II PK 36/08

Sygn. akt II PK 36/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Korzeniowski SSA Halina Kiryło w sprawie z powództwa A. K. przeciwko Wójtowi Gminy N. oraz Zespołowi Szkół w N. Gimnazjum [...] o ustalenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 września 2008 r., skargi kasacyjnej Wójta Gminy N. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 11 października 2007 r., 1. uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej apelację pozwanego Wójta Gminy N. oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego - Sądu Pracy w B. z 13 czerwca 2007 r. w zakresie oddalającym powództwo w stosunku do pozwanego Wójta Gminy N. i odrzuca pozew w stosunku do tego pozwanego, 2. nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego i kasacyjnego strony skarżącej. 2 Uzasadnienie Powód A. K. wniósł o ustalenie, że w okresie od 1 września 1999 r. został przeniesiony jako nauczyciel mianowany do Gimnazjum w N. i wskazał w pozwie jako pozwanego Wójta Gminy N. W odpowiedzi na pozew pozwany Wójt Gminy N. wniósł o odrzucenie pozwu Wyrokiem z 13 czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w B. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego Wójta Gminy N. kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W apelacji od powyższego wyroku dotyczącej części oddalającej powództwo, pozwany wójt Gminy N. zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania cywilnego przez niezastosowanie art. 64 § 1 k.p.c., a w konsekwencji nieprzyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., co powinno skutkować odrzuceniem pozwu, a nie oddaleniem powództwa Sąd Okręgowy uznał, że apelacja pozwanego Wójta N. nie zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie nie ulega wątpliwości, że powód wskazał w pozwie jako stronę pozwaną Wójta N., a dopiero Sąd Rejonowy działając z urzędu, wezwał do udziału w sprawie pracodawcę powoda, jakim był Zespół Szkół w N. Gimnazjum [...]. Sąd Rejonowy nie wyjaśnił co prawda intencji powoda w oznaczeniu jako pozwanego organu osoby prawnej kierującego urzędem gminy, lecz niewątpliwie, co wynika z treści pozwu, powód zakwestionował czynności podjęte przez konkretną osobę, która powierzyła stanowisko dyrektora Zespołu Szkół innej niż powód osobie. Zdaniem Sądu Okręgowego faktycznie pozwanym w sprawie była konkretna osoba fizyczna sprawująca funkcję wójta i dlatego powoływanie się na brak zdolności sądowej pozwanego nie zasługiwało na uwzględnienie, a Sąd Rejonowy nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Brak legitymacji procesowej po stronie pozwanej skutkował natomiast oddaleniem powództwa, co słusznie uczynił Sąd Rejonowy. W wyniku poczynionych ustaleń Sąd Okręgowy wyrokiem z 11 października 2007 r. oddalił apelację. 3 W skardze kasacyjnej pełnomocnik pozwanego Wójta zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego, opierając skargę kasacyjną na podstawie: (-) naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 64 § 1 k.p.c., art. 65 § 1 k.p.c. i art.199 § 1 pkt 3 k.p.c., przez przyjęcie, że wójt gminy posiada zdolność sądową, a tym samym zdolność procesową, czyli zdolność do samodzielnego dokonywania czynności procesowych, a w konsekwencji przyjęcie, że nie ma przesłanek do odrzucenia pozwu. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w B. oraz wyroku Sądu Rejonowego w B. - w tym przypadku w części dotyczącej Wójta Gminy N. i orzeczenie co do istoty sprawy przez odrzucenie pozwu w stosunku do Wójta Gminy N. oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za wszystkie instancje. Pełnomocnik pozwanego wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., albowiem skarga jest całkowicie uzasadniona. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wójt gminy nie jest osobą fizyczną, w związku z tym nie ma zdolności do występowania w procesie jako strona, a więc nie ma zdolności sądowej, o której stanowi art. 64 § 1 k.p.c. Wójt nie ma też zdolności procesowej, o której mowa w art. 65 § 1 k.p.c. Brak zdolności sądowej w przypadku wójta jest brakiem pierwotnym i nieusuwalnym. Wskutek niewłaściwej (błędnej) interpretacji powołanych Sądy orzekające w przedmiotowej sprawie, nie zastosowały art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., w związku z czym zamiast odrzucić pozew w stosunku do pozwanego wójta, orzekły merytorycznie przez oddalenie powództwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zdolność sądowa i procesowa w sprawach z zakresu prawa pracy jest powiązana z podmiotowością w zakresie zatrudniania pracowników. Ujmując tę kwestię inaczej można stwierdzić, że podmiot, który nie ma osobowości prawnej, ani zdolności do bycia pracodawcą (art. 3 k.p.), nie ma zdolności sądowej ani procesowej w sprawach z zakresu prawa pracy. Wójt nie ma takiej zdolności (zob. wyroki SN z: 21 grudnia 1992 r., I PRN 52/92, PiZS 1993 nr 5, s. 96; 9 maja 2000 r., I PKN 623/99, OSNP 2001, nr 20, poz. 614). Wbrew twierdzeniu Sądu Okręgowego powód pozwał go nie jako osobę fizyczną, lecz jako wójta. Odmienny 4 wniosek nie wynika także z treści pozwu, w którym powód kwestionuje działania wójta nie odnosząc tego bezpośrednio do osoby fizycznej będącej piastunem tego organu. Gdyby powód pozwał go jako osobę fizyczną, to istotnie zachodziłby jedynie brak legitymacji procesowej. Tak jednak nie było. W pozwie nie określono go jako osoby fizycznej (np. podając imię, nazwisko, adres), lecz jako organ gminy – wójta. Zważywszy, że brak zdolności sądowej powoduje odrzucenie pozwu (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.), prowadzi to do uchylenia zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu Rejonowego w częściach orzekających w stosunku do podmiotu pozbawionego zdolności sądowej i odrzucenia pozwu w tym zakresie. Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie art. 39819 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. /km/