II PK 315/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że pracodawca nie mógł rozwiązać umowy o pracę z pracownicą odbywającą staż urzędniczy na podstawie przepisów dotyczących urzędników sądowych.
Powódka, K.R., pracująca jako protokolant stażysta, została zwolniona dyscyplinarnie po prawomocnym skazaniu za przestępstwo popełnione przed zatrudnieniem. Sądy niższych instancji uznały zwolnienie za zasadne, stosując analogicznie przepisy dotyczące urzędników sądowych. Sąd Najwyższy uchylił te wyroki, stwierdzając, że przepisy dotyczące urzędników sądowych nie mają zastosowania do stażystów, a zwolnienie na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p. było nieuzasadnione, ponieważ przestępstwo nie zostało popełnione w czasie trwania stosunku pracy.
Sprawa dotyczyła pracownicy K.R., zatrudnionej jako protokolant stażysta w Sądzie Okręgowym w W. Powódka została zwolniona dyscyplinarnie na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury w związku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. po prawomocnym skazaniu za przestępstwo popełnione przed nawiązaniem stosunku pracy. Sądy niższych instancji uznały zwolnienie za prawidłowe, stosując analogicznie przepisy dotyczące urzędników sądowych, argumentując, że utrata wymogów niezbędnych do zatrudnienia uzasadnia rozwiązanie umowy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uznał tę wykładnię za błędną. Stwierdził, że art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury dotyczy wyłącznie urzędników sądowych, a nie innych pracowników, w tym stażystów. Podkreślił, że zwolnienie stażysty na podstawie tego przepisu jest niedopuszczalne. Rozważył również możliwość zastosowania art. 52 § 1 pkt 2 k.p., jednak uznał, że przestępstwo popełnione przed zatrudnieniem nie może stanowić podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego w tym trybie. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę zastosowania właściwych przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę ze stażystą na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury, ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie urzędników sądowych. Zwolnienie na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p. jest również niedopuszczalne, jeśli przestępstwo zostało popełnione przed nawiązaniem stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury ma zastosowanie wyłącznie do urzędników sądowych, a nie do innych pracowników, w tym stażystów. Stosowanie tego przepisu w drodze analogii jest niedopuszczalne. Ponadto, przestępstwo popełnione przed nawiązaniem stosunku pracy nie może stanowić podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p., który wymaga popełnienia przestępstwa w czasie trwania umowy o pracę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
powódka (w zakresie uchylenia wyroku)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sąd Okręgowy w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
u.p.s.p. art. 12 § 1
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Dopuszcza rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem sądowym bez wypowiedzenia w razie prawomocnego skazania za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do urzędników sądowych.
k.p. art. 52 § 1
Kodeks pracy
Określa przypadki, w których pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika: ciężkie naruszenie obowiązków, popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnienie, zawiniona utrata uprawnień.
k.p. art. 52 § 1
Kodeks pracy
pkt 2: popełnienie przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem.
k.p. art. 52 § 1
Kodeks pracy
pkt 3: zawiniona przez pracownika utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Pomocnicze
u.p.s.p. art. 1
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Przepisy ustawy określają obowiązki i prawa urzędników oraz innych pracowników zatrudnionych w sądach i prokuraturze, dzieląc ich na dwie kategorie: urzędników sądowych i innych pracowników.
u.p.s.p. art. 2
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Określa warunki, które musi spełniać osoba, aby zostać urzędnikiem sądowym, w tym wymogi niekaralności i odbycia stażu urzędniczego.
u.p.s.p. art. 3a § 1
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Określa warunki przyjmowania na staż urzędniczy, które są zbliżone do wymagań dla urzędników sądowych (poza odbyciem stażu).
u.p.s.p. art. 12b § 1
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Nakazuje zawieszenie w pełnieniu obowiązków urzędnika lub stażysty, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, chyba że stosunek pracy został rozwiązany w trybie art. 52 k.p.
u.p.s.p. art. 18
Ustawa o pracownikach sądów i prokuratury
Wskazuje, że w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
k.p. art. 5
Kodeks pracy
Reguluje stosowanie przepisów Kodeksu pracy w przypadkach nieuregulowanych przepisami szczególnymi.
k.p. art. 45 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy sytuacji, w której utrata nieposzlakowanej opinii wymaganej od pracownika samorządowego zatrudnionego na stanowisku urzędniczym oznacza niemożliwość przywrócenia do pracy.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.k. art. 217
Kodeks karny
Przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury dotyczy wyłącznie urzędników sądowych, a nie stażystów. Przestępstwo popełnione przed nawiązaniem stosunku pracy nie może stanowić podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p. Wykładnia sądu niższej instancji oparta na argumentum a maiori ad minus była nietrafna, ponieważ status urzędnika i innego pracownika sądu jest różny.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury w drodze analogii do stażysty. Uznanie, że utrata wymogów niezbędnych do zatrudnienia uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę. Prawomocne skazanie za przestępstwo, nawet popełnione przed zatrudnieniem, uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę.
Godne uwagi sformułowania
Już wykładnia językowa przytoczonej regulacji prowadzi do konkluzji, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do pracowników zatrudnionych w sądzie powszechnym, którzy legitymują się statusem urzędniczym, nie ma zaś zastosowania do "innych pracowników" sądu. Wnioskowanie przyjęte w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Rejonowy i zaaprobowane przez Sąd Okręgowy nie odpowiada [...] "klasycznym" schematom [...] dlatego, że nawiązanie i rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem nie jest "czymś większym lub mniejszym" od takich czynności z "innym pracownikiem". "Odpowiednie" zastosowanie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach sądów i prokuratury do pracownicy (powódki) nieposiadającej statusu urzędniczego było nieuprawnione przede wszystkim dlatego, że przepis ten odnosi się wyłącznie do osób zatrudnionych w sądach na stanowiskach urzędniczych. Jest to przepis szczególny, wprowadzający wyjątkowy sposób rozwiązywania stosunku pracy, co uniemożliwia dokonywanie jego wykładni rozszerzającej.
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
przewodniczący
Zbigniew Hajn
członek
Józef Iwulski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rozwiązywania stosunku pracy z pracownikami sądów, w szczególności stażystami, w kontekście popełnienia przestępstwa przed zatrudnieniem lub w jego trakcie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy pracowników (sądów i prokuratury) oraz konkretnych przepisów ustawy o pracownikach sądów i prokuratury.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa pracy i jak odmienne traktowanie różnych kategorii pracowników może prowadzić do błędnych rozstrzygnięć. Pokazuje też, że popełnienie przestępstwa przed zatrudnieniem nie zawsze musi skutkować zwolnieniem.
“Czy przestępstwo popełnione przed pracą może być powodem zwolnienia dyscyplinarnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II PK 315/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn SSN Józef Iwulski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa K. R. przeciwko Sądowi Okręgowemu w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 czerwca 2013 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 31 maja 2012 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2010 r., S ą d Rejonowy oddali ł powództwo K. R. przeciwko S ą dowi Okr ę gowemu w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. S ą d pierwszej instancji ustali ł , ż e powódka by ł a zatrudniona w pozwanym S ą dzie od dnia 15 maja 2006 r. na podstawie kolejnych umów o prac ę , w tym od dnia 1 stycznia 2007 r. na podstawie umowy o prac ę na czas nieokre ś lony. W dniu 9 maja 2006 r. powódka przy wype ł nianiu ankiety personalnej wskaza ł a, ż e nie by ł a karana, ani nie by ł o przeciwko niej prowadzone post ę powanie karne s ą dowe. Pocz ą tkowo powódka pracowa ł a na stanowisku referenta sta ż ysty, a od dnia 18 lipca 2008 r. zosta ł a przeniesiona na stanowisko protokolanta sta ż ysty. Wyrokiem z dnia 18 maja 2009 r. S ą d Rejonowy w M. skaza ł powódk ę za pope ł nienie przez ni ą w dniu 1 stycznia 2006 r. przest ę pstwa z art. 217 k.k. polegaj ą cego na naruszeniu nietykalno ś ci cielesnej M. D. i wymierzy ł jej kar ę grzywny. W pa ź dzierniku 2009 r. powódka zasz ł a w ci ążę , co zosta ł o potwierdzone za ś wiadczeniem lekarskim z dnia 26 listopada 2009 r. W dniu 10 listopada 2009 r. pracodawca przekaza ł powódce o ś wiadczenie rozwi ą zuj ą ce z ni ą umow ę o prac ę bez wypowiedzenia na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach s ą dów i prokuratury (jednolity tekst: Dz. U. z 2011 r. Nr 109, poz. 639 ze zm.) w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. ze wzgl ę du na wyst ą pienie okoliczno ś ci przewidzianych w art. 3a ust. 1 w zwi ą zku z art. 2 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury, uniemo ż liwiaj ą cych dalsze zatrudnianie powódki na zajmowanym przez ni ą stanowisku. Jako przyczyn ę rozwi ą zania stosunku pracy wskazano prawomocne skazanie powódki wyrokiem karnym z dnia 18 maja 2009 r. Przy takich ustaleniach faktycznych S ą d Rejonowy przyj ął , ż e powództwo jest bezzasadne. W ocenie S ą du, chocia ż powódka nie by ł a urz ę dnikiem s ą dowym a jedynie zajmowa ł a stanowisko "protokolanta s ą dowego - sta ż ysty", to do jej sytuacji prawnej nale ż a ł o zastosowa ć odpowiednio art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach s ą dów i prokuratury przy zastosowaniu wyk ł adni a maiori ad minus . Skoro osoba skazana za przest ę pstwo nie mo ż e zosta ć przyj ę ta na sta ż urz ę dniczy, to nie mo ż e równie ż kontynuowa ć tego sta ż u w przypadku, gdy do skazania dosz ł o w trakcie odbywania sta ż u. Tym samym rozwi ą zanie stosunku pracy przez pozwanego pracodawc ę by ł o prawid ł owe i uzasadnione. Wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r., S ą d Okr ę gowy oddali ł apelacj ę powódki od wyroku S ą du Rejonowego. S ą d Okr ę gowy wywiód ł , ż e w okoliczno ś ciach faktycznych rozpoznawanej sprawy niew ą tpliwie zosta ł y zachowane "warunki formalne" rozwi ą zania umowy o prac ę przewidziane w Kodeksie pracy. Jednocze ś nie S ą d odwo ł awczy podtrzyma ł w pe ł ni wyk ł adni ę art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury zaprezentowan ą przez S ą d Rejonowy, zgodnie z któr ą rozwi ą zanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z osob ą odbywaj ą c ą sta ż urz ę dniczy w s ą dzie, nast ę puje w razie prawomocnego skazania jej za przest ę pstwo umy ś lne. Zdaniem S ą du Okr ę gowego, nie ma wp ł ywu na ocen ę prawid ł owo ś ci rozwi ą zania stosunku pracy to, ż e do pope ł nienia czynu zabronionego dosz ł o