II PK 4/06

Sąd Najwyższy2006-09-13
SAOSPracystosunki pracyWysokanajwyższy
Karta Nauczycielanauczyciel mianowanystosunek pracy na czas nieokreślonymianowaniepensumgodziny indywidualneawans zawodowyzatrudnienie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną nauczycielki, uznając, że nie istniały warunki do zatrudnienia jej na czas nieokreślony na podstawie mianowania, gdyż zapewnienie pełnego pensum było ograniczone do jednego roku szkolnego.

Powódka, nauczycielka mianowana, domagała się ustalenia stosunku pracy na podstawie mianowania na czas nieokreślony. Sąd pierwszej instancji przychylił się do jej żądania, uznając, że szkoła miała możliwość zapewnienia jej pełnego pensum. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo, argumentując, że zapewnienie pensum było ograniczone do jednego roku szkolnego i nie dawało gwarancji zatrudnienia na czas nieokreślony. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powódki, podzielając stanowisko sądu drugiej instancji, że warunek zatrudnienia na czas nieokreślony nie został spełniony.

Sprawa dotyczyła nauczycielki, która po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego domagała się przekształcenia jej umowy o pracę na czas określony w stosunek pracy na podstawie mianowania na czas nieokreślony. Kluczowym zagadnieniem było zinterpretowanie przesłanki z art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela, która stanowi, że warunkiem nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania jest istnienie warunków do zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Powódka argumentowała, że zapewnienie jej pensum na rok szkolny 2004/2005, w tym godzin nauczania indywidualnego, spełniało ten warunek. Sąd pierwszej instancji uznał jej rację. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, stwierdzając, że godziny nauczania indywidualnego były przyznane tylko na jeden rok szkolny, co nie dawało gwarancji zatrudnienia na czas nieokreślony. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, podzielił stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślił, że ocena istnienia warunków do zatrudnienia na czas nieokreślony wymaga uwzględnienia dłuższej perspektywy czasowej, a zapewnienie pensum tylko na jeden rok szkolny nie spełnia tego wymogu. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunek ten nie jest spełniony w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Ocena istnienia warunków do zatrudnienia na czas nieokreślony wymaga uwzględnienia dłuższej perspektywy czasowej. Zapewnienie pensum tylko na jeden rok szkolny, bez planów na kolejne lata, nie daje gwarancji zatrudnienia na czas nieokreślony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Zespól Szkół w R.

Strony

NazwaTypRola
Katarzyna N.osoba_fizycznapowódka
Zespól Szkół w R.instytucjapozwany
Jacek K.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (7)

Główne

k.n. art. 10 § ust. 5 pkt 6

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Warunek istnienia możliwości zapewnienia zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony nie jest spełniony, jeżeli możliwość ta istnieje tylko w danym roku szkolnym, a szkoła nie planuje zajęć pozwalających na takie zatrudnienie w kolejnym roku.

Ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Nowelizacja wprowadzająca zmiany w art. 10 Karty Nauczyciela, w tym brzmienie obowiązujące w dacie rozstrzygania sprawy.

Pomocnicze

k.n. art. 10 § ust. 5a

Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

Stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przekształca się w stosunek pracy na podstawie mianowania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego, o ile spełnione są warunki określone w ust. 5.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

k.p. art. 177 § § 3

Kodeks pracy

Przepis dotyczący przedłużenia umowy o pracę w związku z ciążą.

k.p. art. 18

Kodeks pracy

Reguła zastępowania postanowień czynności prawnej przepisami prawa pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zapewnienie nauczycielowi pensum tylko na jeden rok szkolny nie spełnia przesłanki zatrudnienia na czas nieokreślony. Ocena warunków zatrudnienia na czas nieokreślony wymaga dłuższej perspektywy czasowej.

Odrzucone argumenty

Istnienie luki prawnej w Karcie Nauczyciela dotyczącej nauczycieli zatrudnionych na czas określony. Przekształcenie umowy o pracę na czas określony w umowę na czas nieokreślony z mocy prawa z dniem uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego. Spełnienie przesłanki z art. 10 ust. 5 pkt 6 KN, jeśli na rok szkolny zapewniono pensum, nawet jeśli nie ma pewności co do kolejnych lat.

Godne uwagi sformułowania

Warunki te nie występują, jeżeli z oceny konkretnej sytuacji wynika, że możliwość zapewnienia takiego zatrudnienia występuje tylko w danym roku szkolnym, a szkoła nie planuje zajęć pozwalających na takie zatrudnienie w kolejnym roku. Ocena, czy istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, w rozumieniu art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela, powinna uwzględniać dłuższą czasową perspektywę trwania takiej umowy.

Skład orzekający

Zbigniew Hajn

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Myszka

członek

Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja warunku zatrudnienia na czas nieokreślony dla nauczycieli mianowanych zgodnie z Kartą Nauczyciela."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nauczycieli zatrudnionych na czas określony przed nowelizacją Karty Nauczyciela i ich prawa do mianowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawnego dla nauczycieli - możliwości uzyskania stabilnego zatrudnienia na podstawie mianowania. Interpretacja kluczowego przepisu Karty Nauczyciela ma praktyczne znaczenie.

Czy nauczyciel mianowany zawsze dostanie etat na czas nieokreślony? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowy warunek z Karty Nauczyciela.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 13 września 2006 r. II PK 4/06 Warunki zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nie- określony w rozumieniu art. 10 ust. 5 pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 179, poz. 1845) nie występują, jeżeli z oceny konkretnej sytuacji wynika, że możliwość zapew- nienia takiego zatrudnienia istnieje tylko w danym roku szkolnym, a szkoła nie planuje zajęć pozwalających na to w kolejnym roku. Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 wrześ- nia 2006 r. sprawy z powództwa Katarzyny N. przeciwko Zespołowi Szkół w R. o ustalenie stosunku pracy na podstawie mianowania, przywrócenie do pracy, na sku- tek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Słupsku z dnia 27 lipca 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną i nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Po ostatecznym sprecyzowaniu żądań powódka domagała się w pozwie ustalenia istnienia stosunku pracy na podstawie mianowania i przywrócenia do pracy na podstawie mianowania. Sąd Rejonowy w Słupsku w wyroku z 5 kwietnia 2005 r.: (I) ustalił, że powód- kę łączy z pozwanym Zespołem Szkół w R. stosunek pracy na podstawie mianowa- nia, (II) umorzył postępowanie wobec pozwanego Jacka K., (III) oddalił powództwo w pozostałym zakresie i (IV) orzekł o kosztach procesu. 2 Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 27 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Słupsku: (I) zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w pkt I w ten sposób, że po- wództwo oddalił, (II) orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Powódka została zatrudniona 29 sierpnia 2001 r. w Zespole Szkół w R. na podstawie umowy o pracę na czas określony do 31 sierpnia 2004 r., w pełnym wy- miarze zajęć, na stanowisku nauczyciela kontraktowego. Dnia 16 lipca 2004 r. uzy- skała stopień nauczyciela mianowanego. Dnia 16 sierpnia 2004 r. przedłożyła po- zwanemu pracodawcy zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że jest w 12 tygodniu ciąży. W związku z tym 31 sierpnia 2004 r. pozwany przedłużył z powódką umowę o pracę do dnia porodu, tj. do 25 lutego 2005 r. (na podstawie art. 177 § 3 k.p.). Pismem z 16 listopada 2004 r., w związku z uzyskaniem awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, powódka zwróciła się do pozwanego Zespołu Szkół z prośbą o zatrudnienie jej jako nauczyciela mianowanego na podstawie mianowania na czas nieokreślony w pełnym wymiarze zajęć od 1 sierpnia 2004 r., wskazując, że zgodnie z dotychczasową umową zatrudniana była w pełnym wymiarze zajęć i jej zdaniem istnieją przesłanki do dalszego zatrudniania jej w dotychczasowym wymia- rze. W pisemnej odpowiedzi pozwany odmówił tej prośbie, uzasadniając odmowę tym, że zgodnie z art. 10 ust. 5a Karty Nauczyciela przekształcenie umowy o pracę w stosunek pracy na podstawie mianowania następuje, gdy umowa o pracę zawarta została na czas nieokreślony, natomiast powódka zatrudniona została na czas okre- ślony do 31 sierpnia 2004 r. i następnie umowę przedłużono w związku z jej ciążą do dnia porodu (na podstawie art. 177 § 3 k.p.). Dodał, że zgodnie z projektem organi- zacyjnym na rok 2004/2005 nie może zatrudnić jej w pełnym wymiarze zajęć i tym samym powódka nie spełnia warunku określonego w art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nau- czyciela. W roku szkolnym 2003/2004 na pensum powódki składało się nauczanie w gimnazjum: 17 godzin chemii, 6 godzin biologii, godzina wychowawcza i 2 godziny dyrektorskie. Dnia 15 kwietnia 2004 r. rada pedagogiczna pozwanego zaopiniowała projekt organizacyjny na rok szkolny 2004/2005, w którym przewidziano dla powódki zatrudnienie w niepełnym 10-godzinowym wymiarze zajęć (9 godzin biologii i 1 go- dzina wychowawcza). Dnia 17 sierpnia 2004 r. pozwany zwrócił się do wójta Gminy S. o przyznanie 12 godzin nauczania indywidualnego dla uczennicy klasy III gimna- zjum Izabeli P. na rok szkolny 2004/2005. Wójt przyznał szkole 10 godzin nauczania indywidualnego dla tej uczennicy. Następnie pismem z 31 sierpnia 2004 r. pozwany 3 zwrócił się do wójta o przyznanie 12 godzin nauczania indywidualnego dla uczennicy klasy II gimnazjum Jolanty P. na ten sam rok szkolny 2004/2005. Również w tym przypadku wójt przyznał Szkole 10 godzin nauczania indywidualnego. Godziny in- dywidualne, zgodnie z ustaleniem Sądu Okręgowego, zostały Szkole przyznane tylko na rok szkolny 2004/2005, a pełnomocnik Szkoły wskazał, że na rok 2005/2006 nie przewidziano realizacji tego typu zajęć. Dnia 30 sierpnia 2004 r. rada pedagogiczna pozwanego zaopiniowała aneks do organizacji Zespołu Szkół w R. na rok szkolny 2004/2005, w którym przewidziano dla powódki zatrudnienie w pełnym wymiarze za- jęć, na które składało się 11 godzin biologii, godzina wychowawcza, 2 godziny dy- rektorskie i 4 godziny nauczania indywidualnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że do powódki nie ma zastosowania art. 10 ust. 5a pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), zgodnie z którym stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przekształca się w stosunek pracy na podstawie mianowania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następują- cego po miesiącu, w którym nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego, o ile spełnione są warunki określone w ust. 5. Według stanu na dzień wejścia w życie tego przepisu, to jest 31 sierpnia 2004 r., powódka nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, a zatem nie spełniała wymogu pozostawania w zatrudnieniu na podstawie umowy bezterminowej. Następnie Sąd podkreślił, że na- wiązanie stosunku pracy na podstawie mianowania wymaga kumulatywnego speł- nienia wszystkich warunków wymienionych w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela. Bez- spornie 16 lipca 2004 r. uzyskała ona stopień nauczyciela mianowanego oraz speł- niała warunki wymienione w punktach 1-5 art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela. Spór sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy pozwany pracodawca miał możli- wość zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, a zatem czy spełniona była przesłanka wymieniona w punkcie 6 tego artykułu. Zdaniem Sądu, o tym, że pozwany miał możliwość zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć świadczy to, że w aneksie do organizacji szkoły na rok szkolny 2004/2005 zapew- niono powódce pełne pensum. Twierdzenie pozwanego, że zapewnienie tego pen- sum wiązało się z koniecznością wynikającą ze stanu ciąży powódki oraz z przyzna- nia indywidualnych godzin nauczania na rok szkolny 2004/2005, tylko potwierdza faktyczne istnienie tej możliwości. Rozważając podstawę zatrudnienia powódki Sąd Rejonowy wskazał, że z art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela wynika, iż w razie spełnienia 4 wskazanych w nim przesłanek, z nauczycielem „nawiązuje się" stosunek pracy na podstawie mianowania. Oznacza to powinność - jeżeli strony zamierzają nawiązać stosunek pracy - nawiązania go w formie aktu mianowania. W ten sposób ustawo- dawca z góry przesądził kwestię korzystności tej podstawy zatrudnienia w relacji do umowy o pracę. Zastosowanie ma zatem reguła z art. 18 k.p., że w miejsce określo- nych postanowień czynności prawnej należy stosować odpowiednie przepisy prawa pracy, co w przypadku powódki oznacza, iż nawiązany przez nią 1 września 2004 r. stosunek pracy jest stosunkiem z mianowania a nie z umowy o pracę. W tym stanie rzeczy należało uznać, że 1 września 2004 r. strony nawiązały stosunek pracy na podstawie mianowania. Skoro zaś od tego dnia stosunek ten trwa nieprzerwanie to żądanie powódki przywrócenia jej do pracy na podstawie mianowania okazało się nieuzasadnione. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację pozwanej Szkoły, stwierdził, że uzyska- nie przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego - mianowania - nie prowadzi do automatycznej zmiany „rodzaju zawartej umowy”. To dyrektor szkoły ocenia możli- wości zatrudnienia nauczyciela. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 10 września 2004 r., I PK 431/03 (Prawo Pracy 2005 nr 5, s. 35), z art. 10 ust. 5 i 6 Karty Nauczy- ciela nie wynika automatyczne przekształcenie stosunku pracy nauczyciela zatrud- nionego w ramach umowy na czas określony w inną umowę, z chwilą nadania mu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Literalne brzmienie art. 10 ust. 5 wskazuje wprawdzie na powinność nawiązania z nauczycielem mianowanym stosunku pracy na podstawie mianowania, lecz jest to powinność warunkowa, po- nieważ muszą istnieć warunki do zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze go- dzin, przez czas nieokreślony. Ponadto z art. 10 ust. 6 i 7 Karty Nauczyciela wynika, że nauczyciel mianowany może także zostać zatrudniony w ramach umowy na czas nieokreślony w niepełnym wymiarze godzin bądź na czas określony, w razie braku warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 6. Nawiązanie stosunku pracy na podsta- wie mianowania nie jest więc jedyną podstawą zatrudnienia nauczyciela posiadają- cego stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. W rozpoznawanej sprawie godziny nauczania indywidualnego, które stanowiły pensum powódki po 1 września 2004 r., przydzielone zostały na dany rok szkolny, a pełnomocnik pozwanej wskazał, że na rok 2005/2006 takie godziny nie zostały przewidziane do realizacji. Nie sposób zatem podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, co do istnienia wa- runków do zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć przez czas nieokreślony. 5 O spełnieniu tej przesłanki mówić by można wówczas, gdyby istniały gwarancje, że takie pensum można będzie zapewnić w dłuższym, niż jeden rok szkolny, wymiarze czasowym, co w pozwanej Szkole nie miało miejsca. W skardze kasacyjnej powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w całości i zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego: (-) art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczy- ciela, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla spełnienia prze- słanki tam określonej niezbędna jest gwarancja, że w kolejnych latach będzie można dla nauczyciela zapewnić pensum; (-) art. 10 ust. 5a tej ustawy, przez jego niezasto- sowanie przy rozpatrywaniu sprawy. Powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie, że łączy ją z pozwanym Zespołem Szkół w R. stosunek pracy na czas nieokreślony na podstawie mianowania oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów zastępstwa pro- cesowego. Zdaniem skarżącej z przepisów Karty Nauczyciela, a zwłaszcza z jej no- welizacji ustawą z 15 lipca 2004 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1845), wprowadzającą nowy art. 5a, wynika dążenie ustawodawcy do zatrudniania nauczycieli mających stopień nauczyciela mianowanego na czas nieokreślony na podstawie mianowania. To, że ustawa ta nie unormowała statusu grupy nauczycieli kontraktowych zatrudnionych przed 21 października 2001 r. na podstawie umów na czas określony świadczy o istnieniu luki prawnej, którą należy usunąć w drodze wykładni celowościowej, uzna- jąc, że z dniem 31 sierpnia 2004 r. stosunek pracy powódki uległ przekształceniu w umowę o pracę na czas nieokreślony. Następnie skarżąca wywiodła, że opierając się na założeniu trafności tej wykładni, do ustalenia pozostaje, czy w przypadku powódki została spełniona przesłanka określona w art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela, ponieważ spełnienie pozostałych przesłanek jest niesporne. W tej kwestii pełnomoc- nik powódki wskazał, że przesłanka ta została spełniona skoro na rok szkolny 2004/2005 przydzielono powódce liczbę godzin wypełniającą pensum. Nie można bowiem uznać, że w celu stwierdzenia, iż istnieją warunki do zatrudnienia w szkole w pełnym wymiarze zajęć, pracodawca musi mieć pewność, że w następnych latach godziny w takiej liczbie również będą. Jest to niemożliwe do ustalenia, ponieważ co roku liczba godzin ulega zmianie i rok wcześniej nikt nie jest w stanie tego zaplano- wać. Przyjęcie takiej interpretacji byłoby niezgodne nie tylko z ustawą, lecz także z logiką i doświadczeniem życiowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwana Szkoła wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według 6 norm przepisanych. Pełnomocnik pozwanej wskazał, między innymi, że sformułowa- ny w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela jest niesłuszny. Sąd Okręgowy prawidłowo zinterpretował ten przepis podkreślając, że o spełnieniu określonej w nim przesłanki można mówić wówczas, gdy istniej gwarancja zapewnienia pełnego pensum w dłuższym niż 1 rok wymiarze czasowym. Taka wy- kładnia jest zgodna z ustawowym wymogiem istnienia perspektywy zatrudnienia na- uczyciela na czas nieokreślony. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej, istnieje realna możliwość przewidzenia wielkości pensum dla poszczególnych nauczycieli. Szacu- nek taki jest dokonywany corocznie w każdej szkole podczas tworzenia planu pracy szkoły na rok następny. Bierze się wówczas pod uwagę takie okoliczności jak: wy- magania programowe, stan zatrudnienia nauczycieli i ich kwalifikacje, przewidywaną liczbę uczniów i klas w przyszłym roku szkolnym. Na podstawie danych z ewidencji ludności dyrekcja szkoły jest w stanie z dużą dozą trafności zaplanować wielkość naboru do klas pierwszych, co pozwala przewidzieć liczbę uczniów i klas w planie pracy szkoły. Prawidłowa analiza tych czynników prowadzi do określenia zajęć z po- szczególnych przedmiotów i możliwości zapewnienia pełnego pensum nauczycielom. Nauczanie indywidualne jest formą, która może wystąpić doraźnie, zaś liczba godzin tego nauczania jest wielkością zmienną. Godziny te nie mogą stanowić przesłanki pozwalającej na uznanie, że istnieją gwarancje zapewnienia nauczycielowi pełnego pensum w perspektywie czasu odpowiedniej do określenia „czas nieokreślony”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotą sporu jest ustalenie, czy w pozwanej Szkole istniały warunki do zatrud- nienia powódki w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Powódka została zatrudniona jako nauczyciel kontraktowy na podstawie umowy o pracę z 29 sierpnia 2001 r. Jej zatrudnienie nastąpiło zatem na zasadach określonych w art. 10 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela w brzmieniu ustalonym w ustawie z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmia- nie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym był nawiązywany na pod- stawie umowy o pracę zawieranej na okres umożliwiający uzyskanie stopnia nauczy- ciela mianowanego, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat, z wyjątkami wskazanymi w dalszej części tego przepisu. 7 Okres, na który zawarta została powyższa umowa o pracę z 29 sierpnia 2001 r. upłynął 31 sierpnia 2004 r. i w tym dniu, jak wskazał Sąd Okręgowy, została ona przedłużona do dnia porodu, tj. do 25 lutego 2005 r. Do oceny skutków prawnych ustania umowy o pracę na stanowisku nauczyciela kontraktowego należy zatem sto- sować Kartę Nauczyciela w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1845), która weszła w życie 31 sierpnia 2004 r. Zgodnie z art. 10 ust. 5 tej ustawy stosunek pracy z nauczycielem mianowanym i z nauczycielem dy- plomowanym nawiązuje się na podstawie mianowania, jeżeli nauczyciel: 1) posiada obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państw członkow- skich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym; 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych; 3) nie to- czy się przeciwko niemu postępowanie karne lub dyscyplinarne, lub postępowanie o ubezwłasnowolnienie; 4) nie był karany za przestępstwo popełnione umyślnie; 5) po- siada kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska; 6) istnieją warunki do jego zatrudnienia w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Z ko- lei według ust. 5a tego artykułu: stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przekształca się w stosunek pracy na podstawie miano- wania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym: 1) nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego, o ile spełnione są warunki określone w ust. 5; 2) w przypadku nauczyciela mianowanego lub dyplomo- wanego w czasie trwania umowy o pracę zostały spełnione warunki, o których mowa w ust. 5. Regulacja ta została utrzymana w późniejszych nowelizacjach Karty Nau- czyciela. Według art. 10 ust. 5b przekształcenie podstawy prawnej stosunku