II PK 329/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia kierowcy międzynarodowego o zwrot kosztów noclegów podczas podróży służbowych. Powód, zatrudniony jako kierowca-mechanik, wykonywał przewozy międzynarodowe, a jego pracodawca wypłacał mu dietę w wysokości 160 zł dziennie. Zgodnie z regulaminem wynagradzania, kierowcom prowadzącym pojazdy z miejscem do spania nie przysługiwał ryczałt za nocleg, a dieta miała pokrywać wszelkie koszty podróży. Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy oddaliły powództwo, uznając, że dieta w wypłacanej wysokości zaspokajała roszczenia pracownika. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że kierowca transportu międzynarodowego nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 77(5) § 1 k.p., a kwestie rozliczeń podróży regulowane są specyficznie dla tej grupy zawodowej. Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę II PZP 11/08, zgodnie z którą kierowca międzynarodowy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu Kodeksu pracy. Ponadto, nawet jeśli przepisy Kodeksu pracy miałyby zastosowanie, Sąd Najwyższy wskazał, że ustalona w regulaminie kwota 160 zł była traktowana jako ryczałt obejmujący wszystkie koszty, w tym noclegi, i była zgodna z przepisami prawa pracy, nie naruszając zasady najkorzystniejszego postanowienia dla pracownika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących podróży służbowych kierowców międzynarodowych, zastosowanie art. 77(5) k.p. po zmianach prawnych, oraz zasady ustalania diet i ryczałtów przez pracodawców spoza sfery budżetowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kierowców transportu międzynarodowego i interpretacji przepisów po zmianach prawnych (wyrok TK, uchwały SN). Może wymagać analizy w kontekście aktualnego stanu prawnego i faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy kierowcy wykonującemu przewozy międzynarodowe przysługuje zwrot kosztów noclegów, jeśli otrzymuje dietę, która zgodnie z regulaminem pracodawcy ma pokrywać wszelkie koszty podróży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dieta została ustalona w sposób zgodny z prawem i obejmuje koszty noclegów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kierowca międzynarodowy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 77(5) § 1 k.p. Jednakże, nawet jeśli przepisy dotyczące podróży służbowych miałyby zastosowanie, wypłacana dieta w wysokości 160 zł była traktowana jako ryczałt pokrywający wszystkie koszty podróży, w tym noclegi, zgodnie z ustaleniami pracodawcy i pracownika, a jej wysokość była zgodna z przepisami prawa pracy.
Czy przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowych (art. 77(5) k.p.) mają zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego i uchyleniu art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, do kierowców transportu międzynarodowego znajdują zastosowanie reguły rozliczenia podróży służbowej przewidziane w art. 77(5) k.p.
Uzasadnienie
Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego uchylającym art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, oraz uchwale Sądu Najwyższego III PZP 2/17, kierowcy transportu międzynarodowego podlegają przepisom art. 77(5) k.p. w zakresie rozliczania podróży służbowych, co wynika z art. 5 k.p. i art. 4 ustawy o czasie pracy kierowców.
Czy postanowienia regulaminu wynagradzania wyłączające prawo pracownika do ryczałtu za nocleg są dopuszczalne?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zapewniają świadczenia co najmniej w minimalnej wysokości przewidzianej prawem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że postanowienie umowy o pracę wyłączające prawo do ryczałtu za nocleg, jeśli jest mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy, jest nieważne z mocy art. 18 § 2 k.p. Jednakże w tej konkretnej sprawie zarzut naruszenia tego przepisu został postawiony w kontekście nieważności regulaminu, a nie umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie "T." w P. działające na rzecz A.O. | inne | powód |
| I. Spółka z o.o. z siedzibą w B. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 77 § 1-5
Kodeks pracy
Przepisy dotyczące podróży służbowych, które po wyroku TK i uchyleniu art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, mają zastosowanie do kierowców transportu międzynarodowego.
Pomocnicze
k.p. art. 18 § 1
Kodeks pracy
Ocena stosunku pracy i postanowień mniej korzystnych dla pracownika.
k.p. art. 18 § 2
Kodeks pracy
Nieważność postanowień umowy o pracę mniej korzystnych dla pracownika i stosowanie w ich miejsce przepisów prawa pracy.
k.p. art. 9 § 2
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów powszechnie obowiązujących jako bardziej korzystnych.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Zastosowanie przy wykładni treści regulaminu wynagradzania.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
u.c.p.k. art. 2 § 7
Ustawa o czasie pracy kierowców
Definicja podróży służbowej kierowcy.
u.c.p.k. art. 4
Ustawa o czasie pracy kierowców
Stosowanie przepisów Kodeksu pracy w zakresie nieuregulowanym ustawą.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis uchylony przez Trybunał Konstytucyjny, który stanowił 'pomost' między ustawą a art. 77(5) § 3-5 k.p.
Dz.U. Nr 236, poz. 1991 art. 9 § 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Dz.U. z 2013 r., poz. 167 art. 16 § 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dieta w wysokości 160 zł pokrywała wszelkie koszty podróży zagranicznej, w tym noclegi, zgodnie z ustaleniami pracodawcy i pracownika. • Kierowca międzynarodowy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 77(5) § 1 k.p. • Ustalenia regulaminu wynagradzania, nawet jeśli wyłączają ryczałt za nocleg, nie są nieważne, jeśli dieta jako całość pokrywa koszty podróży zgodnie z prawem.
Odrzucone argumenty
Pracodawcy spoza sfery budżetowej mają niczym nieograniczoną autonomię w kształtowaniu wysokości i warunków świadczeń z tytułu ryczałtów za noclegi. • Wypłacana dieta była przeznaczona wyłącznie na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, a prawo do ryczałtu za nocleg zostało przez pracodawcę wyłączone. • Postanowienia regulaminu wynagradzania wyłączające prawo pracownika do ryczałtu za nocleg są dotknięte nieważnością i należy zastosować przepisy prawa pracy. • Regulamin wynagradzania powinien być interpretowany przy zastosowaniu reguł wykładni przewidzianych dla oświadczeń woli stron czynności prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Przesądzające jest bowiem zweryfikowanie, czy faktycznie dochodzący zapłaty nie otrzymał żądanego świadczenia. • Pojęcie diety w pozwanej Spółce rozumiane było zatem w sposób odrębny od ustawowego, zawierało w sobie bowiem zarówno ryczałt za noclegi, jak i wyżywienie oraz inne wydatki związane z podróżą służbową. • Kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na określonym w umowie obszarze jako miejsce świadczenia pracy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. • Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego do pracowników - kierowców w transporcie międzynarodowym znajdują zastosowanie reguły rozliczenia podróży służbowej przewidziane w art. 775 k.p.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Zbigniew Myszka
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podróży służbowych kierowców międzynarodowych, zastosowanie art. 77(5) k.p. po zmianach prawnych, oraz zasady ustalania diet i ryczałtów przez pracodawców spoza sfery budżetowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kierowców transportu międzynarodowego i interpretacji przepisów po zmianach prawnych (wyrok TK, uchwały SN). Może wymagać analizy w kontekście aktualnego stanu prawnego i faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczania podróży służbowych kierowców, a jej rozstrzygnięcie opiera się na złożonej analizie przepisów Kodeksu pracy, ustaw szczególnych oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego.
“Kierowca międzynarodowy walczył o zwrot kosztów noclegów. Sąd Najwyższy wyjaśnia, co naprawdę oznacza dieta.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.