przed nawi ą zaniem stosunku pracy. Utrata przez powódk ę w toku zatrudnienia przes ł anek niezb ę dnych do przyj ę cia jej do pracy na sta ż urz ę dniczy uzasadnia ł a rozwi ą zanie z ni ą stosunku pracy w trybie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. Od wyroku S ą du Okr ę gowego powódka wnios ł a skarg ę kasacyjn ą , w której zarzuci ł a naruszenie: 1) art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. wskutek przyj ę cia, ż e pozwany pracodawca móg ł na ich podstawie rozwi ą za ć z powódk ą umow ę o prac ę , mimo ż e powódka w dacie rozwi ą zania stosunku pracy nie posiada ł a statusu urz ę dnika; 2) art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. w zwi ą zku z art. 3a i art. 2 pkt 2-4 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury przez przyj ę cie, ż e utrata przez powódk ę w toku zatrudnienia przes ł anek niezb ę dnych do przyj ę cia jej do pracy na sta ż urz ę dniczy uzasadnia ł a rozwi ą zanie z ni ą stosunku pracy; 3) art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. przez pomini ę cie, ż e przest ę pstwo, za które powódka zosta ł a skazana, nie zosta ł o przez ni ą pope ł nione w okresie zatrudnienia u pozwanego pracodawcy, a tym samym nie mog ł o stanowi ć przyczyny rozwi ą zania stosunku pracy. W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych powódka wywiod ł a w szczególno ś ci, ż e powo ł any przez pracodawc ę jako podstawa prawna rozwi ą zania stosunku pracy przepis art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury nie móg ł mie ć zastosowania, bowiem ta regulacja dotyczy wy łą cznie urz ę dników s ą dowych. Tymczasem powódka nie by ł a urz ę dnikiem, lecz posiada ł a status "innego pracownika s ą du" w rozumieniu powo ł anej ustawy. Powódka by ł a jedynie sta ż yst ą w rozumieniu przepisów rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 30 czerwca 2008 r. w sprawie stanowisk i szczegó ł owych zasad wynagradzania urz ę dników i innych pracowników s ą dów i prokuratury oraz odbywania sta ż u urz ę dniczego. Jej celem by ł o przyst ą pienie do egzaminu ko ń cz ą cego sta ż urz ę dniczy. Awans na stanowisko urz ę dnika pozostawa ł wy łą cznie w sferze planów powódki i nie zosta ł przez ni ą osi ą gni ę ty. Skar żą ca zaznaczy ł a, ż e wynikaj ą cy z art. 3a ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury zakaz przyjmowania na sta ż urz ę dniczy osoby, która nie spe ł nia wymaga ń okre ś lonych w art. 2 pkt 1-6 tej ustawy (w tym niekaralno ś ci - art. 2 pkt 3) nie jest równoznaczny z mo ż liwo ś ci ą zwolnienia z pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p osoby ju ż zatrudnionej. Wszystkie sformu ł owania u ż yte w ustawie o pracownikach s ą dów i prokuratury maj ą charakter ś cis ł y i nieprzypadkowy. Z tej przyczyny nie nale ż y stawia ć znaku równo ś ci pomi ę dzy niemo ż no ś ci ą zatrudnienia danej osoby z powodu jej karalno ś ci (art. 3a w zwi ą zku z art. 2 pkt 3 ustawy) a mo ż liwo ś ci ą jej zwolnienia na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 52 § 1 pkt 2 k.p. Wyk ł adnia prawa dokonana przez S ą dy obu instancji nie polega ł a na rozumowaniu argumentum a minori ad maius i zosta ł a zastosowana contra legem . Ewentualne luki w ustawie nie mog ą by ć wype ł niane przez organ orzekaj ą cy na niekorzy ść pracownika. Pozwany pracodawca nie móg ł rozwi ą za ć z powódk ą umowy o prac ę ze skutkiem natychmiastowym ani w oparciu o przepisy ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury, ani na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p., tym bardziej ż e przest ę pstwo, za które powódka zosta ł a skazana, nie uniemo ż liwia ł o jej dalszego zatrudniania w s ą dzie na innym ni ż urz ę dnicze, stanowisku (protokolanta - sta ż ysty), za ś samo przest ę pstwo nie zosta ł o przez powódk ę pope ł nione w trakcie trwania stosunku pracy. Zaistnia ł a sytuacja mog ł a co najwy ż ej uzasadnia ć zastosowanie innego trybu rozwi ą zania stosunku pracy z powódk ą . Skar żą ca wnios ł a o uchylenie wyroku S ą du Okr ę gowego w ca ł o ś ci i orzeczenie co do istoty sprawy przez przywrócenie powódki do pracy w pozwanym S ą dzie na poprzednich warunkach pracy i p ł acy i zas ą dzenie kosztów procesu za wszystkie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskar ż onego wyroku w ca ł o ś ci i przekazanie S ą dowi Okr ę gowemu sprawy do ponownego rozpoznania, b ą d ź o uchylenie obydwu zapad ł ych w sprawie wyroków i przekazanie sprawy S ą dowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. S ą d Najwy ż szy wzi ął pod uwag ę , co nast ę puje: W pierwszym rz ę dzie nale ż y zauwa ż y ć , ż e ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o pracownikach s ą dów i prokuratury ju ż w art. 1 stanowi, i ż jej przepisy okre ś laj ą obowi ą zki i prawa urz ę dników oraz innych pracowników zatrudnionych w s ą dach powszechnych i wojskowych oraz w powszechnych i wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury. W oparciu o tre ść tego przepisu osoby zatrudnione w s ą dach powszechnych s ą podzielone na dwie g ł ówne kategorie, z których pierwsza obejmuje urz ę dników s ą dowych a druga innych pracowników (nielegitymuj ą cych si ę statusem urz ę dniczym). Urz ę dnikiem s ą dowym mo ż e zosta ć osoba, która spe ł nia warunki przewidziane w art. 2 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury, w tym wymagania niekaralno ś ci za przest ę pstwo lub przest ę pstwo skarbowe (pkt 4), nieprowadzenia przeciwko niej post ę powania karnego o przest ę pstwo ś cigane z oskar ż enia publicznego lub przest ę pstwo skarbowe (pkt 5) oraz odbycia sta ż u urz ę dniczego (pkt 7). Z kolei na sta ż urz ę dniczy w s ą dzie - zgodnie z art. 3a ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury - mo ż e by ć przyj ę ta osoba, która spe ł nia wymagania przewidziane dla uzyskania statusu urz ę dnika (poza odbyciem sta ż u). W art. 12 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury zosta ł zamieszczony katalog przypadków, w których dopuszczalne jest rozwi ą zanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z urz ę dnikiem s ą dowym. I tak w szczególno ś ci zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy, rozwi ą zanie stosunku pracy z urz ę dnikiem bez wypowiedzenia nast ę puje w razie prawomocnego skazania za umy ś lne przest ę pstwo lub umy ś lne przest ę pstwo skarbowe, przy czym w takim przypadku ma odpowiednie zastosowanie art. 52 k.p. Ju ż wyk ł adnia j ę zykowa przytoczonej regulacji prowadzi do konkluzji, ż e przepis ten ma zastosowanie wy łą cznie do pracowników zatrudnionych w s ą dzie powszechnym, którzy legitymuj ą si ę statusem urz ę dniczym, nie ma za ś zastosowania do "innych pracowników" s ą du. Skoro osoba odbywaj ą ca sta ż urz ę dniczy w s ą dzie nie jest urz ę dnikiem s ą dowym (jest "innym pracownikiem"), to w oparciu o regu ł y wyk ł adni gramatycznej nale ż y przyj ąć , ż e podstaw ą prawn ą rozwi ą zania z tak ą osob ą stosunku pracy bez wypowiedzenia przez pracodawc ę nie mo ż e by ć