II PK 39/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownika o zapłatę odprawy pieniężnej, wynikającej z Pakietu Gwarancji Pracowniczych i Socjalnych, zawartego między pracodawcą a organizacjami związkowymi. Pakiet ten przewidywał umowne odszkodowanie za utratę pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, wyłączając pewne sytuacje. Pracownik, zatrudniony od wielu lat, po powrocie z długotrwałego zwolnienia lekarskiego dowiedział się o zmianach organizacyjnych, które spowodowały likwidację jego dotychczasowego stanowiska. Pracodawca wypowiedział mu warunki pracy i płacy, proponując znacznie niższe stanowisko i wynagrodzenie. Pracownik nie przyjął nowych warunków, co skutkowało rozwiązaniem umowy o pracę. Sądy pierwszej i drugiej instancji uznały, że wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy, które doprowadziło do rozwiązania umowy, stanowiło naruszenie gwarancji zatrudnienia przewidzianych w pakiecie, ponieważ nie mieściło się w enumeratywnie wymienionych przyczynach uzasadniających rozwiązanie umowy bez odprawy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, oddalił ją, podkreślając, że choć wypowiedzenie zmieniające nie jest tożsame z wypowiedzeniem definitywnym, to w okolicznościach sprawy, gdzie proponowane warunki były rażąco niekorzystne i prowadziły do degradacji pracownika, naruszenie gwarancji zatrudnienia było zasadne, co skutkowało obowiązkiem wypłaty odprawy. Sąd Najwyższy zaznaczył, że ocena naruszenia gwarancji zatrudnienia powinna uwzględniać porównanie warunków dotychczasowych z proponowanymi oraz rzeczywisty zamiar pracodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia naruszenia gwarancji zatrudnienia w kontekście wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy w ramach pakietu socjalnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy pakiet socjalny zawierał gwarancje zatrudnienia i wypowiedzenie zmieniające było rażąco niekorzystne dla pracownika.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy, które na skutek odmowy przyjęcia przez pracownika nowych warunków przekształciło się w wypowiedzenie definitywne, stanowi naruszenie gwarancji zatrudnienia określonych w pakiecie socjalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, gdzie proponowane warunki były rażąco niekorzystne i prowadziły do degradacji pracownika, wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy stanowiło naruszenie gwarancji zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem pakietu jest ochrona przed utratą zatrudnienia, a nie tylko zmiana warunków. W przypadku rażąco niekorzystnych propozycji, które z góry wykluczają ich przyjęcie, pracodawca narusza gwarancje zatrudnienia, nawet jeśli formalnie stosuje wypowiedzenie zmieniające.
Czy pracownik, który odmówił przyjęcia nowych warunków pracy i płacy zaproponowanych w wypowiedzeniu zmieniającym, ma prawo do odprawy przewidzianej w pakiecie socjalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy stanowiło naruszenie gwarancji zatrudnienia.
Uzasadnienie
Naruszenie gwarancji zatrudnienia, wynikające z niekorzystnego wypowiedzenia zmieniającego, skutkuje nabyciem prawa do odprawy przewidzianej w pakiecie.
Czy protokół ze spotkania stron pakietu socjalnego, stwierdzający realizację jego zapisów, stanowi wykładnię autentyczną i wyłącza możliwość indywidualnych roszczeń pracowników?
Odpowiedź sądu
Nie, takie ustalenia nie stanowią wykładni autentycznej spornych postanowień i nie wyłączają możliwości dochodzenia indywidualnych roszczeń.
Uzasadnienie
Ustalenia ze spotkania stron pakietu, że jest on realizowany zgodnie z zapisami, nie są wykładnią autentyczną spornych postanowień i nie wpływają na możliwość rozpoznania indywidualnego powództwa pracownika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Kopalnia […] A. S.A. w T. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 9 § ust. 1
Kodeks pracy
Porozumienia między zakładowymi organizacjami związkowymi a pracodawcą, mające na celu zapewnienie pracownikom gwarancji stałego zatrudnienia oraz zabezpieczenie podstawowych interesów pracowniczych i socjalnych, stanowią przepisy prawa pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 42 § § 1
Kodeks pracy
Wypowiedzenie warunków pracy i płacy w razie odmowy przyjęcia przez pracownika nowych warunków, w istocie pociąga za sobą skutki wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę.
k.p. art. 42 § § 3
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę w przypadku odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy następuje z upływem okresu wypowiedzenia.
u.s.z.r.p. art. 10 § ust. 1
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Stosowany uzupełniająco do oceny sytuacji pracownika.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy, które doprowadziło do rozwiązania umowy z powodu nieprzyjęcia przez pracownika rażąco niekorzystnych warunków, stanowi naruszenie gwarancji zatrudnienia zawartych w pakiecie socjalnym. • Pakiet Gwarancji Pracowniczych stanowi przepisy prawa pracy, a jego postanowienia dotyczące gwarancji zatrudnienia mają zastosowanie również w przypadku wypowiedzenia zmieniającego. • Protokół ze spotkania stron pakietu stwierdzający jego realizację nie stanowi wykładni autentycznej i nie wyklucza indywidualnych roszczeń pracowników.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem definitywnym i nie narusza gwarancji zatrudnienia, jeśli pracodawca miał zamiar kontynuacji zatrudnienia. • Proponowane pracownikowi warunki pracy i płacy były uzasadnione zmianami organizacyjnymi, a odmowa ich przyjęcia była nieusprawiedliwiona. • Protokół ze spotkania stron pakietu stanowił wykładnię autentyczną jego postanowień, wyłączając możliwość dochodzenia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy [...] w istocie pociąga za sobą skutki wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę • rozwiązanie umowy o pracę w takim przypadku następuje z upływem okresu wypowiedzenia • pakiet socjalny jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p. • w ocenie Sądu Najwyższego w niniejszym składzie pogląd powyższy jest za daleko idący • Decydujące jest w tej sytuacji ustalenie faktyczne dotyczące wskazania strony, która spowodowała rozwiązanie umowy. • Celem zawarcia pakietu jest ochrona pracowników przed utratą zatrudnienia, a nie zmiana warunków zatrudnienia.
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący
Bogusław Cudowski
sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia naruszenia gwarancji zatrudnienia w kontekście wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy w ramach pakietu socjalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy pakiet socjalny zawierał gwarancje zatrudnienia i wypowiedzenie zmieniające było rażąco niekorzystne dla pracownika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracowników przed utratą pracy i interpretacji umownych gwarancji zatrudnienia, co jest istotne dla wielu osób zatrudnionych.
“Czy wypowiedzenie zmieniające warunki pracy to zawsze koniec zatrudnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 217 558 PLN
odprawa: 217 558 PLN
Zdanie odrębne
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
Sędzia Skibińska-Adamowicz w zdaniu odrębnym do wyroku SN II PK 27/04 argumentowała, że wypowiedzenie zmieniające warunki pracy nie powinno być utożsamiane z wypowiedzeniem definitywnym w kontekście gwarancji zatrudnienia z pakietu socjalnego, chyba że pracodawca nie miał rzeczywistego zamiaru kontynuacji zatrudnienia.
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.