II PK 44/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy, potwierdzając, że poinformowanie pracownika w okresie wypowiedzenia o uprawnieniach emerytalnych i złożenie wniosku o emeryturę nie jest równoznaczne z cofnięciem wypowiedzenia i rozwiązaniem umowy za porozumieniem stron, zwłaszcza gdy pracownik był chroniony jako działacz związkowy.
Pracownica, będąca przewodniczącą związku zawodowego, otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę z powodu redukcji etatów. Pracodawca nie uzyskał zgody związku na rozwiązanie umowy, powołując się na wątpliwości co do jego dalszego działania i opóźnienie w udzieleniu informacji. Pracownica, posiadając uprawnienia emerytalne, złożyła wniosek o emeryturę. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy, uznając, że wypowiedzenie było wadliwe z powodu braku zgody związku, a złożenie wniosku o emeryturę nie było równoznaczne z porozumieniem o rozwiązaniu umowy.
Sprawa dotyczyła pracownicy, która była przewodniczącą zakładowej organizacji związkowej i otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę z powodu zmian organizacyjnych w szkole. Pracodawca twierdził, że nie uzyskał zgody związku zawodowego na rozwiązanie umowy, ponieważ organizacja działała z opóźnieniem w udzielaniu informacji, a pracownica posiadała uprawnienia emerytalne. Sąd Rejonowy przywrócił pracownicę do pracy, a Sąd Okręgowy oddalił apelację pracodawcy, podkreślając, że ochrona działacza związkowego jest obiektywna i nieświadomość pracodawcy jej nie uchyla. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r. oddalił skargę kasacyjną pracodawcy. Sąd uznał, że pracodawca nie wykazał skutecznego cofnięcia wypowiedzenia ani zawarcia porozumienia o rozwiązaniu umowy, a samo poinformowanie pracownicy o uprawnieniach emerytalnych i złożenie przez nią wniosku o emeryturę nie było równoznaczne z porozumieniem. Podkreślono, że pracodawca miał obowiązek uzyskać zgodę związku zawodowego, a nieudzielenie informacji przez związek w terminie nie zwalniało pracodawcy z tego obowiązku, jeśli wypowiedzenie nastąpiło krótko po uzyskaniu wiedzy o ochronie pracownika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest to równoznaczne.
Uzasadnienie
Złożenie wniosku o emeryturę przez pracownika w okresie biegnącego wypowiedzenia nie stanowi porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę, jeśli pracodawca nie wystąpił z taką propozycją ani nie wyraził zgody na zmianę trybu rozwiązania stosunku pracy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Janina P.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janina P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Zespół Szkół Specjalnych [...] w Instytucie Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
Karta Nauczyciela art. 20 § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem w związku ze zmianami organizacyjnymi polegającymi na zmniejszeniu liczby godzin, liczby oddziałów i grup, uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie na stanowisku wychowawcy w placówce.
u.z.z. art. 32 § 1
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu tej organizacji w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu.
Pomocnicze
u.z.z. art. 30 § 21
Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych
Pracodawca jest obowiązany zwrócić się do zakładowej organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej obrony. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia pracodawcę z obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie strony nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie rodzi skutków prawnych.
Karta Nauczyciela art. 23 § 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy na mocy porozumienia stron w związku z przejściem na wcześniejszą emeryturę.
Karta Nauczyciela art. 88 § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Warunki przejścia na emeryturę dla nauczycieli z odpowiednim stażem pracy.
Karta Nauczyciela art. 88 § 1a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Możliwość przejścia na emeryturę w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 6 i 7 ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca nie uzyskał wymaganej zgody związku zawodowego na rozwiązanie stosunku pracy z działaczką związkową. Poinformowanie pracownika o uprawnieniach emerytalnych i złożenie przez niego wniosku o emeryturę nie jest równoznaczne z porozumieniem o rozwiązaniu umowy. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie wyłącza ochrony działacza związkowego przed wypowiedzeniem.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie zostało skutecznie cofnięte przez zawarcie porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. Nieudzielenie przez związek zawodowy informacji o chronionych pracownikach w terminie zwalnia pracodawcę z obowiązku uzyskania zgody. Roszczenie o przywrócenie do pracy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na wiek emerytalny pracownika.
Godne uwagi sformułowania
Poinformowanie pracownika w okresie wypowiedzenia dokonanego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela o posiadaniu uprawnień emerytalnych i złożenie przez niego wniosku o emeryturę nie jest równoznaczne ze skutecznym cofnięciem wypowiedzenia przez pracodawcę i rozwiązaniem łączącego strony stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Nieświadomość pracodawcy w kwestii objęcia pracownika szczególną ochroną nie uchyla tej ochrony, gdyż powstaje ona obiektywnie z mocy prawa z dniem wybrania pracownika do władz związku zawodowego. Osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego nie wyłącza ochrony wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, zaś uznanie roszczenia o przywrócenie do pracy (...) za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (...) oznaczałoby naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Krystyna Bednarczyk
sędzia
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem, w szczególności w kontekście obowiązku uzyskania zgody związku, opóźnień w udzielaniu informacji przez związek oraz wpływu osiągnięcia wieku emerytalnego na ochronę pracowniczą."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacjami przepisów, a także specyfiki zatrudnienia nauczycieli. Należy uwzględniać aktualne brzmienie przepisów i ewentualne zmiany w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracowników, zwłaszcza działaczy związkowych, przed nieuzasadnionym zwolnieniem, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Pokazuje, jak prawo chroni słabszą stronę stosunku pracy.
“Czy wniosek o emeryturę ratuje przed zwolnieniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wypowiedzenie jest nieważne.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 5 grudnia 2006 r. II PK 44/06 Poinformowanie pracownika w okresie wypowiedzenia dokonanego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) o posiadaniu uprawnień emerytalnych i złożenie przez niego wniosku o emeryturę nie jest równo- znaczne ze skutecznym cofnięciem wypowiedzenia przez pracodawcę i rozwią- zaniem łączącego strony stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy z powództwa Janiny P. przeciwko Zespołowi Szkół Specjalnych [...] w Instytucie Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka w W. o przywrócenie do pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 6 października 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 27 października 2003 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Pragi przywrócił powódkę Janinę P. do pracy w Zespole Szkół Specjalnych [...] w Instytucie „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" w W. oraz zasądził na jej rzecz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne. Powódka jest nauczycielem mianowanym. Od dnia 1 września 1986 r. była zatrudniona u strony pozwanej na stanowisku wychowawcy. Od 1996 r. powódka była przewodniczącą zakładowej organizacji związkowej NSZZ „Solidar- ność". Począwszy od roku 2001 pozwany Zespół przeżywał kłopoty finansowe zwią- zane z redukcją środków finansowych przyznanych przez Starostwo Powiatu W. Spowodowało to częściową redukcję godzin dydaktycznych i wychowawczych oraz 2 rozwiązanie umów o pracę z częścią pracowników. W dniu 21 maja 2005 r. powódce wręczono pismo o rozwiązaniu umowy o pracę za trzymiesięcznym okresem wypo- wiedzenia na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau- czyciela w związku ze zmianami organizacyjnymi polegającymi na zmniejszeniu liczby godzin, liczby oddziałów i grup, uniemożliwiającymi dalsze zatrudnienie na stanowisku wychowawcy w placówce oraz niezłożeniem wniosku o przeniesienie w stan nieczynny. Na podstawie art. 20 ust. 2 powołanej ustawy powódce przyznano sześciomiesięczną odprawę. Dyrektor strony pozwanej zwracał się do Regionu Ma- zowsze NSZZ „Solidarność” o informację, czy u pozwanego działa nadal związek zawodowy, lecz nie uzyskał odpowiedzi. Pozwany Zespół nie uzyskał zgody zarządu związku zawodowego na rozwiązanie umowy o pracę z powódką. W dacie wypowie- dzenia powódka posiadała uprawnienia do emerytury. Z uwagi na wolę zawarcia z powódką ugody polegającej na przywróceniu jej do pracy na stanowisko wychowaw- cy na pół etatu, dyrektor Zespołu uzyskał na rok szkolny 2002/2003 środki na dodat- kowe godziny, które miała objąć powódka. W dacie wyrokowania przez Sąd Rejono- wy liczba godzin wychowawczych ulega zwiększeniu. Wyrokiem z dnia 6 października 2005 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację strony pozwanej, podzielając poczynione w sprawie ustalenia oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wskazał, że niespor- ne jest, iż powódka była w dniu 21 maja 2002 r. przewodniczącą komisji zakładowej działającej w pozwanym Zespole organizacji związkowej i z tego względu podlegała szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy na mocy art. 32 ust 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854). Obowiązek uzyskania zgody zarządu zakła- dowej organizacji związkowej nie budzi wątpliwości, a okoliczność, że strona pozwa- na powzięła wątpliwość co do faktu działania u pozwanego organizacji związkowej nie ma w sprawie znaczenia. Nieświadomość pracodawcy w kwestii objęcia pracow- nika szczególną ochroną nie uchyla tej ochrony, gdyż powstaje ona obiektywnie z mocy prawa z dniem wybrania pracownika do władz związku zawodowego. Na celo- wość przywrócenia powódki do pracy nie ma wpływu fakt nabycia przez nią upraw- nień emerytalnych zważywszy, że powódka nie jest niezdolna do pracy z uwagi na stan zdrowia. Osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego nie wyłącza ochrony wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, zaś uznanie roszczenia o przywrócenie do pracy (analogicznie, jak w przypadku roszczenia o do- 3 puszczenie do pracy) za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem z uwagi na to, że pracownik osiągnął wiek emerytalny, oznaczałoby naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek. W tym zakresie Sąd drugiej instancji powołał się na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1994 r., I PRN 25/94 (OSNAPiUS 1994 nr 7, poz. 111) oraz z dnia 4 paździer- nika 2000 r., I PKN 65/00 (OSNAPiUS z 2002 r. nr 9, poz. 212). W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to: 1) art. 32 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych, poprzez przyjęcie, że nieudzielenie przez związek zawodo- wy bez nieuzasadnionej zwłoki informacji o osobach korzystających z ochrony, nie zwalnia pracodawcy z obowiązku uzyskania zgody na rozwiązanie umowy o pracę z osobą korzystającą z ochrony przewidzianej w tym przepisie, 2) art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych, poprzez przyjęcie, że w przypadku rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron, to jest w związku z wyrażeniem przez pracownika zgody na przejście na wcześniejszą emeryturę, pracownik korzysta nadal z ochrony wynikającej z art. 32 ustawy o związ- kach zawodowych i 3) art. 8 k.p., poprzez przyjęcie, że w związku z rozwiązaniem umowy o pracę na mocy porozumienia stron, pracownikowi mimo to przysługuje prawo do domagania się przywrócenia do pracy w związku z rzekomym niezgodnym z prawem wypowiedzeniem umowy o pracę, które to wypowiedzenie w sposób sku- teczny zostało przez pracodawcę cofnięte wskutek zawarcia przez strony stosunku pracy porozumienia w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy z uwagi na wyraże- nie przez pracownika zgody na przejście na wcześniejszą emeryturę oraz nadużycie przez organy związku przysługującego im prawa poprzez udzielenie informacji o chronionych członkach związku po ponad trzech miesiącach od dnia wystąpienia z zapytaniem. W przypadku uznania podniesionych zarzutów za bezzasadne, skarżący z ostrożności procesowej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 378 § 1 k.p.c., poprzez nieodniesienie się przez Sąd Okręgowy w żaden sposób do zarzutów wska- zanych przez stronę pozwaną w apelacji. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz 4 uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do po- nownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pismem z dnia 18 lutego 2002 r. strona pozwana zwróciła się do powódki, jako przewodniczącej Komisji Za- kładowej, z zapytaniem, czy organizacja ta nadal działa u pracodawcy, ilu członków liczy i jakich pracowników obejmuje swoją ochroną. Informacji takiej nie udzieliła ani powódka, ani przewodniczący Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”, do którego strona pozwana wystąpiła pismem z dnia 22 kwietnia 2002 r. o wyrażenie zgody na rozwiązanie z powódką umowy o pracę. O istnieniu organizacji związkowej kierowa- nej w dalszym ciągu przez powódkę pozwany Zespół powziął wiadomość dopiero w dniu 10 maja 2002 r. z pisma powódki informującego o składzie organów komisji za- kładowej, a więc po upływie blisko trzech miesięcy od zwrócenia się do niej ze sto- sownym zapytaniem. Przepis art. 32 ustawy o związkach zawodowych nie określa terminu, w jakim organy związku zawodowego powinny wypowiedzieć się w sprawie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z działaczem związkowym. W takiej sytuacji należy w drodze analogii zastosować przepisy Kodeksu pracy określające terminy wyrażania opinii przez organy związkowe przy wypowiadaniu i rozwiązywa- niu umów o pracę ogółowi pracowników. Pracodawca, który po przekroczeniu termi- nu i dalszym milczeniu organu związkowego podejmie działania zmierzające do wy- powiedzenia stosunku pracy bez uzyskania zgody organu związkowego, narusza wprawdzie obowiązek uzyskania zgody, nie może jednak ponosić skutków takiej po- stawy organu związkowego, która spowodowała to naruszenie. Tolerowanie przedłu- żającego się milczenia związku zawodowego uniemożliwiałoby prowadzenie przez pracodawcę zgodnej z przepisami polityki kadrowej, a z działaczy związkowych czy- niłoby osoby nietykalne bez względu na ich naganne postępowanie jako pracowni- ków. Skarżący podniósł nadto, że pismem z dnia 26 sierpnia 2002 r. poinformował powódkę o możliwości złożenia wniosku o przejście na wcześniejszą emeryturę, co powódka uczyniła 30 sierpnia 2002 r., wnosząc równocześnie o wypłatę odprawy emerytalnej należnej z tytułu rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na świadczenie emerytalne, która to odprawa została jej wypłacona. W ocenie skarżą- cego zaproponowanie powódce przejścia na wcześniejszą emeryturę i rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron oraz wyrażenie przez powódkę zgody na piśmie, skutecznie anulowało dokonane przez pracodawcę wypowiedzenie. Oznacza to, że w trakcie biegu wypowiedzenia strony zawarły porozumienie w spra- 5 wie rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem powódki na wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy - Karta Nauczyciela. W tej sytuacji Sądy obu instancji błędnie przyjęły, że pomimo dorozumianego cofnięcia przez stronę pozwaną oświadczenia woli w przedmiocie wypowiedzenia powódce stosunku pracy, nadal korzysta ona z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 ustawy o związ- kach zawodowych. Okoliczności zawarcia przez strony porozumienia w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy i pobrania przez powódkę odprawy emerytalnej strona pozwana podnosiła w apelacji, jednakże Sąd drugiej instancji do zarzutu tego się nie ustosunkował. W zakresie wskazanych zarzutów skarżący powołał się na wyroki Sadu Najwyższego z dnia 29 września 1998 r., I PKN 346/98, z dnia 20 lipca 2000 r., I PKN 748/99 i z dnia 26 listopada 2003 r., I PK 616/02 oraz z dnia 21 sierpnia 2003 r., III CKN 392/01 i z dnia 14 lipca 2005 r., III CK 760/04. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. W pierwszej kolejności nieusprawiedli- wiony jest zarzut naruszenia prawa procesowego. Stosownie do powołanego w skar- dze kasacyjnej art. 378 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w grani- cach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważ- ność postępowania. Skarżący upatruje naruszenia przez Sąd Okręgowy wskazanego przepisu w nieodniesieniu się w żaden sposób do zarzutów wskazanych przez stronę pozwaną w apelacji, a dotyczących zawarcia przez strony porozumienia w przedmio- cie rozwiązania stosunku pracy i pobrania przez powódkę odprawy emerytalnej. Skarżącemu chodzi zatem o zdanie pierwsze wymienionego przepisu. W orzecznic- twie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że obowiązek rozpoznania sprawy w grani- cach apelacji oznacza zakaz wykraczania przez sąd drugiej instancji poza te granice oraz nakaz rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków (por. postanowienia z dnia 21 sierpnia 2003 r., III CKN 392/01, OSNC 2004 nr 10, poz. 161 oraz z dnia 14 lipca 2005 r., III CK 670/04, niepublikowane). Tymczasem w apelacji strona pozwana nie powoływała się na okoliczność cofnięcia oświadczenia woli w przedmiocie wypowiedzenia powódce stosunku pracy i rozwiązania go na mocy porozumienia stron na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), a jedynie twierdziła, że łączący strony stosunek pracy uległ rozwiązaniu na prośbę po- 6 wódki w związku z jej przejściem na emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy. Sąd Okręgowy, oddalając apelację, uznał ten zarzut za bezzasadny, gdyż jednoznacznie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że stosunek pracy po- wódki rozwiązany został wskutek wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, zaś nabycie przez powódkę uprawnień emerytalnych nie uchyliło ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy ani też nie wpłynęło na ocenę zgłoszonego przez nią żądania przywrócenia do pracy w aspek- cie jego zgodności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i z zasadami współżycia społecznego. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 21 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Pierwszy z powołanych przepisów w brzmieniu obo- wiązującym przed dniem 1 lipca 2003 r. stanowił, że pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać sto- sunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu tej organizacji w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu. Z kolei w myśl art. 30 ust. 21 tej ustawy w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związ- kową, pracodawca jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pra- cownikach korzystających z jej obrony, zgodnie z przepisami ust. 1 i 2. Nieudzielenie tej informacji w ciągu 5 dni zwalnia pracodawcę od obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tych pracowników. W skardze kasacyjnej zaprezentowany został pogląd, że nieudzielenie przez zakładową organizację związkową bez nieuzasadnionej zwłoki informacji o osobach korzystają- cych z ochrony, zwalnia pracodawcę z obowiązku uzyskania zgody na rozwiązanie z działaczem związkowym stosunku pracy. Stanowisko to mogłoby być uznane za trafne w sytuacji, gdyby zakładowa organizacja związkowa nie udzieliła w terminie pięciu dni informacji o pracownikach korzystających z ochrony, a pracodawca doko- nał wypowiedzenia stosunku pracy przed uzyskaniem od zakładowej organizacji związkowej informacji co do pełnienia przez pracownika funkcji w jej zarządzie. Nie- udzielenie informacji na wystąpienie pracodawcy dokonane na podstawie art. 30 ust. 21 ustawy o związkach zawodowych uchyla określony w art. 32 ust. 1 ustawy obo- wiązek współdziałania pracodawcy z zakładową organizacją związkową wyłącznie do momentu uzyskania od tej organizacji informacji, jacy pracownicy są objęci ochroną 7 przed wypowiedzeniem z tytułu pełnienia funkcji w jej organach (por. także powołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2000 r., I PKN 748/99, OSNAPiUS 2002 nr 3, poz. 76). Pomiędzy datą powzięcia wiadomości o pracownikach pełniących funkcje w organach zakładowej organizacji związkowej (10 maja 2002 r.) a wypowiedzeniem powódce stosunku pracy (21 maja 2002 r.) strona pozwana miała możliwość wystąpienia do właściwego organu związkowego o wyrażenie zgody na dokonanie wypowiedzenia. Nie czyniąc tego, zignorowała nało- żony na nią ustawowy obowiązek współdziałania z zakładową organizacją związko- wą w sprawach dotyczących pracowników podlegających szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem stosunku pracy. W tej sytuacji realizacja przez powódkę prawa do żądania przywrócenia do pracy nie może być uznana za sprzeczną ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa bądź z zasadami współżycia społeczne- go (art. 8 k.p.) na tej podstawie, że organy związku zawodowego nadużyły przysłu- gujących im uprawnień poprzez udzielenie informacji o chronionych członkach po ponad trzech miesiącach od dnia wystąpienia przez pracodawcę z zapytaniem. Nie- udzielenie przez zakładową organizację związkową informacji o osobach podlegają- cych ochronie niezwłocznie po zwróceniu się przez pracodawcę ze stosownym za- pytaniem nie uniemożliwiło bowiem skarżącemu wypełnienie obowiązku zwrócenia się do tej organizacji o wyrażenie zgody na wypowiedzenie powódce stosunku pracy. Powoływanie się w skardze kasacyjnej na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listo- pada 2003 r., I PK 616/02 (Prawo Pracy 2004 nr 6, str. 34) jest nieadekwatne do ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie. Wyrok ten zapadł bowiem w stanie fak- tycznym, w którym przyczyną wypowiedzenia pracownicy umowy o pracę był unie- możliwiający wykonywanie obowiązków stan zdrowia spowodowany między innymi osiągnięciem wieku emerytalnego 65 lat, przy czym pracodawca zwracał się do wła- ściwych organów związku zawodowego o wyrażenie zgody na dokonanie wypowie- dzenia, lecz zgody tej nie uzyskał. Odnosząc się do stanowiska zakładowej i krajowej organizacji związkowej Sąd Najwyższy podkreślił, że celem ochrony działacza związkowego jest zagwarantowanie mu niezależności w wypełnianiu funkcji, a prze- pisy wyznaczające zakres tej ochrony mają charakter regulacji szczególnej i muszą być wykładane ściśle. To stanowisko Sądu Najwyższego oznacza również, że w sytuacji, gdy zakładowa organizacja związkowa poinformuje pracodawcę o pracow- nikach korzystających z ochrony z tytułu pełnienia funkcji w jej organach, obowiąz- kiem pracodawcy jest zwrócenie się do właściwego organu związkowego o wyraże- 8 nie zgody na wypowiedzenie takiemu pracownikowi umowy o pracę. Sama realizacja tego obowiązku nie może być oceniana w aspekcie klauzul generalnych zawartych w art. 8 k.p. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych, którego to naruszenia skarżący dopatruje się w przyjęciu przez Sąd drugiej instancji, że rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron nie uchyla ochrony związkowej. Przede wszystkim za- rzut ten został sformułowany nie w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu fak- tycznego, lecz w stosunku do zaprezentowanej przez skarżącego własnej wersji zdarzeń. Tymczasem, skoro dokonane przez Sąd drugiej instancji ustalenia faktycz- ne nie zostały w skardze kasacyjnej skutecznie zakwestionowane, przeto są one wiążące dla Sądu Najwyższego. W świetle tych ustaleń i ich oceny prawnej łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiązaniu za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, a nie w drodze porozumienia stron. Ponadto należy zauważyć, że z dokumentów zawar- tych w aktach osobowych powódki wynika, iż w trakcie biegnącego okresu wypowie- dzenia, pismem z dnia 26 sierpnia 2002 r. strona pozwana poinformowała ją o moż- liwości przejścia na wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 88 ust. 1 i 1a Karty Nauczyciela. W myśl ust. 1 tego przepisu nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś na- uczyciele klas, szkół, placówek i zakładów specjalnych - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkol- nictwie specjalnym, mogą - po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy - przejść na emeryturę. Stosownie do art. 88 ust. 1a nauczyciele spełniający warunki określo- ne w ust. 1 mogą przejść na emeryturę również w wypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 6 i 7 ustawy. W dniu 30 sierpnia 2002 r. powódka wniosła o przejście na emeryturę z dniem 1 września 2002 r., wyraźnie wskazując jako podstawę tego przejścia art. 88 ust. 1a Karty Nauczyciela. Z treści pisma strony pozwanej z dnia 13 września 2002 r. wynika, że pracodawca nie miał wątpliwości, iż łączący strony stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem 31 sierpnia 2002 r. na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczy- ciela. Zgodnie z tym przepisem dyrektor szkoły w razie całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy (pkt 1), a w razie częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby od- 9 działów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wnio- sek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny (pkt 2). Z treści z przytoczonych po- wyżej dokumentów nie wynika zatem, aby doszło miedzy stronami do zmiany trybu rozwiązania łączącego je stosunku pracy z rozwiązania za wypowiedzeniem doko- nanym przez pracodawcę na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela na rozwią- zanie na mocy porozumienia stron w myśl art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy. Poinformowa- nie pracownika w okresie biegnącego wypowiedzenia o posiadaniu uprawnień eme- rytalnych i złożenie przez niego wniosku o emeryturę nie jest równoznaczne ze sku- tecznym cofnięciem wypowiedzenia przez pracodawcę i rozwiązaniem łączącego strony stosunku pracy na mocy porozumienia stron. Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1998 r., I PKN 346/98 (OSNAPiUS 1999 nr 20, poz. 652), zapadł w zupełnie innym stanie faktycznym, w którym praco- dawca, po uprzednim rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pra- cownika, wyraził następnie zgodę na złożoną przez pracownika propozycję rozwią- zania stosunku pracy w drodze porozumienia stron. Sąd Najwyższy uznał, że w takiej sytuacji pracodawca, wyrażając zgodę na zmianę trybu rozwiązania stosunku pracy, w sposób dorozumiany cofnął równocześnie swoje wcześniejsze oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. W niniejszej sprawie żadna ze stron z propozycją zmiany trybu rozwiązania stosunku pracy nie wystąpiła i jakiekolwiek porozumienie w tym zakresie nie zostało przez strony za- warte. W konsekwencji brak było podstaw do stosowania art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela i prawidłowo Sąd drugiej instancji przepisu tego nie zastosował. Powyż- sze czyni bezzasadny zarzut naruszenia art. 8 k.p., poprzez przyjęcie, że pracowni- kowi przysługuje prawo domagania się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy pomimo skutecznego cofnięcia dokonanego przez pracodawcę wypowiedzenia stosunku pracy i jego rozwiązania na mocy porozumie- nia stron z uwagi na wyrażenie przez pracownika zgody na przejście na wcześniej- szą emeryturę. Nie można przy tym od pracownika wymagać, aby bezczynnie ocze- kiwał na wynik sprawy wszczętej na skutek odwołania od dokonanego wypowiedze- nia, pozostając bez środków utrzymania, w tym bez możliwości skorzystania ze świadczeń emerytalnych z ubezpieczenia społecznego. Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. 10 ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI