I PSKP 17/22

Sąd Najwyższy2022-12-20
SNPracyochrona pracyŚrednianajwyższy
wypowiedzenie umowy o pracęprzyczyny wypowiedzeniaocena dowodówskarga kasacyjnaSąd Najwyższypostępowanie cywilnenaruszenie przepisów postępowania

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownicy, uznając, że sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił dowody i ustalił stan faktyczny, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie były uzasadnione.

Pracownica O.M. domagała się przywrócenia do pracy, kwestionując przyczyny wypowiedzenia umowy. Sąd Rejonowy przywrócił ją do pracy, uznając przyczyny za nieudowodnione. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, co potwierdził Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest sądem faktu i nie kwestionuje ustaleń sądów niższych instancji, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Sprawa dotyczyła pracownicy O.M., która została przywrócona do pracy przez Sąd Rejonowy po tym, jak pracodawca, P. Spółka Akcyjna, rozwiązał z nią umowę o pracę, wskazując jako przyczyny działanie na szkodę pracodawcy, konfliktowość oraz utratę zaufania. Sąd pierwszej instancji uznał, że choć formalnie wypowiedzenie było poprawne, pracodawca nie udowodnił prawdziwości podanych przyczyn. Sąd Okręgowy w Częstochowie zmienił jednak ten wyrok, oddalając powództwo i uznając, że przyczyny wypowiedzenia były uzasadnione i wystarczająco konkretne. Sąd odwoławczy oparł się m.in. na piśmie pracowników wskazującym na konfliktowość i potencjalne mobbingowe zachowania powódki, a także na protokołach wysłuchań innych pracowników. Pracownica wniosła skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 382 k.p.c. poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego (nagrania rozmów, pisemne oświadczenia pracowników) oraz art. 327¹ § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że nie jest sądem faktu i nie weryfikuje ustaleń faktycznych sądów niższych instancji. Podkreślono, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy, a Sąd Okręgowy miał prawo odmiennie ocenić dowody zebrane przez Sąd Rejonowy, co szczegółowo uzasadnił. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna nie może polegać na podważaniu ustaleń faktycznych ani oceny dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd odwoławczy miał prawo odmiennie ocenić dowody i nie miał obowiązku ponawiania dowodów, a uzasadnienie jego orzeczenia zawierało szczegółową relację z tej oceny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w pierwszej instancji i może dokonać jego odmiennej oceny, o ile zda z niej relację w uzasadnieniu. W tej sprawie sąd odwoławczy dokonał takiej oceny, a zarzuty skarżącej nie wykazały, aby pominięcie części materiału mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

P. Spółka Akcyjna Zakład w C.

Strony

NazwaTypRola
O.M.osoba_fizycznapowódka
P. Spółka Akcyjna Zakład w C.spółkapozwana

Przepisy (14)

Główne

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 327 § 1 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 30 § § 3 i 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1 § pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 245

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 10 ust. 4 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 9 ust. 1 pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji. Skarga kasacyjna nie może być oparta na zarzutach dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych. Naruszenie przepisów postępowania musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co nie zostało wykazane przez skarżącą. Sąd odwoławczy miał prawo dokonać odmiennej oceny dowodów i uzasadnić ją w orzeczeniu.

Odrzucone argumenty

Sąd Okręgowy pominął istotną część materiału dowodowego (nagrania, oświadczenia pracowników). Sąd Okręgowy dokonał błędnej oceny dowodów. Sąd Okręgowy zmienił ustalenia faktyczne w stosunku do Sądu I instancji bez ponownego przeprowadzenia dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi. Spór o ocenę faktów i dowodów nie może być przenoszony do postępowania przed Sądem Najwyższym. Sąd Najwyższy nie jest sądem faktu, lecz sądem prawa.

Skład orzekający

Robert Stefanicki

przewodniczący

Romuald Dalewski

członek

Jarosław Sobutka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym, zasady oceny dowodów przez sąd odwoławczy, wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i oceny zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną i zakresem kontroli Sądu Najwyższego, co jest istotne dla praktyków prawa pracy i cywilnego.

Kiedy Sąd Najwyższy nie bada faktów? Kluczowe ograniczenia skargi kasacyjnej.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I PSKP 17/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Robert Stefanicki (przewodniczący)
‎
SSN Romuald Dalewski
‎
SSN Jarosław Sobutka (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa O.M.
‎
przeciwko P. Spółce Akcyjnej Zakładowi w C.
‎
o przywrócenie do pracy,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
‎
Społecznych w dniu 20 grudnia 2022 r.,
‎
skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy
‎
i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie
‎
z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt IV Pa 52/20,
I. oddala skargę kasacyjną,
II. zasądza od O.M. na rzecz P. Spółki Akcyjnej Zakładu w C kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2020 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie
przywrócił powódkę O.M. do pracy na dotychczasowych warunkach pracy i płacy oraz obciążył pozwaną P. Spółkę Akcyjną Zakład w C. kosztami postępowania sądowego. Sąd I instancji uznał, że
pozwana prawidłowo rozwiązała umowę o pracę z powódką pod względem formalnym - oświadczenie zostało złożone powódce na piśmie z podaniem przyczyny, stosownie do wymagań art. 30 § 3 i 4 k.p. Zdaniem Sądu pozwana nie udowodniła natomiast prawdziwości i rzeczywistości przyczyn stanowiących podstawę wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Jako przyczyny rozwiązania z powódką umowy o pracę pozwana wskazała:
1)
działanie na szkodę pracodawcy, poprzez samowolne podjęcie decyzji o parkowaniu samochodu służbowego poza wyznaczonym miejscem, tj. siedzibą Sekcji w L. po marcu 2016 r.,
2)
konfliktowość, nieumiejętność pracy w zespole oraz naruszenie zasad współżycia społecznego, w szczególności poprzez zastraszanie współpracowników, kierowanie do nich inwektyw, obniżania morale i demotywowanie podwładnych i
3)
utratę zaufania pracodawcy spowodowaną w szczególności rozpowszechnianiem godzących w dobre imię pracodawcy i innych pracowników niesprawdzonych i nieprawdziwych informacji oraz podważanie u pracowników zaufania do przełożonych.
Na skutek apelacji strony pozwanej, Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 28 października 2020 r. zmienił zaskarżony wyrok w punktach 1. i 3. i oddalił powództwo oraz obciążył powódkę kosztami postępowania.
Zdaniem Sądu Okręgowego indywidualny ciężar gatunkowy każdej z przyczyn podanych w piśmie rozwiązującym z powódką umowę o pracę sprawia, że każda z nich indywidualnie mogłaby stanowić uzasadnioną podstawę wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Jednocześnie każda z tych przyczyn została sformułowana wystarczająco konkretnie i precyzyjnie, aby powódka wiedziała, jakie jej zachowania pracodawca uznał za na tyle naganne, że stały się one przyczyną rozwiązania z nią stosunku pracy, zwłaszcza że było ono poprzedzone przeprowadzonym przez pozwaną obszernym postępowaniem wyjaśniającym, w ramach którego powódka była zapoznawana ze stawianymi jej zarzutami i była słuchana na ich okoliczność.
Odnośnie pierwszej z przyczyn Sąd Okręgowy wskazał, że dotyczy ona wyłącznie parkowania przez O.M. powierzonego jej samochodu służbowego poza siedzibą Sekcji w L.. Jednocześnie z literalnego sformułowania tej przyczyny wypowiedzenia wynika, że zachowanie powódki, polegające na parkowaniu samochodu poza wyznaczonym miejscem, miało stanowić działanie na szkodę pracodawcy - w toku postępowania pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, aby samo parkowanie przez powódkę samochodu służbowego poza wyznaczonym miejscem wyrządzało jej szkodę. W konsekwencji pierwszą ze wskazanych przez pozwaną przyczyn wypowiedzenia powódce stosunku pracy Sąd Okręgowy uznał za nieudowodnioną.
Zdaniem Sądu II instancji całkowicie błędnie Sąd I instancji uznał, że nieprawdziwe są druga i trzecia przyczyna wypowiedzenia powódce stosunku pracy, wskazane przez pozwaną. W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na treść pisma pracowników I.- L. do dyrektora Zakładu w C.- H. K. z 18 stycznia 2018 r., w którym wnieśli oni o przesuniecie O.M. do innej sekcji eksploatacji lub na inne stanowisko, gdzie nie będzie miała styczności lub będzie miała ograniczoną styczność z pracownikami. W piśmie tym zarzucono powódce, że jest osobą apodyktyczną, bardzo często kieruje się emocjami, nie zachowuje obiektywizmu w stosunku do pracowników, jest źródłem konfliktów i skłóca pracowników, co negatywnie wpływa na atmosferę w pracy, jej decyzje czy zalecenia są często sprzeczne albo naruszają obowiązujące przepisy i wprowadzają chaos, co jest wynikiem jej niekompetencji, wprowadza podległych jej pracowników w błąd, często wiele wymaga od innych ale nie od siebie, nie wywiązuje się ze swoich obowiązków zawiadowcy poprzez unikanie przygotowywania stażystów przed egzaminami kwalifikacyjnymi, a jej zachowanie czasami nosi znamiona mobbingu, co objawia się ciągłą i nieracjonalną krytyką i szukaniem „haków”, ograniczeniem możliwości wypowiadania się oraz reagowaniem na zgłaszane uwagi krzykiem i agresją. Pismo zostało podpisane przez ponad 60 osób. Sąd odwoławczy uznał, że sporządzenie formalnej skargi na przełożonego przez tak liczną grupę pracowników, zajmujących różne stanowiska i wykonujących pracę na dość rozległym terenie, praktycznie wyklucza możliwość, aby skarga ta nie miała żadnych podstaw w rzeczywistym stanie rzeczy i miała być tylko sposobem na pozbycie się nielubianego współpracownika. Podkreślił także, że Sąd Rejonowy niedostateczną wagę przywiązał do treść przedstawionych przez pozwaną protokołów wysłuchania P.D., E.K., I.S., U.K., B.O., B.B., R.P., A.K., A.K.1, J.K., W.S. i A.F., którzy wszyscy zgodnie wskazywali na większe lub mniejsze nieprawidłowości w zachowaniu się powódki względem innych pracowników. W ocenie Sądu Okręgowego ustalając stan faktyczny sprawy w oparciu o zeznania słuchanych w sprawie świadków Sąd I instancji dokonał bardzo wybiórczej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie biorąc pod uwagę znacznej części pozyskanego w ten sposób materiału dowodowego oraz pewnych okoliczności wynikających z zasad doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu Okręgowego bardzo znacząca część materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że druga i trzecia przyczyna wypowiedzenia powódce stosunku pracy są prawdziwe.
W świetle zeznań świadków O.M. jawi się jako osoba konfliktowa i nie potrafiąca pracować w zespole, która swoim zachowaniem wielokrotnie naruszała godność innych pracowników, obrażała ich i ogólnie sprawiała, że inni pracownicy się jej bali i nie chcieli z nią współpracować. Zeznania te potwierdzają także, że powódka wielokrotnie negatywnie wypowiadała się na temat swoich przełożonych, najczęściej za ich plecami, podważając ich kompetencje i autorytet w oczach innych pracowników.
W skardze kasacyjnej z dnia 28 stycznia 2021 r. pełnomocnik powódki
zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 października 2020 r. i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi, orzekającemu w innym składzie, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,
ustalenie, że każdy uczestnik postępowania ponosi koszt postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie,
a także o
rozpoznanie sprawy również pod nieobecność pełnomocnika skarżącej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn.:
1)
naruszenie art. 382 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. w ten sposób, iż Sąd odwoławczy ustalając stan faktyczny, stanowiący podstawę wyrokowania, kompletnie pominął znaczną oraz istotną część materiału dowodowego - część wyników postępowania dowodowego przed Sądem I instancji, tj. Sąd odwoławczy w ogóle nie miał w polu widzenia niezwykle istotnych dowodów w postaci nagrań rozmów (oraz stenogramów z tych rozmów), jakie odbyła powódka z pracownikami, którzy podpisali petycję godzącą w dobre imię powódki, a którzy dokładnie wyjaśniają motywy, którymi kierowali się podpisując tą petycję, przy czym bynajmniej nie były to zastrzeżenia wobec relacji czy zachowania powódki w stosunku do nich samych lub innych pracowników,
2)
naruszenie art. 382 k.p.c. w zw. art. 245 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 327
1
§ 1 pkt 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w ten sposób, iż Sąd odwoławczy ustalając stan faktyczny stanowiący podstawę wyrokowania kompletnie pominął znaczną część istotnych dowodów w postaci pisemnych oświadczeń pracowników, którzy podpisali petycję przeciwko powódce, ale twierdzą, iż uczynili to w atmosferze strachu, a powódka nie szargała dobrego imienia zwierzchników, nie podważała do nich zaufania - zarzuty zawarte w petycji są nieprawdziwe. Oświadczenia takie podpisali A.P., J.K., Ł.M.,
3)
naruszenie art. 382 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c., art. 327
1
§ 1 pkt 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., w ten sposób, iż Sąd odwoławczy ustalając stan faktyczny stanowiący podstawę wyrokowania pominął istotne fragmenty zeznań świadków – wskazanych przez stronę skarżącą w skardze kasacyjnej,
4)
naruszenie art. 382 k.p.c. również w ten sposób, iż Sąd odwoławczy dokonał zasadniczej i diametralnej zmiany ustaleń faktycznych w stosunku do tych poczynionych przez Sąd I instancji bazując wyłącznie na dowodach (wybranej części materiału dowodowego) przeprowadzonych przez Sąd I instancji i przed Sądem I instancji. Sąd odwoławczy nie przeprowadził ponownie w/w dowodów, nie zmienił również zasadniczo oceny tych dowodów dokonanej przez Sąd I instancji. Natomiast nie ponawiając tych dowodów i nie mając bezpośredniej styczności z osobowym materiałem dowodowym (zeznaniami świadków) Sąd odwoławczy diametralnie zmienił na podstawie tego materiału ustalenia faktyczne w stosunku do poczynionych przez Sąd I instancji, chociaż z treści uzasadnienia wyraźnie wynikało, iż Sąd odwoławczy miał świadomość i dostrzegał niejednoznaczną wymowę wielu osobowych źródeł dowodowych, na których również opierał się Sąd I instancji.
Zdaniem skarżącej
wskazane w skardze kasacyjnej uchybienia, w postaci naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd odwoławczy zmieniając na podstawie tych samych dowodów stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji nie skonfrontował tego stanu z licznymi istotnymi dowodami przeciwnymi, tylko kompletnie pominął dowody nie korespondujące z jego tezą.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik pozwanej o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanej, kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, według norm przepisanych.
Sąd najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że
Sąd Najwyższy, poza przypadkiem nieważności postępowania, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 398
13
§ 1 k.p.c.). Oznacza to, że zakres jego kognicji jest wyznaczony przez sam zasięg zaskarżenia wyroku sądu drugiej instancji oraz przez podstawy skargi kasacyjnej. Art. 398
13
§ 2 k.p.c.
wyklucza możliwość prowadzenia w postępowaniu kasacyjnym postępowania dowodowego oraz powoływania przez strony nowych faktów.
Ustalenia faktyczne nie podlegają weryfikacji w postępowaniu kasacyjnym (por.
art. 398
13
§ 2
k.p.c.) (wyrok Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2008 r.,
II PK 283/07
, Legalis nr
177624
).
Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie trafnie uznał, że ustalone fakty nie podlegają kontroli kasacyjnej i niedopuszczalne są również zarzuty kwestionujące zgodność z przepisami postępowania prowadzącego do tych ustaleń, o ile zarzut naruszenia prawa maskuje odmienną ocenę tych ustaleń, dokonywaną przez skarżącego. Jednak związanie ustaleniami faktycznymi nie wyłącza kontroli zgodności z prawem postępowania, w którym zostały one dokonane, w przeciwnym razie bowiem wyłączona byłaby druga podstawa skargi kasacyjnej (
art. 398
3
§ 1 pkt 2
k.p.c.), zawierająca tylko ograniczenie w postaci wpływu uchybienia na treść rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2008 r.,
I CSK 500/07
, Legalis nr
150234
; por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego 2008 r.,
I UK 339/07
, Legalis nr
182634
; wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2008 r.,
I UK 218/07
, Legalis nr
180046, K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2022
).
W niniejszej sprawie strona skarżąca wskazała w skardze kasacyjnej, jako jej podstawę, jedynie przepisy postępowania – które to naruszenia, według niej, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa kasacyjna z
art. 398
1
§ 1 pkt 2
k.p.c. odnosi się do kwalifikowanego naruszenia przepisów postępowania, tj. z uwzględnieniem pojęcia istotności. Pojęcie to wiąże się z większą doniosłością, zawiera w sobie elementy obiektywne i subiektywne, przy czym ustawa nie wyróżnia przepisów istotnych i nieistotnych. W tym wypadku chodzi wyróżnienie uchybień procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw oraz uchybień pozbawionych tego wpływu
(zob. A. Miączyński, Zagadnienie „istotności”, s. 253 i n.; A. Oklejak, Apelacja, s. 69 i n.).
Istotność łączy się ze znaczeniem naruszenia przepisu z perspektywy skutku, jakie naruszenie wywarło lub mogło wywrzeć na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd II instancji. Należy mieć na względzie obiektywną istotność naruszenia, tzn. że uchybienie musi mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a zatem decydować o wyniku sprawy. Na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania istotności błędu przez zaprezentowanie związku między uchybieniem procesowym a kształtem rozstrzygnięcia
(zob. W. Sanetra, Podstawy kasacyjne, s. 15 i n.; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja, s. 166 i n.; postanowienie Sądu Najwyższego z 10 lutego 1997 r.,
I CKN 57/96
, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 82). Ustawa nie wymaga udowodnienia przez skarżącego istnienia związku pomiędzy istotnym naruszeniem a jego wpływem na treść orzeczenia, chociaż między powyższymi elementami musi zachodzić realne powiązanie. Na wnoszącym skargę kasacyjną spoczywa powinność wykazania, że określone uchybienie „mogło” mieć wpływ na wynik sprawy. Oczekuje się zatem jedynie uprawdopodobnienia możliwości odmiennego wyniku sprawy, a zatem nie ma potrzeby uzyskania pewności, że uchybienie rzeczywiście wpłynęło na wynik sprawy (zob. W. Siedlecki, Podstawy rewizji, s. 173; T. Ereciński, Apelacja i kasacja, s. 132; T. Zembrzuski, Skarga kasacyjna. Dostępność, s. 324.)
– w niniejszej sprawie strona skarżąca nie sprostała temu obowiązkowi.
Spór o ocenę faktów i dowodów nie może być przenoszony z postępowania przed sądami powszechnymi do postępowania przed Sądem Najwyższym, który jest związany dokonanymi ustaleniami faktycznymi. Rolą Sądu Najwyższego rozpoznającego skargi kasacyjne nie jest ponowne rozpoznawanie sprawy (nie jest on sądem trzeciej instancji), lecz ocena legalności prawomocnego rozstrzygnięcia połączone z rozpatrywaniem kwestii prawnych budzących wątpliwości i rozbieżności w judykaturze. Sąd Najwyższy nie jest sądem faktu, lecz sądem prawa, który nie ma kompetencji ani możliwości przeprowadzania postępowania dowodowego czy ustalania stanu faktycznego.
Konsekwencją przyjęcia modelu apelacji pełnej oraz nadaniu skardze kasacyjnej nadzwyczajnego charakteru jest więc ograniczenie nie tylko dopuszczalności nowych faktów i dowodów w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, lecz także możliwości kwestionowania ustaleń w tym zakresie. Zastrzeżenie to oznacza, że zarzuty podnoszone w postępowaniu kasacyjnym nie mogą polegać na podważaniu ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia
(zob. T. Ereciński, w: J. Gudowski, System PrProc, t. III, cz. 2, s. 962 i n.; T. Ereciński, Apelacja i kasacja, s. 16 i n.; T. Zembrzuski, Zarzut naruszenia, s. 1167 i n.; K. Knoppek, Zarzuty, s. 9 i n.; M. Pilich, Zakaz oparcia, s. 16 i n.).
Mimo możliwości występowania odnoszących się do sfery faktycznej uchybień w postępowaniu przed sądami I i II instancji, ustawa zawiera zastrzeżenie, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398
3
§ 3 k.p.c.).
Strona skarżąca zarzut naruszenia przez Sąd II instancji przepisów postępowania oparła głównie na naruszeniu art. 382 k.p.c.
Zgodnie z
art. 382
k.p.c. sąd odwoławczy, który jest sądem merytorycznym, rozpoznającym sprawę na nowo, orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji i w postępowaniu apelacyjnym. Zawarte w
art. 382
k.p.c. pojęcie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji należy rozumieć szeroko. To nie tylko materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Przewidziany w
art. 382
k.p.c. obowiązek orzekania sądu drugiej instancji na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym oznacza, że sąd ten musi uwzględnić materiał dowodowy zebrany przez sąd pierwszej instancji, który może uzupełnić o własne ustalenia faktyczne. Sąd drugiej instancji nie ma obowiązku ponawiania dowodów przeprowadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, może natomiast odmiennie ocenić dowody zebrane przed sądem pierwszej instancji, powinien jednak zdać z tej oceny relację w uzasadnieniu swojego orzeczenia (wyrok
Sądu Najwyższego
z 19 lutego 2004 r.,
I PK 217/03
, Legalis nr 63487; postanowienie
Sądu Najwyższego
z 9 marca 2012 r.,
I UK 374/11
, Legalis nr 486749; wyrok
Sądu Najwyższego
z 6 marca 2012 r.,
I UK 318/11
, Legalis nr 483380, K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2022). W niniejszej sprawie Sąd odwoławczy orzekł na podstawie bogatego materiału dowodowego zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji, dokonał jednak jego odmiennej oceny – do czego miał prawo - a z oceny tej zdał szczegółową relację w uzasadnieniu swojego orzeczenia. W uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji znalazło się wskazanie, na czym polegały błędy Sądu I instancji w ocenie stanu faktycznego sprawy, oraz w jaki sposób stan faktyczny sprawy powinien zostać przez Sąd ustalony – ze wskazaniem dowodów, na których sąd się oparł. Tylko wyjątkowo, w sytuacji gdyby skarżący zdołał wykazać, że Sąd drugiej instancji pominął część zebranego materiału, przy tym uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przepis
art. 382
mógłby stanowić samodzielną usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z
art. 398
3
§ 1 pkt 2
k.p.c. (zob. wyroki
Sądu Najwyższego:
z 20 czerwca 2002 r.,
I CKN 742/00
, Legalis nr 59538; z 18 maja 2022 r., II CSKP 972/22, Legalis nr 2700385). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik powódki, opierając zarzut kasacyjny na naruszeniu przepisu art. 382 k.p.c., nie tylko nie wykazał jego naruszenia, ale też nie przekonał w żaden sposób, iż to rzekome pominięcie przez Sąd Okręgowy części zabranego materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy i na treść wydanego w sprawie wyroku.
Także wskazany przez stronę skarżącą zarzut naruszenia
art. 327
1
k.p.c. w postępowaniu odwoławczym może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych przypadkach, w których treść uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia, co powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Tylko bowiem w takim wypadku uchybienie
art. 327
1
k.p.c. może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu
art. 398
3
§ 1 pkt 2
k.p.c. (zob. wyroki
Sądu Najwyższego
: z 3 lutego 2012 r.,
I UK 290/11
, Legalis nr 490623; z 14 lutego 2012 r.,
II PK 139/11
, Legalis nr 483354). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Również polemika z wynikami postępowania dowodowego i ich oceną dokonaną przez sądy orzekające na podstawie
art. 233 § 1
k.p.c., w granicach swobodnej oceny dowodów, nie stanowi podstawy kasacyjnej (zob. wyrok
Sądu Najwyższego
z 15 listopada 2002 r.,
V CKN 1357/00
, Legalis nr 56911).
Co więcej, sposób wykładni i zastosowania
art. 233 § 1
k.p.c. nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, które budziłoby poważne wątpliwości i uzasadniało rozpoznanie skargi kasacyjnej (por. postanowienie
Sądu Najwyższego
z 27 lutego 2003 r.,
I PK 373/02
, Legalis nr 57397). Zgodnie z powołanym już wyżej
art. 398
3
§ 3
k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (zob. postanowienie
Sądu Najwyższego
z 15 maja 2009 r.,
III CSK 338/08
, Legalis nr 260270).
W rzeczywistości strona skarżąca w skardze kasacyjnej zmierza wyłącznie do podważenia ustalonego przez Sądy orzekające stanu faktycznego sprawy, co – jak wykazano wcześniej - usuwa się spod rozeznania i kontroli kasacyjnej (art. 398
3
§ 3 i art. 398
13
§ 2 k.p.c.; por. postanowienie
Sądu Najwyższego
z 23 maja 2012 r., II PK 278/11, LEX nr 1214574 czy wyrok z 5 lutego 2014 r., V CSK 140/13, LEX nr 1458681). Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi oraz oceną materiału dowodowego dokonaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (art. 398
13
§ 2 k.p.c.).
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 398
14
k.p.c., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i w zw. z § 9 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
[as]
l.n

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI