II PK 344/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownika (F. P.) o zapłatę odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z utratą prawa do nieodpłatnego nabycia akcji prywatyzowanej spółki. Powód pracował u poprzedników prawnych spółki przez ponad 14 lat, co dawało mu prawo do 20 akcji. Kluczowym okresem dla złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia akcji był czas od 8 kwietnia do 8 października 1997 r. W tym okresie powód odbywał zasadniczą służbę wojskową, co wiązało się z ograniczeniem jego możliwości dostępu do informacji, w tym ogłoszeń prasowych dotyczących prywatyzacji. Powód twierdził, że nie został poinformowany o możliwości nabycia akcji ani przez stronę pozwaną, ani przez pracodawcę. O swoim prawie dowiedział się dopiero w 2007 r. Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda część dochodzonej kwoty, uznając, że Skarb Państwa nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego. Sąd Okręgowy oddalił apelację strony pozwanej, podzielając ustalenia i argumentację Sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że choć przepisy nie nakładały obowiązku indywidualnego informowania, to w sytuacji szczególnej (służba wojskowa powoda w okresie powodzi) Skarb Państwa powinien był dołożyć szczególnej staranności, aby powód został poinformowany. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 2013 r. oddalił skargę kasacyjną Skarbu Państwa. Sąd Najwyższy potwierdził, że z przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji wynika stosunek zobowiązaniowy między pracownikiem a Skarbem Państwa, a jego niewykonanie może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. Sąd uznał, że w sytuacji wyjątkowej, gdy powód odbywał służbę wojskową i miał ograniczony dostęp do informacji, obowiązek należytej staranności wymagał indywidualnego powiadomienia go o możliwości nabycia akcji, zwłaszcza że inni pracownicy byli informowani imiennie. Skarb Państwa nie wykazał, że szkoda powoda nastąpiła z przyczyn od niego niezależnych, a związek przyczynowy między zaniechaniem informacyjnym a szkodą został uznany za istniejący.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niewykonanie obowiązku informacyjnego w procesie prywatyzacji, zwłaszcza w sytuacjach szczególnych pracowników.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych i prawami pracowników do akcji, a także specyficznej sytuacji pracownika (służba wojskowa).
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za utratę przez pracownika prawa do nieodpłatnego nabycia akcji prywatyzowanej spółki, jeśli pracownik nie został indywidualnie poinformowany o terminie składania oświadczeń z powodu odbywania służby wojskowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność, jeśli nie dopełnił obowiązku należytego poinformowania pracownika, zwłaszcza w sytuacji szczególnej, gdy pracownik miał ograniczony dostęp do informacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć przepisy nie przewidują obowiązku indywidualnego informowania o terminie składania oświadczeń o nabycie akcji, to w sytuacji wyjątkowej, gdy pracownik odbywał służbę wojskową i miał ograniczony dostęp do informacji, Skarb Państwa powinien był dołożyć szczególnej staranności i indywidualnie go poinformować. Niewykonanie tego obowiązku, skutkujące utratą prawa do akcji, rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 k.c.
Jaki jest zakres obowiązku informacyjnego Skarbu Państwa wobec pracowników uprawnionych do nieodpłatnego nabycia akcji w procesie prywatyzacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Obowiązek ten, choć nie zawsze wymaga indywidualnego zawiadomienia, musi być wykonany w sposób należyty, uwzględniający cel społeczno-gospodarczy i zasady współżycia społecznego, a w sytuacjach szczególnych może wymagać szczególnych działań informacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wykonanie zobowiązania powinno być zgodne z celem społecznym i zwyczajami. W przypadku pracownika odbywającego służbę wojskową w okresie powodzi, który miał ograniczony dostęp do informacji, standardowe ogłoszenia mogły być niewystarczające. Fakt, że inni pracownicy byli informowani imiennie, wzmacnia argument o konieczności indywidualnego powiadomienia powoda.
Kto ponosi ciężar dowodu w sprawie odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar udowodnienia, że szkoda nastąpiła wskutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, spoczywa na dłużniku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał, że wierzyciel musi wykazać istnienie zobowiązania, jego nienależyte wykonanie, szkodę i związek przyczynowy. Jednakże, aby uwolnić się od odpowiedzialności, dłużnik musi udowodnić, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa Ministra [...] w Warszawie | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
u.k.p. art. 36 § 1
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Określa prawo uprawnionych pracowników do nieodpłatnego nabycia akcji.
u.k.p. art. 38 § 1
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Warunkiem skorzystania z prawa do nabycia akcji jest złożenie pisemnego oświadczenia o zamiarze nabycia akcji; niezłożenie go powoduje utratę prawa.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności odszkodowawczej dłużnika za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.
rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad podziału art. 3 § 1
Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników
Minister niezwłocznie po sporządzeniu aktu komercjalizacji wezwie uprawnionych pracowników do składania oświadczeń.
rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad podziału art. 3 § 2
Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa z dnia 3 kwietnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z tych grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników
Wezwania dokonuje się przez ogłoszenie w dzienniku, wywieszenie w siedzibie spółki i oddziałach, lub inny zwyczajowo przyjęty sposób.
Pomocnicze
k.c. art. 361
Kodeks cywilny
Określa zakres obowiązku naprawienia szkody.
k.c. art. 354 § 1
Kodeks cywilny
Wykonanie zobowiązania powinno być zgodne z jego treścią, zasadami współżycia społecznego i zwyczajami.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarb Państwa nie dopełnił obowiązku należytego poinformowania pracownika o możliwości nabycia akcji, zwłaszcza w sytuacji jego szczególnej sytuacji (służba wojskowa, powódź). • Niewykonanie obowiązku informacyjnego przez Skarb Państwa stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 471 k.c. • Istnieje adekwatny związek przyczynowy między zaniechaniem informacyjnym a szkodą powoda (utratą prawa do akcji).
Odrzucone argumenty
Nie istniał formalny obowiązek indywidualnego informowania pracownika o terminie składania oświadczeń o nabycie akcji. • Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za działania spółki prywatyzowanej w zakresie informowania pracowników. • Powód nie wykazał, że doszło do naruszenia zobowiązania obciążającego Skarb Państwa.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek dołożenia należytej staranności w zakresie przekazania powodowi informacji o możliwości skorzystania z przysługujących mu uprawnień • powód odbywając w okresie od sierpnia do października 1997 r. służbę wojskową, w szczególności w okresie powodzi był pracownikiem znajdującym się w szczególnej sytuacji; w związku z tym powinien był w sposób szczególny zostać poinformowany o prawie do nabycia akcji • wykonanie zobowiązania powinno być nie tylko zgodne z jego treścią, ale także nastąpić w sposób odpowiadający celowi społeczno-gospodarczemu, zasadom współżycia społecznego oraz zwyczajom
Skład orzekający
Bogusław Cudowski
przewodniczący
Krzysztof Staryk
sprawozdawca
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za niewykonanie obowiązku informacyjnego w procesie prywatyzacji, zwłaszcza w sytuacjach szczególnych pracowników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z prywatyzacją przedsiębiorstw państwowych i prawami pracowników do akcji, a także specyficznej sytuacji pracownika (służba wojskowa).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście do informowania pracowników o ich prawach, nawet jeśli przepisy nie nakładają takiego obowiązku wprost. Podkreśla odpowiedzialność państwa w procesach prywatyzacyjnych.
“Służba wojskowa pozbawiła go akcji? Sąd Najwyższy stanął w obronie pracownika.”
Dane finansowe
WPS: 63 087 PLN
odszkodowanie: 63 087 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym: 1350 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4300 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.