wprost art. 12 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury. Takiej podstawy nie wskazuj ą równie ż pozosta ł e przepisy tej ustawy. To z kolei oznacza, ż e z osob ą odbywaj ą c ą sta ż urz ę dniczy w s ą dzie pracodawca mo ż e rozwi ą za ć stosunek pracy ze skutkiem natychmiastowym tylko w oparciu o regu ł y ogólne wyznaczone w art. 52 i 53 k.p., co wynika równie ż z art. 18 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury oraz art. 5 k.p. Do takiej konkluzji prowadzi tak ż e analiza innych przepisów ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury (odnosz ą cych si ę do kwestii zawieszenia pracownika w pe ł nieniu obowi ą zków). W my ś l art. 12b ust. 1 pkt 2 ustawy (dodanego z dniem 26 czerwca 2007 r.) dyrektor s ą du zawiesza urz ę dnika lub osob ę odbywaj ą c ą sta ż urz ę dniczy w pe ł nieniu obowi ą zków, je ż eli przeciwko urz ę dnikowi lub osobie odbywaj ą cej sta ż urz ę dniczy prowadzone jest post ę powanie o umy ś lne przest ę pstwo ś cigane z oskar ż enia publicznego lub umy ś lne przest ę pstwo skarbowe, chyba ż e stosunek pracy zosta ł rozwi ą zany w trybie art. 52 k.p. Przytoczona regulacja jednoznacznie ma zastosowanie zarówno w odniesieniu do osób legitymuj ą cych si ę statusem urz ę dniczym, jak i do odbywaj ą cych dopiero sta ż (inaczej ni ż art. 12 ust. 1 ustawy dotycz ą cy rozwi ą zania umowy o prac ę bez wypowiedzenia tylko z urz ę dnikiem). Wyk ł adnia a maiori ad minus przyj ę ta przez S ą dy orzekaj ą ce w sprawie, oparta na "odpowiednim" zastosowaniu art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury, jest nietrafna. W literaturze (L. Morawski: Wyk ł adnia w orzecznictwie s ą dów - komentarz, Toru ń 2002, s. 334) podkre ś la si ę , ż e wnioskowanie a fortiori przebiega wed ł ug schematu "je ż eli A, to tym bardziej B". Podstaw ą wnioskowania przy pierwszej z jego odmian - argumentum a maiori ad minus (wnioskowanie z wi ę kszego na mniejsze) jest przepis uprawniaj ą cy, za ś wnioskowanie ma struktur ę "komu wolno jest wi ę cej, temu tym bardziej wolno jest mniej". Z kolei w przypadku odmiany a minori ad maius (wnioskowanie z mniejszego na wi ę ksze) podstaw ą wnioskowania jest przepis zakazuj ą cy i wnioskowanie przebiega wed ł ug schematu: "je ż eli zakazane jest mniej, to tym bardziej zakazane jest wi ę cej". Wnioskowanie przyj ę te w rozpoznawanej sprawie przez S ą d Rejonowy i zaaprobowane przez S ą d Okr ę gowy nie odpowiada powy ż szym "klasycznym" schematom przede wszystkim dlatego, ż e nawi ą zanie i rozwi ą zanie stosunku pracy z urz ę dnikiem nie jest "czym ś wi ę kszym lub mniejszym" od takich czynno ś ci z "innym pracownikiem". Ró ż ne s ą statusy tych kategorii pracowników s ą dów i ró ż ne zasady dotycz ą ce nawi ą zywania i rozwi ą zywania z nimi stosunków pracy. Dlatego te ż w art. 3a ust. 1 ustawy wyra ź nie wskazano, ż e do osoby przyjmowanej na sta ż stosuje si ę wymagania selekcyjne dotycz ą ce urz ę dnika z art. 2 pkt 1-6 ustawy a w art. 12b ust. 1 wyra ź nie stwierdzono, ż e zawieszenie w pe ł nieniu obowi ą zków dotyczy ć mo ż e zarówno urz ę dnika, jak i osoby odbywaj ą cej sta ż urz ę dniczy. "Odpowiednie" zastosowanie art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury do pracownicy (powódki) nieposiadaj ą cej statusu urz ę dniczego by ł o nieuprawnione przede wszystkim dlatego, ż e przepis ten odnosi si ę wy łą cznie do osób zatrudnionych w s ą dach na stanowiskach urz ę dniczych. Jest to przepis szczególny, wprowadzaj ą cy wyj ą tkowy sposób rozwi ą zania stosunku pracy, co uniemo ż liwia dokonywanie jego wyk ł adni rozszerzaj ą cej (por. E. D. Baran: Ustanie stosunku pracy urz ę dników prokuratury, Prokuratura i Prawo 2007, nr 12, s. 81). W przypadku osoby odbywaj ą cej sta ż urz ę dniczy w s ą dzie podstawy prawnej rozwi ą zania z ni ą stosunku pracy bez wypowiedzenia nie mo ż e stanowi ć art. 12 ust. 1 ustawy o pracownikach s ą dów i prokuratury. Podstaw ą rozwi ą zania umowy o prac ę z takim pracownikiem z jego winy mo ż e by ć art. 52 § 1 k.p., a wi ę c ci ęż kie naruszenie przez pracownika podstawowych obowi ą zków pracowniczych (pkt 1), pope ł nienia przez pracownika w czasie trwania umowy o prac ę przest ę pstwa, które uniemo ż liwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, je ż eli przest ę pstwo jest oczywiste lub zosta ł o stwierdzone prawomocnym wyrokiem (pkt 2) oraz zawiniona przez pracownika utrata uprawnie ń koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku (pkt 3). Z niekwestionowanych ustale ń faktycznych wynika, ż e powódka wprawdzie pope ł ni ł a przest ę pstwo, za które zosta ł a skazana prawomocnym wyrokiem s ą du, jednak przest ę pstwa dopu ś ci ł a si ę w dniu 1 stycznia 2006 r., a wi ę c nie "w czasie trwania umowy o prac ę ", jak tego wymaga art. 52 § 1 pkt 2 k.p. Ewentualnie mo ż na by rozwa ż a ć , czy prawomocne skazanie powódki w okresie odbywania przez ni ą sta ż u urz ę dniczego za czyn pope ł niony przez podj ę ciem zatrudnienia, mog ł o by ć - w kontek ś cie rygorów selekcyjnych, jakie pragmatyka nak ł ada na osoby zatrudnione w sferze publicznej - zakwalifikowane jako "zawiniona utrata uprawnie ń koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku" w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 3 k.p. Istnieje bowiem zwi ą zek mi ę dzy posiadaniem okre ś lonych cech (rygorów selekcyjnych) pracownika zatrudnionego w sferze publicznej i ich utrat ą a mo ż liwo ś ci ą nawi ą zania i rozwi ą zania stosunku pracy. W wyroku z dnia 16 pa ź dziernika 2009 r., I PK 85/09 (OSNP 2011, nr 11-12, poz. 146; OSP 2011 nr 1, poz. 119, z glos ą H. Szewczyk) S ą d Najwy ż szy przyj ął , ż e utrata nieposzlakowanej opinii wymaganej od pracownika samorz ą dowego zatrudnionego na stanowisku urz ę dniczym oznacza niemo ż liwo ść przywrócenia do pracy w rozumieniu art. 45 § 2 k.p. Z kolei w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 15 marca 2011 r., I PK 192/10 (OSNP 2012, nr 9-10, poz. 116) stwierdzono, ż e utrata przez cz ł onka korpusu s ł u ż by cywilnej zatrudnionego na podstawie umowy o prac ę przymiotów okre ś lonych w rygorach selekcyjnych wymaga rozwi ą zania stosunku pracy, do którego nale ż y stosowa ć przepisy Kodeksu pracy. W uzasadnieniu tego wyroku S ą d Najwy ż szy trafnie wywiód ł , ż e rygory selekcyjne nie modyfikuj ą pracowniczej zdolno ś ci prawnej, lecz stawiaj ą dodatkowe wymagania (warunki) pracownikom, delimituj ą c swobod ę pracownika w zakresie wyboru pracodawcy. St ą d te ż konieczne staje si ę rozwi ą zanie stosunku pracy w przypadku utraty przez cz ł onka korpusu s ł u ż by cywilnej zatrudnionego na podstawie umowy o prac ę przymiotów zamieszczonych w rygorach selekcyjnych. Je ś li ta kwestia nie zosta ł a unormowana w pragmatyce s ł u ż bowej, to nale ż y stosowa ć w tym zakresie przepisu Kodeksu pracy o rozwi ą zaniu stosunku pracy. Z powo ł anych wzgl ę dów, S ą d Najwy ż szy orzek ł jak w sentencji na podstawie art. 398 15 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI