II PK 41/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy, która była jedynym członkiem zakładowej organizacji związkowej i pełniła funkcję jej przewodniczącej. Pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę z przyczyn organizacyjnych. Powódka twierdziła, że przysługuje jej ochrona przed wypowiedzeniem jako działaczce związkowej. Sąd Najwyższy rozpatrzył kasację od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił powództwo. Kluczową kwestią była zmiana przepisów ustawy o związkach zawodowych, wprowadzająca wymóg zrzeszania co najmniej 10 pracowników przez zakładową organizację związkową, aby mogła ona korzystać z uprawnień, w tym ochrony działaczy. Zmiana ta weszła w życie 1 stycznia 2003 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że od tej daty organizacja powódki, licząca tylko jednego członka, utraciła uprawnienia zakładowej organizacji związkowej i tym samym powódka straciła ochronę przewidzianą w art. 32 ust. 1 ustawy. W związku z tym pracodawca nie miał obowiązku konsultowania wypowiedzenia z organizacją związkową, ani z innymi organizacjami, gdyż powódka nie była pracownikiem niezrzeszonym, a jej związek nie miał uprawnień. Sąd oddalił kasację, uznając, że pracodawca działał zgodnie z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ochrony działaczy związkowych w kontekście zmian legislacyjnych i wymogu minimalnej liczby członków organizacji.
Dotyczy stanu prawnego po 1 stycznia 2003 r. i specyficznej sytuacji organizacji związkowej z jednym członkiem.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członek zarządu zakładowej organizacji związkowej, która od 1 stycznia 2003 r. zrzesza mniej niż 10 pracowników, nadal korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, od 1 stycznia 2003 r. członek zarządu zakładowej organizacji związkowej zrzeszającej mniej niż 10 pracowników nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.
Uzasadnienie
Ustawa z dnia 26 lipca 2002 r. wprowadziła art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, stanowiący, że uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 pracowników. Od tej daty organizacje poniżej tego progu utraciły uprawnienia związkowe, a ich członkowie zarządu nie podlegają ochronie przed wypowiedzeniem. Przepisy przejściowe nie przewidują dodatkowego okresu ochronnego dla takich organizacji.
Czy pracodawca ma obowiązek konsultować wypowiedzenie umowy o pracę z organizacją związkową, która utraciła uprawnienia związkowe z powodu zbyt małej liczby członków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie ma obowiązku konsultowania wypowiedzenia z organizacją związkową, która utraciła uprawnienia z powodu niespełnienia wymogu minimalnej liczby członków.
Uzasadnienie
Skoro organizacja związkowa nie posiada uprawnień, pracodawca nie ma obowiązku współdziałania z nią ani zwracania się o informację o pracownikach korzystających z jej obrony. Pracownik niezrzeszony lub reprezentowany przez organizację, która nie ma struktur w zakładzie pracy, również nie podlega ochronie w tym zakresie.
Czy próba konsultacji wypowiedzenia z organizacją związkową, do której pracodawca nie był zobowiązany, może być uznana za obejście prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, podjęcie próby konsultacji, do której pracodawca nie był zobowiązany, nie może być traktowane jako obejście prawa.
Uzasadnienie
Próba podjęcia czynności, do której pracodawca nie był prawnie zobowiązany, nie stanowi nadużycia prawa, nawet jeśli czynność ta nie była konieczna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Irena B. | osoba_fizyczna | powódka |
| D. Centrum Rehabilitacji Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.z.z. art. 251 § 1
Ustawa o związkach zawodowych
Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 pracowników. Od 1 stycznia 2003 r. organizacje poniżej tego progu utraciły uprawnienia.
u.z.z. art. 32 § 1
Ustawa o związkach zawodowych
Pracownik będący członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej korzystał z ochrony przed wypowiedzeniem. Po zmianie przepisów ochrona ta przysługuje tylko w określonych warunkach, które nie zostały spełnione przez powódkę.
Pomocnicze
u.z.z. art. 30 § 2
Ustawa o związkach zawodowych
Pracownik niezrzeszony może wskazać organizację związkową do obrony swoich praw, jeśli ta wyrazi zgodę. Brak takiej zgody lub wskazania zwalnia pracodawcę z obowiązku konsultacji.
u.z.z. art. 30 § 21
Ustawa o związkach zawodowych
Pracodawca jest obowiązany zwrócić się do zakładowej organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej obrony, jeśli przepisy prawa pracy tego wymagają.
k.p. art. 38 § 1
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany do konsultacji z zakładową organizacją związkową zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 45 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy skutków niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego.
Ustawa z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw art. 11
Przepis przejściowy dotyczący ochrony działaczy związkowych.
Ustawa z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw art. 14
Przepis końcowy określający datę wejścia w życie ustawy.
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy art. 10
Dotyczy rozwiązywania umów o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy i obowiązku konsultacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Od 1 stycznia 2003 r. organizacja związkowa musi zrzeszać co najmniej 10 pracowników, aby korzystać z uprawnień wynikających z ustawy o związkach zawodowych. • Powódka, jako członek zarządu organizacji związkowej liczącej tylko jednego członka, nie podlegała ochronie przed wypowiedzeniem umowy o pracę. • Pracodawca nie miał obowiązku konsultowania wypowiedzenia z organizacją związkową, która utraciła uprawnienia. • Próba konsultacji, do której pracodawca nie był zobowiązany, nie stanowi obejścia prawa.
Odrzucone argumenty
Zmiana ustawy o związkach zawodowych nie pozbawiła powódki ochrony, z jakiej korzystała na zasadach obowiązujących przed zmianą (powołanie na art. 11 i 14 ustawy zmieniającej). • Nawet przy utracie uprawnień związkowych przez organizację, pracodawca miał obowiązek skonsultować wypowiedzenie z innymi organizacjami związkowymi. • Działanie pracodawcy było obliczone na obejście prawa i pozbawienie powódki ochrony prawnej.
Godne uwagi sformułowania
Członek zarządu zakładowej organizacji związkowej zrzeszającej mniej niż 10 pracowników od dnia 1 stycznia 2003 r. nie korzysta z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 tej ustawy. • Organizacje zrzeszające w zakładzie pracy mniej niż dziesięciu pracowników nie przestały być zakładowymi organizacjami związkowymi, lecz utraciły uprawnienia nadane im przepisami tej ustawy i przepisami Kodeksu pracy. • Próba konsultacji, do której pracodawca nie był zobowiązany, nie może być traktowana jako „obliczone na obejście prawa”.
Skład orzekający
Krystyna Bednarczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony działaczy związkowych w kontekście zmian legislacyjnych i wymogu minimalnej liczby członków organizacji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po 1 stycznia 2003 r. i specyficznej sytuacji organizacji związkowej z jednym członkiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy - ochrony działaczy związkowych - i pokazuje, jak zmiany legislacyjne mogą wpłynąć na prawa pracownicze, nawet w przypadku organizacji z niewielką liczbą członków.
“Jednoosobowy związek zawodowy stracił ochronę przed zwolnieniem – co to oznacza dla pracowników?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.