Orzeczenie · 2017-03-09

II PK 411/15

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2017-03-09

SNPracystosunki pracyWysokanajwyższy

wynagrodzeniezwolnienie z obowiązku świadczenia pracyporozumienie stronkodeks pracysąd najwyższyinterpretacja przepisówart. 81 k.p.art. 65 k.c.

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód W.N. domagał się od B. Sp. z o.o. kwoty 60.422,66 zł tytułem wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, które miało być obliczane jako średnia z ostatnich trzech miesięcy. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że strony nie poczyniły wiążących ustaleń w zakresie sposobu obliczania tego wynagrodzenia i zastosowały art. 81 § 1 k.p. (wynagrodzenie za czas gotowości do pracy). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji przedwcześnie zastosowały art. 81 § 1 k.p. i nie oceniły należycie całokształtu materiału dowodowego. Podkreślono, że w sytuacji braku precyzyjnych ustaleń stron co do wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, sąd powinien badać zgodny zamiar stron i cel umowy (art. 65 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), a w razie niemożności ustalenia tego zamiaru, brać pod uwagę zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (art. 56 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). Sąd Najwyższy zaznaczył, że art. 81 § 1 k.p. może być stosowany przez analogię, ale należy uwzględnić także zasady ustalania wynagrodzenia za urlop (art. 172 k.p. i § 6 rozporządzenia MPiPS). Wskazano na potrzebę analizy okoliczności towarzyszących zawarciu porozumienia, w tym praktyki firmy wobec innych pracowników oraz ewentualnych zwyczajów wewnątrzzakładowych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 81 § 1 k.p. w kontekście porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę i zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, a także zasady wykładni umów w prawie pracy (art. 65 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).

Ograniczenia stosowania

Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją wprowadzającą art. 36^2 k.p. (obowiązującą od 22 lutego 2016 r.). Wartość praktyczna dla spraw po tej dacie może być ograniczona, choć stanowi punkt wyjścia do interpretacji.

Zagadnienia prawne (3)

Czy w przypadku zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy w okresie poprzedzającym rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, pracodawca powinien wyliczyć wynagrodzenie na podstawie art. 81 § 1 k.p. (wynagrodzenie za gotowość do pracy)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy uznał, że art. 81 § 1 k.p. może być stosowany przez analogię, ale nie jest to jedyna podstawa. W przypadku braku precyzyjnych ustaleń stron, należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy (art. 65 k.c.), a także zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (art. 56 k.c.). Nowelizacja wprowadzająca art. 36^2 k.p. sugeruje stosowanie zasad wynagrodzenia urlopowego.

Uzasadnienie

Sądy niższych instancji przedwcześnie zastosowały art. 81 § 1 k.p., nie oceniając należycie całokształtu materiału dowodowego i okoliczności towarzyszących zawarciu porozumienia. W przypadku braku jasnych ustaleń, kluczowa jest interpretacja woli stron oraz uwzględnienie zasad współżycia społecznego i zwyczajów, a także ewentualne stosowanie przez analogię przepisów o wynagrodzeniu urlopowym.

Czy zastosowanie art. 81 § 1 k.p. w sytuacji zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na mocy porozumienia stron narusza zakaz zrzeczenia się przez pracownika prawa do wynagrodzenia (art. 84 k.p.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie art. 81 § 1 k.p. nie narusza art. 84 k.p., ponieważ pracownik otrzymuje wynagrodzenie za gotowość do pracy, a nie za pracę wykonaną, której nie świadczył. Nie można zrzec się wynagrodzenia, do którego się nie nabyło prawa.

Uzasadnienie

Wynagrodzenie na podstawie art. 81 § 1 k.p. jest wynagrodzeniem za gotowość do pracy, a nie za pracę wykonaną. Pracownik nie świadczył pracy, więc nie można mówić o zrzeczeniu się wynagrodzenia za pracę. Kwestia wysokości tego wynagrodzenia była otwarta i zależała od woli stron.

Jak należy ustalić wysokość wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, gdy strony nie poczyniły w tym zakresie precyzyjnych ustaleń w porozumieniu o rozwiązaniu umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd powinien ustalić wynagrodzenie poprzez interpretację zgodnego zamiaru stron i celu umowy (art. 65 k.c.), uwzględniając okoliczności towarzyszące, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje (art. 56 k.c.). Można stosować przez analogię art. 81 § 1 k.p. lub zasady wynagrodzenia urlopowego.

Uzasadnienie

W braku bezpośredniego przepisu prawa, sąd musi odtworzyć wolę stron lub zastosować przepisy przez analogię, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, a nie arbitralnie stosować jeden przepis.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
W. N.	osoba_fizyczna	powód
B. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.	spółka	pozwany

Przepisy (18)

Główne

k.p. art. 81 § § 1

Kodeks pracy

Przepis ma zastosowanie przez analogię do sytuacji pracownika zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy w okresie poprzedzającym rozwiązanie umowy o pracę, również na mocy porozumienia stron, pod warunkiem, że pracownik był gotów do pracy i doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Nie można mówić o zrzeczeniu się wynagrodzenia za pracę.

k.c. art. 65 § § 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje.

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

W umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.

Pomocnicze

k.p. art. 80

Kodeks pracy

Wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.

k.p. art. 84

Kodeks pracy

Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.

k.p. art. 94 § pkt 5

Kodeks pracy

Wskazany jako podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego przez skarżącego.

k.p. art. 172

Kodeks pracy

Dotyczy wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, które może być stosowane przez analogię do wynagrodzenia za okres zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.

k.p. art. 183a § § 1

Kodeks pracy

Wskazany jako podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego przez skarżącego (zasada równego traktowania).

k.p. art. 36^2

Kodeks pracy

Wprowadzony po okresie, którego dotyczył spór, ale może być wykorzystany do wykładni przepisów obowiązujących w czasie sporu.

k.c. art. 56

Kodeks cywilny

Czynność prawna wywołuje skutki wynikające z ustawy, zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów.

k.p.c. art. 398^15 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 398^11 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

k.p.c. art. 127

Kodeks postępowania cywilnego