II PK 357/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powoda, uznając, że Minister Finansów nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania pracownicze zlikwidowanej Inspekcji Celnej, a pracodawcą powoda był Urząd Kontroli Skarbowej.
Powód dochodził zapłaty zaległych nagród od Ministra Finansów, twierdząc, że jest on następcą prawnym zlikwidowanej Inspekcji Celnej. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że właściwym pracodawcą i podmiotem odpowiedzialnym jest Urząd Kontroli Skarbowej, który przejął pracowników. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że art. 26 ustawy o zniesieniu GIC nie obejmuje zobowiązań ze stosunku pracy, a pracodawcą powoda stał się Urząd Kontroli Skarbowej.
Sprawa dotyczyła roszczeń pracowniczych powoda, Kazimierza C., o zapłatę zaległych nagród od Ministra Finansów. Powód był zatrudniony w organach administracji celnej, a po likwidacji Inspekcji Celnej stał się pracownikiem Urzędu Kontroli Skarbowej. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w części i oddalił powództwo, uznając Ministra Finansów za niewłaściwy podmiot. Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok, oddalając apelację powoda. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, oddalił ją. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, kto jest właściwym pracodawcą i podmiotem odpowiedzialnym za zobowiązania pracownicze. Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego nie obejmuje przejęcia zobowiązań ze stosunku pracy przez Ministra Finansów, a jedynie dotyczy nieruchomości i innego mienia. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy, pracownicy likwidowanych inspektoratów celnych stali się pracownikami urzędów kontroli skarbowej, które stały się ich pracodawcami z mocy prawa (art. 231 § 1 k.p.). Sąd Najwyższy podkreślił również, że powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, konsekwentnie sprzeciwiał się wezwaniu do udziału w sprawie Urzędu Kontroli Skarbowej, co uniemożliwiło sądowi z urzędu dopozwanie tego podmiotu na podstawie art. 477 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, Minister Finansów nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania ze stosunków pracy pracowników zlikwidowanej Inspekcji Celnej.
Uzasadnienie
Przepis art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu GIC dotyczy przejęcia przez Ministra Finansów należności i zobowiązań Inspekcji Celnej związanych z nieruchomościami i innym mieniem, a nie zobowiązań ze stosunku pracy. Pracownicy zlikwidowanych inspektoratów celnych stali się pracownikami urzędów kontroli skarbowej, które przejęły ich jako pracodawców.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono skargę kasacyjną
Strona wygrywająca
Minister Finansów
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimierz C. | osoba_fizyczna | powód |
| Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
| Urząd Kontroli Skarbowej w P. | instytucja | potencjalny pozwany (wezwany z urzędu) |
Przepisy (6)
Główne
ustawa o zniesieniu GIC art. 26 § ust. 3
Ustawa o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Nie obejmuje przejęcia zobowiązań ze stosunku pracy.
ustawa o zniesieniu GIC art. 27 § ust. 1
Ustawa o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Pracownicy likwidowanych inspektoratów celnych stali się pracownikami urzędów kontroli skarbowej, które stały się ich pracodawcami.
k.p.c. art. 477
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pracy nie może z urzędu wezwać do udziału w sprawie pracodawcy wbrew woli pracownika.
Pomocnicze
k.p. art. 231 § § 1
Kodeks pracy
Przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę skutkuje przejściem praw i obowiązków pracodawcy na nowego pracodawcę.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd powinien pouczyć strony o skutkach prawnych ich czynności, chyba że strony są reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.
ustawa o inspekcji celnej art. 36 § ust. 1
Ustawa o inspekcji celnej
Przewidywał możliwość wypłaty nagród dla funkcjonariuszy przyczyniających się do uzyskania dodatkowych wpływów budżetowych lub ujawnienia przestępstw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister Finansów nie jest następcą prawnym Inspekcji Celnej w zakresie zobowiązań pracowniczych. Urząd Kontroli Skarbowej stał się pracodawcą powoda z mocy prawa. Powód sprzeciwił się dopozwaniu Urzędu Kontroli Skarbowej, co uniemożliwiło sądowi działanie z urzędu.