pracy, o którym mowa w ust. 5a, potwierdza na piśmie dyrektor szkoły. Należy również zauważyć, że 21 października 2001 r., a więc już po zawarciu 29 sierpnia 2001 r. przez powódkę umowy o pracę na czas określony na stanowisku nauczyciela kontraktowego, weszła w życie kolejna nowelizacja Karty Nauczyciela, którą ustalono, że stosunek pracy z nauczycielem kontraktowym nawiązuje się na podstawie umowy o pracę zawieranej na czas nieokreślony (art. 10 ust. 4 w brzmie- niu ustalonym ustawą z 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, ustawy - Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy - Karta Nau- czyciela oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 111, poz. 1194 ze zm.). 8 W ocenie Sądu Najwyższego, w świetle powyższych przepisów, zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej nie są uzasadnione. W pierwszej kolejności nieuzasadnione jest twierdzenie o istnieniu luki prawnej w unormowaniach Karty Na- uczyciela w brzmieniu ustalonym ustawą z 15 lipca 2004 r. Już z samego wywodu skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca ma na myśli tzw. lukę aksjologiczną, tj. brak pożądanego unormowania, która nie jest luką rzeczywistą. Z tego względu jej wypeł- nianie w drodze wykładni prawa nie jest dopuszczalne. Kwestia ta nie ma jednak większego znaczenia dla celu, do którego zmierza wywód skarżącej. W istocie rze- czy różnica w sytuacji nauczycieli kontraktowych zatrudnionych, tak jak powódka, na czas określony i nauczycieli kontraktowych, zatrudnianych od 21 października 2001 r. na podstawie umów o prace na czas nieokreślony, sprowadza się do mechanizmu przekształcenia umownego stosunku pracy nauczycieli mających stopień nauczyciela mianowanego w stosunek pracy na podstawie mianowania. W odniesieniu do pierw- szej z tych grup mechanizm ten opiera się na obowiązku pracodawcy (szkoły) za- trudnienia nauczyciela na podstawie mianowania z chwilą spełnienia przesłanek określonych w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 września 2004 r., I PK 431/03, Prawo Pracy 2005 nr 5, s. 35). Natomiast dla drugiej z wyróżnionych grup nauczycieli wprowadzono konstrukcję przekształcania z mocy prawa umownego stosunku pracy w stosunek pracy z mianowania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego, w którym nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego, o ile spełnione są warunki określone w ust. 5 lub - w przypadku nau- czyciela mianowanego lub dyplomowanego - w czasie trwania umowy o pracę zo- stały spełnione warunki, o których mowa w ust. 5 (art. 10 ust. 5a Karty Nauczyciela). W tym przypadku rola pracodawcy, reprezentowanego przez dyrektora szkoły, spro- wadza się do potwierdzenia na piśmie faktu przekształcenia stosunku pracy (art. 10 ust. 5b). Także w tym przypadku, rozważane przekształcenie stosunku pracy nastę- puje dopiero po spełnieniu ocennej przesłanki określonej w art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela, tj. ustaleniu, że istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Wobec powyższego kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanego sporu ma ustalenie, czy w pozwanej Szkole istniały warunki do zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, a zatem, czy została spełniona przesłanka powstania obowiązku zatrudnienia nauczyciela na podstawie mianowania wskazana w art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela. W ocenie Sądu Okręgowego 9 przesłanka ta nie została spełniona, ponieważ godziny nauczania indywidualnego zostały Szkole przyznane tylko na rok szkolny 2004/2005, a na rok 2005/2006 nie przewidziano realizacji tego typu zajęć. Ocena ta, w świetle niekwestionowanej w skardze kasacyjnej faktycznej podstawy zaskarżonego wyroku, jest uzasadniona. Należy bowiem uznać, że z natury rzeczy ocena, czy istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, w rozumieniu art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela, powinna uwzględniać dłuższą czasową perspektywę trwania takiej umowy. Z tego względu warunki te nie występują, jeżeli z oceny kon- kretnej sytuacji wynika, że możliwość zapewnienia takiego zatrudnienia występuje tylko w danym roku szkolnym, a szkoła nie planuje zajęć pozwalających na takie za- trudnienie w kolejnym roku. Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39814 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 102 k.p.c. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI