II PK 317/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownika, Romana C., o zasądzenie odprawy pieniężnej w kwocie 300.000 zł, gwarantowanej mu § 1 pkt 7 umowy o pracę w przypadku rozwiązania stosunku pracy z przyczyn innych niż określone w art. 52 k.p. Powód, zatrudniony jako dyrektor ekonomiczny i członek zarządu, został odwołany ze składu zarządu i wypowiedziano mu umowę o pracę. Następnie zwrócił się o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, jednocześnie zrzekając się odprawy. Sąd Okręgowy uznał zrzeczenie się za skuteczne, wskazując na brak wad oświadczenia woli i przekroczenie terminu do uchylenia się od skutków oświadczenia. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że sporna odprawa nie miała charakteru wynagrodzenia za pracę, a jedynie umowną rekompensatę, i nie podlegała ochronie z art. 84 k.p. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, rozważył szerokie rozumienie pojęcia ochrony wynagrodzenia za pracę w orzecznictwie. Stwierdził jednak, że choć niektóre należności (np. ekwiwalent za urlop, odprawa emerytalna) podlegają ochronie jak wynagrodzenie, ponieważ spełniają podobne funkcje i wynikają z przepisów prawa pracy, to odprawa gwarantowana wyłącznie umową, bez podstawy prawnej i niepełniąca funkcji wynagrodzenia, nie mieści się w tym zakresie ochrony. W konsekwencji Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając, że powód mógł skutecznie zrzec się prawa do umownej odprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu ochrony art. 84 k.p. w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych wyłącznie umową o pracę.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy odprawa jest gwarantowana jedynie umownie, a nie wynika z przepisów prawa pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odprawa gwarantowana wyłącznie umową o pracę, niemająca odpowiednika w przepisach prawa pracy i niebędąca wynagrodzeniem za pracę ani niespełniająca podobnej funkcji, podlega ochronie przewidzianej w art. 84 k.p. i czy pracownik może się z niej skutecznie zrzec?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka odprawa nie podlega ochronie przewidzianej w art. 84 k.p. i pracownik może się z niej skutecznie zrzec.
Uzasadnienie
Ochronie przewidzianej w art. 84 k.p. podlegają należności przysługujące pracownikowi na podstawie przepisów prawa pracy i spełniające podobne funkcje jak wynagrodzenie za pracę. Należność gwarantowana jedynie umową o pracę, bez podstawy prawnej i niepełniąca funkcji wynagrodzenia, nie mieści się w tak rozumianym przedmiocie ochrony.
Czy groźba rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. lub wszczęcia postępowania karnego stanowi groźbę bezprawną w rozumieniu art. 87 k.c. uzasadniającą uchylenie się od skutków oświadczenia woli o zrzeczeniu się odprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, groźba rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. lub wszczęcia postępowania karnego nie jest bezprawna w rozumieniu art. 87 k.c.
Uzasadnienie
Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby bezprawnej. Jednakże groźba rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. lub wszczęcia postępowania karnego nie jest uznawana za bezprawną w rozumieniu art. 87 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Roman C. | osoba_fizyczna | powód |
| „M.W.” SA w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Zakazuje zrzeczenia się przez pracownika wynagrodzenia za pracę. Ochronie podlegają należności przysługujące pracownikowi na podstawie przepisów prawa pracy i spełniające podobne funkcje jak wynagrodzenie. Należność gwarantowana umową, bez podstawy prawnej i niepełniąca funkcji wynagrodzenia, nie podlega tej ochronie.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje pojęcie przepisów prawa pracy.
k.p. art. 52
Kodeks pracy
Określa przypadki rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.c. art. 61 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odwołania oświadczenia woli.
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby bezprawnej.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Określa termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.p.c. art. 39811 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki, w których skarga kasacyjna nie podlega rozpoznaniu na rozprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odprawa gwarantowana umową o pracę, niemająca odpowiednika w przepisach prawa pracy i niespełniająca funkcji wynagrodzenia, nie podlega ochronie z art. 84 k.p. • Pracownik może skutecznie zrzec się prawa do takiej odprawy. • Groźba rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. nie jest groźbą bezprawną w rozumieniu art. 87 k.c. • Przekroczenie terminu do uchylenia się od skutków oświadczenia woli.
Odrzucone argumenty
Odprawa ma charakter wynagrodzenia odłożonego w czasie i podlega ochronie z art. 84 k.p. • Odprawa ma funkcję alimentacyjną i ochronną, zbliżoną do wynagrodzenia za pracę. • Pojęcie wynagrodzenia za pracę jest interpretowane szeroko i obejmuje także odprawy. • Groźba rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. była bezprawna i stanowiła wadę oświadczenia woli.
Godne uwagi sformułowania
Ochronie przewidzianej w Rozdziale II Działu Trzeciego Kodeksu pracy, oprócz wynagrodzenia za pracę w ścisłym znaczeniu, podlegają należności przysługujące pracownikowi na podstawie przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 9 § 1 k.p. i spełniające podobne funkcje, jak wynagrodzenie za pracę. • Należność zagwarantowana w umowie o pracę, niemająca swojego odpowiednika w przepisach prawa pracy i niebędąca wynagrodzeniem za pracę ani niespełniająca podobnej funkcji, nie mieści się w tak rozumianym przedmiocie ochrony. • Sporna odprawa nie miała zaś charakteru wynagrodzenia za pracę, co wynika już z samej treści umowy o pracę, która odróżnia wynagrodzenie za pracę od jednorazowej wypłaty wynikającej z ustania stosunku pracy i nazwanej odprawą. • Należność gwarantowana umową o pracę była zatem swoistym „bonusem” niemającym swojego odpowiednika w przepisach prawa pracy.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sędzia
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu ochrony art. 84 k.p. w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych wyłącznie umową o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy odprawa jest gwarantowana jedynie umownie, a nie wynika z przepisów prawa pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony pracownika i interpretacji przepisów Kodeksu pracy, co jest istotne dla prawników i pracodawców. Pokazuje, jak kluczowa jest podstawa prawna świadczenia.
“Czy umowna odprawa pracownicza jest chroniona jak wynagrodzenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.