na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Opolu Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2015 r. sygn. akt IVP 257/14 I. oddala apelację, II. zasądza od strony pozwanej Politechniki (...) w O. na rzecz powoda S. F. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym na oryginale właściwe podpisy UZASADNIENIE Pozwem z dnia 26.03.2015 roku złożonym przeciwko Politechnice (...) powód S. F. domagał się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, ewentualnie w razie nieuwzględnienia tego roszczenia – o odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę, z tytułu niezasadnego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Wyrokiem z dnia 21.09.2015 roku Sąd Rejonowy w Opolu zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 11.025 zł. tytułem odszkodowania w związku z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia (pkt. I), kwotę 60 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt. II). W pkt. III wyroku zasądzono od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Opolu kwotę 552 zł. tytułem opłaty sądowej, natomiast wyrokowi w pkt. I nadano rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 3.675 zł. (pkt. IV). Sąd Rejonowy ustalił, że powód był zatrudniony przez Politechnikę (...) na podstawie umowy o pracę na czas określony do 30.09.2017 r. na stanowisku adiunkta. S. F. świadczył pracę zgodnie z wyznaczonym planem zajęć, był obecny na uczelni w trakcie prowadzenia wykładów i ćwiczeń. Wykonywał również inne obowiązki związane z pracą naukową, m.in. był w trakcie przygotowywania obrony pracy habilitacyjnej. Powód w okresie od 14.01.2014 r. do 21.02.2014 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Pracodawca pismem z dnia 06.02.2014 r. poinformował powoda o konieczności wykonania kontrolnych badań lekarskich po powrocie do pracy. Powód badań tych nie wykonał. Nie miał przewidzianych zajęć na uczelni w dniach od 24.02.2014 r. do 27.02.2014 r., wobec czego nie przebywał na terenie Politechniki (...) . Pierwsze zajęcia w semestrze letnim miał przeprowadzić dnia 28.02.2014 r. W tym dniu poinformował pracownika administracyjnego o problemach zdrowotnych i konieczności udania się do lekarza. W dniach od 24.02.2014 r. do 28.02.2014 r. powód nie przeprowadził 2 obowiązkowych godzin konsultacji dla studentów. S. F. przebywał na zwolnieniu lekarskim w dniach od 28.02.2014 r. do 13.03.2014 r. Pismem z dnia 11.03.2014 r. Rektor Politechniki (...) rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, wskazując jako przyczynę ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, tj. nieusprawiedliwioną nieobecność w dniach od 24 do 27 lutego 2014 roku oraz niewykonanie kontrolnych badań lekarskich w związku z nieobecnością spowodowaną chorobą trwającą powyżej 30 dni. Pełnomocnik powoda przedłożył pracodawcy w dniu 24.03.2014 r. zwolnienie lekarskie obejmujące okres od 24.02.2014 r. do 19.03.2014 r. Mając za podstawę powyższe ustalenia faktyczne Sąd I instancji uwzględnił powództwo. Sąd Rejonowy przyjął, że niezasadny jest zarzut nieobecności powoda w pracy w dniach od 24 do 27 lutego 2014 roku, skoro nie wykazano, że realizacja nałożonych na niego obowiązków wymagała jego obecności w tych dniach. S. F. nie miał przewidzianych na powyższe dni żadnych zajęć, spotkań, konsultacji. Z kolei w obowiązującego u pozwanej Regulaminu Pracy wynika, że czas pracy nauczycieli akademickich jest określony zakresem ich obowiązków dydaktycznych, naukowych i organizacyjnych - są objęci zadaniowym czasem pracy. Powód wprawdzie nie przeprowadził obowiązkowych konsultacji w wymiarze 2 godzin tygodniowo, jednak nie zostały one wyznaczone na żaden termin. Tymczasem u pozwanego była taka praktyka, że w przypadku nie wyznaczenia terminu konsultacji przez pracownika, był on odgórnie narzucany przez pracodawcę. Powodowi nie wyznaczono terminu konsultacji. Sąd Rejonowy podniósł, że powód przedłożył ponadto zwolnienie lekarskie, które obejmowało m.in. okres od 24.02.2014 do 27.02.2014 r. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nie przeprowadzenia kontrolnych badań lekarskich, Sąd Rejonowy uznał, że powód miał obowiązek wykonać je dopiero po powrocie do pracy, tj. po 13 marca 2014 roku. W dniach 24.02.2014 – 27.02.2014 nie wykonał badań lekarskich, jednak nie miał w tych dniach zajęć i nie było konieczności posiadania przez niego zaświadczenia od lekarza medycyny pracy. Pracodawca nie wymagał w tym okresie czasu obecności powoda w pracy. W konsekwencji nie doszło do stawienia się pracownika do pracy bez ważnych badań lekarskich. Ponadto niewykonanie badań lekarskich nie może być uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, gdyż powód miał przeprowadzić pierwsze zajęcia dopiero w dniu 28 lutego 2014 roku i dopiero gdyby w tym dniu stawił się do pracy zgłaszając gotowość jej świadczenia i nie przedstawił stosownego zaświadczenia lekarskiego, pracodawca mógłby rozważać zastosowanie środków dyscyplinujących pracownika. Sąd Rejonowy, na podstawie art. 56 k.p. i 58 k.p. zasądził odszkodowanie w wysokości 3 miesięcznego wynagrodzenia pracownika, w kwocie 11.025 zł. a konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia było orzeczenie o kosztach postępowania. Od powyższego orzeczenia strona pozwana wywiodła apelację, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości. Skarżący zarzucił wyrokowi: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zachowanie powoda uzasadniało rozwiązanie z nim umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 roku w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy w zw. z art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. , poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że brak usprawiedliwienia nieobecności w pracy w przewidzianym terminie nie stanowi ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, uzasadniającego rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 229 § 2 k.p. w zw. z art. 211 pkt. 5 k.p. w zw. z art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. , poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że: - brak wykonania okresowych badań lekarskich w związku z nieobecnością spowodowaną chorobą trwającą powyżej 30 dni nie stanowi ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, uzasadniającego rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia - powód nie był zobowiązany do posiadania ważnych badań lekarskich w dniach od 24 do 27 lutego albowiem nie miał w tych dniach zajęć dydaktycznych 4. naruszenie art. 140 k.p. w zw. z § 17 pkt. 3 i 5 Regulaminu Pracy w Politechnice (...) poprzez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że zadaniowy czas pracy uprawnia pracownika akademickiego do nieobecności w pracy w czasie, gdy nie ma on zaplanowanych zajęć dydaktycznych. 5. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: - przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przejawiające się w uznaniu, że brak wniosku ze strony pracodawcy o kontrolę zaświadczenia za okres od 24.02.2014 do 27.02.2014 może świadczyć o tym, że nieobecność w pracy powoda była usprawiedliwiona - brak przyjęcia, że zwolnienie lekarskie z dnia 17.03.2014 r. zostało sporządzone wyłącznie na potrzeby postępowania - sprzeczne z logiką i zasadami doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że nie budzi wątpliwości wiarygodność zwolnienia za okres od 24 lutego do 19 marca 2014 r. w obliczu przyjętych przez Sąd twierdzeń., że w dniach od 24 lutego do 27 lutego nie był w ogóle zobowiązany do stawiennictwa w pracy. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy podziela i uznaje za swoje powyższe ustalenia faktyczne, bowiem znajdują one oparcie w zgromadzonych dowodach, odpowiadają zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na ocenie zasadności dokonanego rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę w trybie art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. Politechnika (...) w złożonym oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę wskazała na dwie okoliczności stanowiące, w jej ocenie, ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniających tzw. dyscyplinarne rozwiązanie umowy o pracę: nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy w dniach od 24 do 27 lutego 2014 roku oraz niewykonanie kontrolnych badań lekarskich w związku z nieobecnością spowodowaną chorobą trwającą powyżej 30 dni. W odniesieniu do pierwszej przyczyny, należy przypomnieć, że pracodawca odwołał się do nieobecności powoda w pracy w okresie od 24 do 27 lutego 2014 roku, w związku z czym rozważania dotyczące tej przyczyny rozwiązania umowy o pracę muszą ograniczać się do ustalenia realizacji obowiązku pracy w tym okresie. Istotnie, tak jak podniosła strona powodowa, odróżnić należy brak usprawiedliwienia nieobecności w pracy od obowiązku poinformowania pracodawcy o przyczynach nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania. Pozwany w oświadczeniu stwierdził, że powód bez usprawiedliwienia nie wykonywał pracy we wskazanych wyżej dniach. W związku z tym Sąd ogranicza się w badaniu zasadności rozwiązania umowy o pracę, wyłącznie do okresu od 24 do 27 lutego 2014 roku. W okolicznościach niniejszej sprawy zarzuty pozwanego dotyczące nieobecności w pracy, nie zasługują na uwzględnienie z dwóch powodów. Po pierwsze przyjętą u pozwanego praktyką było przychodzenie przez pracowników na uczelnię zasadniczo tylko w dniach, w których prowadzone były zajęcia lub odbywały się konsultacje – potwierdzili to świadkowie wykonujący pracę naukową u pozwanego. Pozwany nie wykazał, aby praktyka była inna. Z materiału dowodowego wynika, że takie były oczekiwania pracodawcy. Ponadto takie zachowanie pracowników znajduje uzasadnienie w treści Regulaminu Pracy obowiązującego pracowników, z którego jednoznacznie wynika, że nauczyciele akademiccy są objęci zadaniowym czasem pracy. Po drugie, powód wykazał przedłożonym zaświadczeniem lekarskim, że był niezdolny do pracy w okresie od 24 lutego do 19 marca 2014r., obejmującego zatem okres od 24 do 27 lutego 2014 r. Niewątpliwie dokument ten wystawiony został dopiero w dniu 17 marca 2014 r., a powód przekazał pracodawcy informacje o niezdolności w dniu 28 lutego, jednak pozwany w postępowaniu przed sądem I instancji nie wykazał braku zasadności wystawionego zaświadczenia lekarskiego. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie orzekania o czasowej niezdolności do pracy (Dz. U. z 4.08.2005 r., Nr 145, poz. 1219) w § 6 ust. 1 i 2 stanowi, że okres orzeczonej niezdolności do pracy przez lekarza psychiatrę może obejmować okres wcześniejszy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie. Z uwagi na to, że zaświadczenie zostało wystawione w dniu 17 marca 2014 r., powód nie mógł go wcześniej przedłożyć pracodawcy. Brak dowodów na to, by uznać, że zaświadczenie lekarskie zostało wystawione wyłącznie na potrzeby procesu. Pozwany tego twierdzenia nie wykazał. Sąd nie może zakwestionować celowości wydania zaświadczenia o niezdolności do pracy, wyłącznie na podstawie twierdzeń pracodawcy. Powyższe okoliczności wskazują na to, że nieobecność w pracy w dniach od 24 do 27 lutego 2014 r. była usprawiedliwiona. Sąd Rejonowy dodatkowo poddał analizie obowiązek przebywania w miejscu pracy przez powoda i słusznie doszedł do wniosku, że nawet gdyby przyjąć, że powód był zdolny do pracy w ww. okresie, to nie miał obowiązku wykonywania pracy w budynku Politechniki (...) – pracował bowiem w zadaniowym systemie czasu pracy i nie miał zaplanowanych na ten okres żadnych konkretnych zajęć. Odnosząc się do drugiej przyczyny rozwiązania stosunku pracy, można co do zasady zgodzić się ze stroną pozwaną, że powód miał obowiązek przedłożyć zaświadczenie lekarskie ( wydane na podstawie art. 229 § 2 k.p. ) w pierwszym dniu po ustaniu niezdolności do pracy, bez względu na to, czy miałby na ten dzień przewidziane zajęcia na uczelni, czy też nie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29.10.2007 r. (II PK 54/07, LEX nr 897939) stwierdził, że obowiązkiem pracownika po ustaniu powodów nieobecności wskazanych w art. 229 § 2 k.p. , a więc niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni z powodu choroby, jest stawienie się do pracy i zgłoszenie gotowości jej wykonywania. Uchylenie się od tego obowiązku pociąga za sobą skutek po stronie pracodawcy w postaci uniemożliwienia mu realizacji obowiązku skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie. Nieobecność pracownika w pierwszym dniu po upływie choroby może stanowić, w przypadku braku usprawiedliwionych przyczyn tej nieobecności, podstawę do rozwiązania umowy o pracę w myśl art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Sąd Okręgowy podziela ten pogląd co do zasady, jednak nie ma on zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak już wskazano, powód był od 24 lutego 2014 r. do 19 marca 2014 r. niezdolny do pracy, co zostało stwierdzone stosownym zaświadczeniem lekarskim z dnia 17 marca 2013 roku. Wprawdzie powód nie dysponował wcześniej takim zaświadczeniem, jednak ostatecznie je uzyskał i przedłożył pracodawcy, a zaświadczeniu to nie zostało skutecznie zakwestionowane ani przez pracodawcę ani przez organ rentowy. W związku z tym jego nieobecność od dnia 24 lutego 2014 r. należało uznać za usprawiedliwioną i w konsekwencji uznać również, że przed jej ustaniem powód nie miał obowiązku przedłożenia zaświadczenia lekarskiego o zdolności do pracy. Wskazany wyżej pogląd Sądu Najwyższego nie prowadzi też automatycznie do wniosku, że każdy wypadek, gdy pracownik nie stawi się do pracy w pierwszym dniu po ustaniu niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni musi być kwalifikowany jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. W realiach niniejszej sprawy można wskazać, iż niestawiennictwo powoda nie uniemożliwiało pracodawcy realizowania obowiązku skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie, bowiem takie skierowanie pozwany wysłał powodowi już wcześniej, z pismem z dnia 6.02.2014 r. Niestawiennictwo powoda w dniach 24-27 lutego 2014 r. i niewykonanie badan lekarskich nie narażało też pracodawcy na ewentualne negatywne konsekwencje dopuszczenia pracownika do pracy bez wymaganych badan lekarskich, skoro we wskazanym okresie nie miał on zaplanowanych żadnych konkretnych zajęć i dopiero w dniu 28 lutego 2014 r. miał zaplanowane zajęcia na uczelni. Nawet zatem gdyby hipotetycznie przyjąć, że w okresie od 24 do 27 lutego 2014 r. powód był zdolny do pracy, to rozwiązanie z nim w trybie art. 52 § 1 pkt. 1 k.p. stosunku pracy byłoby mimo wszystko niezasadne, bowiem w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nieprzedłożenie zaświadczenia lekarskiego nie można byłoby uznać za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych w rozumieniu art.52 § 1 pkt 1 k.p. . Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, jako niezasadną, na podstawie art. 385 k.p.c. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania uzasadnione jest treścią art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. , przy zastosowaniu stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika wynikającej z przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (…) w brzmieniu obowiązującym wdacie wszczęcia postepowania apelacyjnego, w zw. z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015, poz. 1805). SSO Ewa Grabińska  SSO Wojciech Sabat   SSO Daniel Chorązki