Odrzucone argumenty
Minister Finansów jako następca prawny Inspekcji Celnej powinien odpowiadać za zobowiązania pracownicze. Sąd powinien był z urzędu wezwać Urząd Kontroli Skarbowej do udziału w sprawie, niezależnie od woli powoda. Przepis art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu GIC stanowi lex specialis w stosunku do Kodeksu pracy i obejmuje zobowiązania pracownicze.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pracy nie może dokonać z urzędu wezwania do udziału w sprawie pracodawcy, wbrew woli pracownika, który sprzeciwia się takiemu dopozwaniu Ministerstwo Finansów nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania ze stosunków pracy pracowników urzędów zlikwidowanej inspekcji celnej volenti non fit iniuria
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący
Zbigniew Myszka
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązania pracownicze po likwidacji jednostki organizacyjnej oraz interpretacja art. 477 k.p.c. w kontekście woli strony procesowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z likwidacją Inspekcji Celnej i wejściem w życie ustawy o zniesieniu GIC.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa pracy ze względu na interpretację przepisów dotyczących następstwa prawnego i obowiązków sądu wzywania stron. Jest to przykład złożonej sytuacji po restrukturyzacji administracji.
“Kto odpowiada za długi po zlikwidowanej instytucji? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady następstwa prawnego.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 13 września 2006 r. II PK 357/05 1. Na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2002 r. o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 89, poz. 804 ze zm.) Ministerstwo Finansów nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania ze stosunków pracy pracowników urzędów zlikwidowanej inspekcji celnej. 2. Sąd pracy nie może dokonać z urzędu wezwania do udziału w sprawie pracodawcy, wbrew woli pracownika, który sprzeciwia się takiemu dopozwaniu (art. 477 k.p.c.). Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra- wozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 wrze- śnia 2006 r. sprawy z powództwa Kazimierza C. przeciwko Ministrowi Finansów o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Po- znaniu z dnia 11 sierpnia 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2005 r. oddalił apelację powoda Kazimierza C. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 23 marca 2005 r. wydanego w sprawie przeciwko Ministrowi Finansów o zapłatę, którym Sąd umorzył postępowanie powyżej kwoty 51.096,39 zł, a w pozostałym zakresie po- wództwo oddalił, obciążając powoda kosztami zastępstwa procesowego. W sprawie tej ustalono, że od dnia 1 sierpnia 1995 r. powód był zatrudniony w organach administracji celnej: w Głównym Urzędzie Ceł, Generalnym Inspekto- racie Celnym, a od dnia 1 stycznia 2001 r. w Regionalnym Inspektoracie Celnym. Z 2 dniem 1 października 1998 r. powód został powołany na stanowisko Inspektora In- spekcji Celnej. Dnia 1 lipca 2002 r. na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2002 r. o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 89, poz. 804 z ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o zniesieniu GIC), powód został pracownikiem Urzędu Kontroli Skarbowej w P. i z mocy art. 27 ust. 8 tej ustawy stał się inspektorem kon- troli skarbowej. W Urzędzie Kontroli Skarbowej powód był zatrudniony do dnia 30 września 2002 r. Stosunek pracy wygasł zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o zniesie- niu GIC. Przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. o inspekcji celnej (Dz.U. Nr 71, poz. 449 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o inspekcji celnej) prze- widywał możliwość wypłaty nagród dla funkcjonariuszy, którzy przyczynili się bez- pośrednio do uzyskania dodatkowych