II PK 51/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownicy Marii W. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz odszkodowanie za ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy, które doprowadziło do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powódki obie kwoty. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej. W skardze kasacyjnej pozwana zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących czasu pracy i pracy w godzinach nadliczbowych, wskazując na brak pisemnego polecenia pracy w godzinach nadliczbowych oraz kwestionując sposób ewidencji czasu pracy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu podkreślono, że czas pozostawania w dyspozycji pracodawcy nie jest równoznaczny z czasem pracy w godzinach nadliczbowych, jeśli praca faktycznie nie była wykonywana. Jednakże, w tej konkretnej sprawie, Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, wskazujące na świadomość i akceptację pracodawcy co do wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych przez powódkę, były wiążące. Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli regulamin pracy wymagał pisemnego polecenia, to brak takiego polecenia nie dyskwalifikuje pracy jako nadliczbowej, jeśli pracodawca miał świadomość jej wykonywania i godził się na nią. Uznano, że stała praktyka w zakładzie, wiedza przełożonych i prezesa zarządu o pracy powódki po godzinach, a także brak sprzeciwu, były wystarczające do uznania pracy za nadliczbową i przyznania stosownego wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że praca w godzinach nadliczbowych może być uznana za taką nawet bez formalnego pisemnego polecenia, jeśli pracodawca miał świadomość i akceptował jej wykonywanie. Interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i jego ewidencji.
Orzeczenie opiera się na konkretnych ustaleniach faktycznych dotyczących świadomości i akceptacji pracodawcy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy praca wykonywana przez pracownika po godzinach pracy, pozostając w dyspozycji pracodawcy, ale bez formalnego pisemnego polecenia, może być uznana za pracę w godzinach nadliczbowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pracodawca miał świadomość wykonywania tej pracy i godził się na nią, nawet jeśli regulamin pracy wymagał pisemnego polecenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że choć czas pozostawania w dyspozycji pracodawcy nie jest tożsamy z pracą w godzinach nadliczbowych, to świadomość i akceptacja pracodawcy, nawet dorozumiana, wystarczają do uznania pracy za nadliczbową. Brak pisemnego polecenia nie dyskwalifikuje pracy, jeśli pracodawca wiedział i nie sprzeciwiał się jej wykonywaniu, co było stałą praktyką w zakładzie.
Czy czas przebywania pracownika na terenie zakładu pracy, zarejestrowany przez elektroniczny system ewidencji czasu pracy, jest automatycznie utożsamiany z czasem pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, system rejestruje jedynie czas obecności, który może obejmować różne okresy, w tym czas pracy, dyżur, czy czas niewliczany do czasu pracy. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że elektroniczna ewidencja czasu pracy potwierdza jedynie obecność pracownika, a niekoniecznie faktyczne wykonywanie pracy. Do czasu pracy w godzinach nadliczbowych wlicza się tylko czas faktycznie wykonywanej pracy, a nie samo pozostawanie w dyspozycji pracodawcy.
Czy naruszenie przez pracodawcę przepisów o czasie pracy i niewypłacenie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych może stanowić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy, uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli stanowi to rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że naruszenie art. 151 § 1 k.p. (praca w nadgodzinach) i art. 94 pkt 5 k.p. (obowiązki pracodawcy) poprzez zmuszanie do pracy w godzinach nadliczbowych bez przesłanek i niewypłacanie za nią wynagrodzenia, stanowiło ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maria W. | osoba_fizyczna | powódka |
| SCA P.D. Spółki z o.o. | spółka | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.p. art. 128 § § 1
Kodeks pracy
Czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.
k.p. art. 151 § § 1
Kodeks pracy
Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Jest ona dopuszczalna w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej, ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii, lub z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy.
Pomocnicze
k.p. art. 55 § § 1
Kodeks pracy
Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika przez pracodawcę umowa o pracę nie może być dalej kontynuowana.
k.p. art. 94 § pkt 5
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany w szczególności do przestrzegania przepisów i zasad prawa pracy, w tym zapewnienia odpowiednich warunków pracy i wynagradzania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca wykonywana po godzinach przez pracownika, za wiedzą i zgodą pracodawcy, nawet bez pisemnego polecenia, powinna być uznana za pracę w godzinach nadliczbowych. • Niewypłacanie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy. • Elektroniczna ewidencja czasu pracy rejestruje jedynie obecność, a nie faktyczne wykonywanie pracy, co wymaga dalszej analizy.
Odrzucone argumenty
Czas przebywania pracownika w zakładzie pracy po godzinach, zarejestrowany przez system, nie jest automatycznie czasem pracy w godzinach nadliczbowych, jeśli praca nie była faktycznie wykonywana. • Praca w godzinach nadliczbowych wymaga pisemnego polecenia pracodawcy zgodnie z regulaminem pracy.
Godne uwagi sformułowania
Czasu przypadającego poza normalnymi godzinami pracy, w którym pracownik - pozostając w dyspozycji pracodawcy w rozumieniu art. 128 § 1 k.p. lub jedynie przebywając w zakładzie pracy - nie wykonuje pracy, nie wlicza się do czasu pracy w godzinach nadliczbowych (art. 151 § 1 k.p.). • Uznaniu za pracę w godzinach nadliczbowych (...) pracy, którą pracodawca zlecił pracownikowi i godził się na jej wykonywanie po normalnych godzinach pracy, nie przeszkadza niezachowanie reguł porządkowych wynikających z regulaminu pracy, uzależniającego podjęcie takiej pracy od pisemnego polecenia przełożonych pracownika lub wymagającego późniejszej akceptacji jej wykonania. • Sąd Najwyższy jest tymi ustaleniami faktycznymi związany.
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Gersdorf
sędzia
Zbigniew Korzeniowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że praca w godzinach nadliczbowych może być uznana za taką nawet bez formalnego pisemnego polecenia, jeśli pracodawca miał świadomość i akceptował jej wykonywanie. Interpretacja przepisów dotyczących czasu pracy i jego ewidencji."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnych ustaleniach faktycznych dotyczących świadomości i akceptacji pracodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pracy w godzinach nadliczbowych i tego, czy pracownikowi przysługuje za nią wynagrodzenie nawet bez formalnego polecenia. Jest to praktyczny problem dla wielu pracowników i pracodawców.
“Pracujesz po godzinach bez pisemnego polecenia? Sąd Najwyższy wyjaśnia, czy należy Ci się zapłata!”
Dane finansowe
WPS: 16 431,7 PLN
wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 16 431,7 PLN
odszkodowanie: 9600 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.