wpływów budżetowych lub ujawnienia prze- stępstw. W dniu 19 lipca 2002r. został wydany Komunikat Generalnego Inspektora Celnego w sprawie podziału nagród ze środków specjalnych Inspekcji Celnej. Komu- nikat ten zawierał zasady podziału nagród określone w ustawie o inspekcji celnej i zarządzeniu Nr 11 Ministra Finansów z dnia 10 lipca 1998 r. w sprawie sposobu roz- dysponowania dodatkowych wpływów należności budżetowych uzyskanych w wyni- ku kontroli przeprowadzonych przez Inspekcję Celną oraz wpływów z tytułu przepad- ku rzeczy pochodzących z przestępstw ujawnionych przez Inspekcję Celną, zasad przyznawania nagród funkcjonariuszom Inspekcji Celnej, którzy przyczynili się bez- pośrednio do uzyskania dodatkowych wpływów budżetowych lub ujawnienia prze- stępstw, a także rodzajów wpływów uznawanych za dodatkowe (Dz.Urz. MF Nr 15, poz. 57 ze zm., powoływanego dalej jako zarządzenie Nr 11 Ministra Finansów). W pozwie złożonym przeciwko Ministrowi Finansów powód domagał się zasądzenia łącznej kwoty 58.245,68 zł tytułem niewypłaconej mu części nagród należnych funk- cjonariuszom Generalnego Inspektora Celnego według art. 36 ust. 1 ustawy o in- spekcji celnej. Sąd Apelacyjny w pełni zaakceptował argumentację Sądu Okręgowego co do interpretacji przepisu art. 26 ust 3 ustawy o zniesieniu GIC, który oddalając roszcze- nie powoda uznał, że zostało ono skierowane przeciwko niewłaściwemu podmio- towi. Powód bowiem od 1 stycznia 2005 r. był zatrudniony w Regionalnym Inspekto- racie Celnym w P., który na mocy ustawy o zniesieniu GIC z dniem 1 lipca 2002 r. został zlikwidowany. Jednocześnie na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy powód stał się z mocy prawa pracownikiem odpowiedniego urzędu kontroli skarbowej. Wobec 3 tego, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wystąpiła sytuacja przewidziana przepi- sem art. 231 k.p., a pracodawcą powoda stał się Urząd Kontroli Skarbowej w P., który powinien być pozwanym w rozpoznawanej sprawie. Stosunek pracy zachodzi bowiem pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, zatem roszczenia z zakresu prawa pracy mogą być dochodzone od pracodawcy, a nie innych podmiotów, chyba że wy- raźny przepis wykluczałby odpowiedzialność pracodawcy. Sąd Apelacyjny nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 477 k.p.c., ponieważ redakcja tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że określone w nim wezwanie z urzędu do udziału w sprawie nie jest obligatoryjne. Co więcej, Sąd pierwszej powinien uwzględnić stanowisko strony powodowej, która decyduje w procesie cywilnym o stronie pozwanej. Zastosowanie tego przepisu ma miejsce wówczas, gdy strona po- wodowa z różnych względów nie jest zorientowana co do strony pozwanej, bądź też jest nieporadna procesowo, co jednoznacznie prowadzi do jej pokrzywdzenia i po- zbawienia ochrony prawnej. Tymczasem powód był reprezentowany przez pełno- mocnika-radcę prawnego, który w piśmie procesowym z dnia 16 marca 2004 r., ustosunkowując się do odpowiedzi na pozew, twierdził, że legitymowanym biernie jest Minister Finansów. Stanowisko to zostało podtrzymane przez powoda w pi- śmie procesowym z dnia 13 września 2004 r. i ostatecznie potwierdzone na roz- prawie w dniu 2 lutego 2005 r., na której powód oświadczył, że sprzeciwia się we- zwaniu do udziału w sprawie Urzędu Kontroli Skarbowej. Wolę pozwania Mini- sterstwa Finansów potwierdził pełnomocnik powoda w piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2005 r. W tej sytuacji nie można skutecznie postawić Sądowi Okręgowemu zarzutu, iż powinien z urzędu wezwać do udziału w sprawie pozwanego, gdyż byłoby to sprzeczny z wolą powoda. Sąd pracy nie może bowiem „narzucać" stronie powodowej podmiotu, z którym ma pozostawać w sporze sądowym. Sąd Apelacyjny za nietrafny uznał również zarzut, iż Sąd Okręgowy zobligowany był do pouczenia powoda o roszczeniach wynikających z przytoczonych faktów. Przede wszystkim na Sądzie pierwszej instancji nie ciążył taki obowiązek z uwagi na treść przepisu art. 5 k.p.c., mającego zastosowanie również w sprawach z zakresu prawa pracy, skoro powód był reprezentowany przez radcę prawnego. Zdaniem Sądu, obowiązek pouczenia określony w art. 477 k.p.c. dotyczy tylko tych sytuacji, kiedy pracownik działa w procesie samodzielnie i wykazuje nieporadność przy for- mułowaniu roszczeń. 4 Niesłuszny jest również pogląd powoda, jakoby Sąd Okręgowy błędnie wska- zywał Urząd Kontroli Skarbowej jako stronę pozwaną, gdy powinien to być Dy- rektor Urzędu. Pogląd ten jest sprzeczny zarówno z treścią art. 3 k.p., w którym usta- wodawca za pracodawcę uznaje jednostkę organizacyjną, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także ze stanowiskiem wypracowanym przez orzecz- nictwo. Sąd Apelacyjny uznał za błędne stanowisko powoda, jakoby przepis art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu GIC przesądzał o przejęciu zobowiązań pracowni- czych przez Ministra Finansów. Nie może przemawiać za takim poglądem to, że w treści tego przepisu ustawodawca powołał jedynie na art. 231 § 4 k.p. oraz to, że gdyby zamiarem ustawodawcy było obciążenie zobowiązaniami nowego pracodaw- cę, wówczas w art. 27 tejże ustawy odwołałby się do całości art. 231 k.p. Tymcza- sem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, twierdzenie takie nie uwzględnia treści art. 27 ustawy o zniesieniu GIC, który reguluje kwestię stosunków pracowniczych, i w któ- rym ustawodawca jednoznacznie określił nowego pracodawcę powoda, czyli urząd kontroli skarbowej. Takie rozwiązanie musi mieć swoje konsekwencje prawne w za- kresie odpowiedzialności nowego pracodawcy uregulowanej w art. 231 k.p. W skardze kasacyjnej skarżący podniósł naruszenie prawa materialnego przez oczywiste naruszenie przepisów art. 26 i art. 27 ustawy o zniesieniu GIC, pole- gające na przyjęciu przez Sąd Apelacyjny stanowiska, że wymienione przepisy nie stano- wią podstawy do żądania zapłaty określonych świadczeń od pozwanego. Skarżący powołał się również na naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 477 k.p.c., który powinien być stosowany bez względu na to, czy powód był repre- zentowany przez fachowego pełnomocnika. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał istnienie potrzeby wykładni przepisów art. 26 i art. 27 ustawy z dnia 7 czerwca 2002 r. o zniesieniu GIC oraz wykładni przepisu art. 477 k.p.c. Zdaniem skarżącego, Sąd Apelacyjny dokonał błędnej wykładni norm zawartych w art. 26 ust. 3 i art. 27 ustawy o zniesieniu GIC, ponieważ przepis art. 27 ust. 1 tej ustawy szczegółowo reguluje jedynie kwestie praw wynikających ze stosunku pracy i wynikają- cych z nich konsekwencji. Przepis ten celowo pominął kwestie zobowiązań, o których mowa w art. 231 § 2 k.p., ponieważ zostały one uregulowane w art. 26 ust. 3 powołanej ustawy. Zatem ustawa o zniesieniu GIC, stanowi w tym zakresie lex specialis w sto- sunku do przepisów Kodeksu pracy. Kategoryczne brzmienie art. 26 ust. 3 tej ustawy jednoznacznie wskazuje, iż „należności i zobowiązania Inspekcji Celnej stają się na- 5 leżnościami i zobowiązaniami Ministra właściwego do spraw finansów publicznych” . Trudno znaleźć uzasadnienie dla poglądu przyjętego przez Sąd, iż przepis ten dotyczy jedynie należności i zobowiązań Inspekcji Celnej związanych z nieruchomościami i innym mieniem. Skarżący podkreślił, że nagrody, które otrzymywał, wynikały z art. 36 ustawy szczególnej, jaką była bezsprzecznie ustawa o Inspekcji Celnej. Warunki otrzy- mania nagrody nie zostały określone w umowie o pracę, lecz zostały szczegółowo opi- sane w zarządzeniu Nr 11 Ministra Finansów z dnia 10 lipca 1998 r. Przy czym nagrody nie były ani ustalane, ani wypłacane przez pracodawcę skarżącego, lecz przez Gene- ralnego Inspektora Celnego, a po jego zniesieniu (z dniem 1 lipca 2002 r.) przez Ministra Finansów. Zatem były to „roszczenia” finansowe z tytułu niewypłaconych nagród w trakcie pracy w Inspekcji Celnej, które nie miały jednak charakteru „roszczeniowego”, nie stano- wiły składnika wynagrodzenia za pracę i dlatego nie mieściły się w pojęciu wynagrodze- nia. Wobec tego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, jako następca pracodawcy skar- żącego (Regionalnego Inspektora Celnego w P.), nie mógł przejąć tych zobowiązań. Dodat- kowo skarżący podkreślił, że jego roszczenie jest zobowiązaniem Inspekcji Celnej, a nie Regionalnego Inspektora Celnego, który go bezpośrednio zatrudniał. Wynika to bezpo- średnio z powołanego zarządzenia Nr 11 Ministra Finansów, na mocy którego Generalny Inspektor Celny zarządzał środkiem specjalnym Inspekcji Celnej, przyznawał nagrody funkcjonariuszom Inspekcji Celnej zatrudnionym w regionalnych inspektoratach celnych i przekazywał środki na wypłaty tych nagród. On także pozbawił powoda 30% należnych mu nagród. Regionalni Inspektorzy Celni nigdy nie mieli takich kompetencji. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przejął kompetencje i zadania Regionalnego Inspektora Celne- go oraz pracowników Regionalnego Inspektoratu Celnego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie mógł jednak przejąć zobowiązań, których stroną nie był Regionalny In- spektor Celny, lecz Generalny Inspektor Celny. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy o znie- sieniu GIC nastąpiło przeniesienie zadań i kompetencji znoszonych organów Inspekcji Celnej. Natomiast z opinii prawnej na temat rządowego projektu zniesienia General- nego Inspektora Celnego wynika, że ustawa dotyczy przekazania konkretnych zadań i kompetencji. Minister Finansów przejął zadania i kompetencje Generalnego Inspek- tora Celnego oraz pracowników Generalnego Inspektoratu Celnego. Na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu GIC, Minister Finansów stał się następcą prawnym Ge- neralnego Inspektora Celnego w zakresie zobowiązań i należności Inspekcji Celnej (punkt 6 opinii prawnej). Tak więc nie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P., jak błędnie przyjął Sąd, ale Minister Finansów stał się zobowiązanym do zaspokojenia 6 roszczeń powoda wynikających z pozwu. Skarżący zaznaczył, że w prowadzonym postępowaniu kwestionuje działania Generalnego Inspektora Celnego, a nie podle- głego mu organu Regionalnego Inspektora Celnego, którego następcą prawnym został Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P., wobec czego w ocenie skarżącego, organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest Minister Finansów a nie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisu art. 477 k.p.c. skarżący stwierdził, że obowiązek przewodniczącego określony w tym przepisie, wbrew wywodom Sądu, „ma cha- rakter stanowczy, a brak odpowiednich wskazówek co do istniejących roszczeń będzie zawsze stanowić istotne naruszenie przepisów postępowania”. Ponadto przepisy postępo- wania określają, że pouczenie pracownika powinno nastąpić bez względu na to, czy jest on reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, czy nie. Kwestia stosowania art. 5 k.p.c. w postępowaniu przed sądem pracy nie może wykluczyć prawidłowego stosowania art. 477 k.p.c., który dotyczy obowiązku pouczania w ściśle określonej w tym przepisie sytuacji pro- cesowej. W konsekwencji przepis art. 477 k.p.c. jest modyfikacją ogólnej reguły zawartej w art. 5 k.p.c. i stosowany jest wyłącznie w postępowaniach w sprawach z zakresu prawa pracy. Zatem brak pouczenia skarżącego o roszczeniach wynikających z przytoczonych przez niego faktów jest naruszeniem przepisów postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosz- tach postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Oczywiście bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 26 i 27 ustawy o zniesieniu GIC. Artykuł 26 tej ustawy wyraźnie odnosi się do nieruchomości pozostających w trwałym zarządzie Inspekcji Celnej, które przeszły nieodpłatnie w trwały zarząd urzędu ministra właści- wego do spraw finansów publicznych (§ 1), ta regulacja była stosowana odpowiednio do innego mienia pozostającego w zarządzie i używaniu Inspekcji Celnej (§ 2) i tylko w tych zakresach należności i zobowiązania Inspekcji Celnej stały się należnościami i zobowiązaniami Ministra Finansów (§ 3). Poddany analizie przepis w żadnym razie nie uregulował przejęcia innego rodzaju zobowiązań lub należności zlikwidowanych: Generalnego Inspektoratu Celnego i regionalnych inspektoratów celnych, tj. w szcze- 7 gólności zobowiązań i należności ze sfery stosunków pracy pracowników tych urzę- dów zlikwidowanej Inspekcji Celnej. Prowadziło to do przyjęcia, że skoro przepis ten (art. 26 ust. 3 ustawy o zniesieniu GIC) nie unormował przejścia na Ministra Finan- sów zobowiązań i należności ze stosunku pracy przysługujących pracownikom zli- kwidowanych urzędów inspekcji celnej, to nie zawierał on regulacji szczególnej w stosunku do przepisów Kodeksu pracy, także dlatego, że Generalny Inspektor Celny nigdy nie był pracodawcą pracowników urzędów Inspekcji Celnej, a Minister Finan- sów nie jest pracodawcą pracowników urzędów kontroli skarbowej, choćby tym orga- nom przysługiwał niekiedy możliwość dokonywania czynności z zakresu prawa pracy wobec pracowników tych urzędów (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada 1992 r., I PZP 59/92, OSNCP 1993 nr 4, poz. 49). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o zniesieniu GIC, z dniem wejścia w życie tej ustawy pracownicy zatrudnieni w regionalnych inspektoratach celnych stali się pra- cownikami urzędów kontroli skarbowej, właściwych miejscowo dla siedziby likwido- wanego organu, a pracownicy zatrudnieni w Generalnym Inspektoracie Celnym stali się pracownikami Ministerstwa Finansów. Na podstawie tego przepisu powód, po- przednio zatrudniony w Regionalnym Inspektoracie Celnym w P., stał się pracowni- kiem Urzędu Kontroli Skarbowej w P. i do tego pracodawcy powinien był kierować roszczenia z tak przekształconego podmiotowo stosunku pracy, zważywszy że pra- cownicy regionalnych inspektoratów celnych z mocy prawa stali się pracownikami urzędów kontroli skarbowej, przeto te urzędy stały się pracodawcami z tytułu następ- stwa prawnego zlikwidowanych regionalnych inspektoratów celnych w całej sferze dotychczasowych stosunków pracy (art. 231 § 1 k.p.). Wszystko to oznaczało, że Mi- nister Finansów nie miał biernej legitymacji procesowej w rozpoznawanej sprawie, wskutek czego kierowane przeciwko niemu roszczenia podlegały oddaleniu. Oczywiście chybiony jest kasacyjny zarzut naruszenia art. 477 k.p.c., ponie- waż Sąd pierwszej instancji zwracał powodowi uwagę, aby roszczenia ze stosunku pracy kierował przeciwko aktualnemu pracodawcy, ale powód kategorycznie twier- dził, że swoje roszczenia kieruje wyłącznie przeciwko Ministrowi Finansów. W szcze- gólności w postępowaniu pierwszoinstancyjnym powód wyraźnie sprzeciwił się we- zwaniu do udziału w sprawie zatrudniającego go Urzędu Kontroli Skarbowej w P. Wprawdzie w apelacji powód utrzymywał, iż użyta w art. 477 k.p.c. „konstrukcja se- mantyczna”, że w postępowaniu wszczętym z powództwa pracownika wezwania do udziału w sprawie, o którym mowa w art. 194 §1 i 2, sąd może dokonać również z 8 urzędu oznacza obowiązek sądu działania z urzędu, to przeszkodą do takiego we- zwania był kategoryczny sprzeciw powoda przeciwko dopozwaniu zatrudniającego go Urzędu Kontroli Skarbowej w P. i takie stanowisko powód podtrzymywał korzy- stając z zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika (będącego radcą prawnym). Oznaczało to, że na podstawie art. 477 k.p.c. w postępowaniu wszczętym z powództwa pracownika sąd pracy nie może z urzędu dokonać wezwania do udziału w sprawie (o którym mowa w art. 194 § 1 i 2 k.p.c.), pracodawcy wbrew woli pracow- nika, który kategorycznie sprzeciwił się takiemu dopozwaniu (volenti non fit iniuria). W postępowaniu wszczętym przez pracownika sąd pracy ma obowiązek informowa- nia pracownika o skutkach prawnych pozwania podmiotu, który nie ma biernej legi- tymacji procesowej do występowania w sprawie, ale nie jest uprawniony do narzuca- nia pracownikowi podmiotu, z którym pracownik nie chce pozostawać w sporze są- dowym. Dopozwanie pracodawcy powoda było niedopuszczalne w postępowaniu apelacyjnym, w którym nie stosuje się art. 194 k.p.c. (art. 391 k.p.c.), ani w postępo- waniu kasacyjnym, w którym zresztą skarżący nadal podtrzymywał oczywiście chy- bione stanowisko o wyłącznej biernej legitymacji procesowej Ministra Finansów. Dodatkowo Sąd Najwyższy miał na uwadze, że dochodzone przez powoda roszczenia o wyrównanie wysokości nagród indywidualnych przyznanych mu i wy- płaconych ze środków specjalnych odnosiły się do należności pochodzących z fun- duszu specjalnego tworzonego z części wpływów uzyskanych przez Skarb Państwa tytułem przepadku rzeczy pochodzących z ujawnionych przez Inspekcję Celną prze- stępstw. Były to nagrody indywidualne przyznawane przez Generalnego Inspektora Celnego, a po jego zniesieniu przez Ministra Finansów. Wbrew stanowisku skarżą- cego, jakoby nagrody te „nie miały charakteru roszczeniowego, nie stanowiły składni- ka wynagrodzenia za pracę”, były to należności ze stosunku pracy związane z przy- czynianiem się przez wykonywanie obowiązków pracowniczych do uzyskania dodat- kowych wpływów budżetowych lub ujawnienia przestępstw celnych. Takie świadcze- nia po podjęciu decyzji o ich przyznaniu mogły być dochodzone od pracodawcy. Wprawdzie sporne nagrody indywidualne przyznawał funkcjonariuszom Inspekcji Celnej Generalny Inspektor Celny, z własnej inicjatywy lub na wniosek bezpośred- nich przełożonych lub regionalnych inspektoratów celnych, ale przysługiwały one z tytułu określonego sposobu wykonywania obowiązków służbowych po podjęciu de- cyzji o ich przyznaniu według określonych w zarządzeniu Nr 11 Ministra Finansów sposobów rozdysponowywania środków finansowych oraz zasad przyznawania tych 9 nagród. Oznaczało to, że prawo podmiotowe powoda do uzyskania tych świadczeń ze stosunku pracy było co do zasady uzależnione od określonego sposobu i efektów wykonywania obowiązków służbowych, ale także od podjęcia decyzji przez organ przyznający te nagrody indywidualne. Zostały one przyznane powodowi w określonej wysokości, wynikającej z przyjęcia w komunikacie z dnia 19 lipca 2000 r. uprawnio- nego sposobu rozdysponowania i zasad przydziału nagród ze środków specjalnych. Uprawnione było przyznanie i wypłacenie powodowi nagród indywidualnych w okre- ślonej decyzjami uprawnionego podmiotu wysokości (od 70% środków zgromadzo- nych na koncie funduszu specjalnego), co wcale nie oznaczało pozbawienia go spornej części odnoszonej do 30% środków tego funduszu specjalnego, które zostały przeznaczone stosownie do § 5 ust. 2 zarządzenia Nr 11 Ministra Finansów dla funk- cjonariuszy inspekcji celnej, którzy nadzorowali lub koordynowali czynności opera- cyjno-rozpoznawcze, kontrolne lub inne, które miały bezpośredni wpływ na efektyw- ność działań funkcjonariuszy, którzy bezpośrednio przyczynili się do uzyskania do- datkowych wpływów budżetowych lub ujawnienia przestępstw (§ 5 ust. 1 tego zarzą- dzenia). Dalsze rozwijanie tego wątku rozważań nie było potrzebne ani możliwe wo- bec związania granicami i podstawami skargi kasacyjnej, która podlegała oddaleniu z powodu oczywistego braku biernej legitymacji procesowej pozwanego Ministra Fi- nansów. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował w zgodzie z art. 39814 k.p.c. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI