II PK 284/11

Sygn. akt II PK 284/11 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 marca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec 
 
w sprawie z powództwa A. M. 
przeciwko KGHM C. Spółce z o.o.  
o ustalenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 marca 2012 r., 
skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 28 czerwca 2011 r.,  
 
 
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 
 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację A. M. od 
wyroku z dnia 7 marca 2011 r. Sądu Rejonowego, którym oddalono jego 
powództwo przeciwko KGHM C. Spółce z o.o. o ustalenie istnienia stosunku pracy. 
 
W skardze kasacyjnej powód zarzucił: I. naruszenie prawa materialnego, a 
to: 1) art. 87 w związku z art. 88 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., polegające na 
jego wadliwej wykładni i zastosowaniu wyrażających się pominięciem - przy ocenie 
bezprawności zagrożenia przez pozwanego wobec powoda zawiadomieniem 
prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez powoda przestępstwa - celu, dla 
jakiego zagrożenie to pozwany powołał wobec powoda, mimo że zagrożenie to in 
casu nie zmierzało do osiągnięcia celów jakie przyświecają uprawnieniu do 
zgłoszenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a obliczone 

 
 
2 
było jedynie na niedozwolone wpłynięcie na decyzję powoda i kształt jego 
oświadczenia woli; 2) art. 87 w związku z art. 88 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., 
polegające na jego błędnym niezastosowaniu, mimo ustalenia wykorzystania przez 
pozwanego wobec powoda - celem uzyskania od powoda zgody na rozwiązanie 
umowy o pracę za porozumieniem stron - perswazji w postaci zagrożenia 
skierowaniem przez pozwaną Spółkę przeciwko powodowi zawiadomienia o 
podejrzeniu popełnienia przestępstwa, jako alternatywy dla niepodpisania przez 
powoda przygotowanego przez pozwaną porozumienia o rozwiązaniu stosunku 
pracy; 3) art. 8 k.p., polegające na jego niewłaściwej wykładni i zastosowaniu, 
poprzez niezasadne uznanie dopuszczalności zastosowania instytucji nadużycia 
prawa dla uchylenia skutków nieważności czynności prawnej, w szczególności na 
niekorzyść pracownika w sprawie ze stosunku prawa pracy; 4) art. 8 k.p., 
polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu nadużycia przez 
powoda jego podmiotowego prawa do żądania ustalenia nieważności rozwiązania 
umowy o pracę za porozumieniem stron, mimo zawinionego i umyślnego działania 
pozwanego pracodawcy powodującego groźbę bezprawną, pod wpływem której 
pracownik złożył nieważne oświadczenie woli, podczas gdy im cięższe jest 
naruszenie zasad współżycia społecznego, im większy jest stopień złej woli, im 
bardziej oczywiste lekceważenie prawa i (zasad) współżycia społecznego, w 
szczególności poprzez in casu zawinione i umyślne działanie pracodawcy, tym 
bardziej zdecydowana musi być reakcja  przeciwko naruszającemu zasady 
współżycia pracodawcy, a nie przeciwko ofierze tych naruszeń; II. naruszenie 
przepisów prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 
6 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. w związku z art. 3 
k.p.c., wyrażającego się bezpodstawnym zwolnieniem strony pozwanej z ciężaru 
udowodnienia istnienia po jej stronie uprawnienia do grożenia powodowi 
spowodowaniem wobec niego postępowania karnego, podczas gdy uznać należy, 
że uprawnienie takie wymagało niezależnego procesowego udowodnienia oraz 
wykazania realności jego źródeł, także poprzez wykazanie uprawnionego celu 
zagrożenia powodowi spowodowaniem wobec niego postępowania karnego przez 
pozwanego pracodawcę. 

 
 
3 
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości 
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 
drugiej instancji, ewentualnie - w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 39816 
k.p.c. - o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez ustalenie, że pozwaną 
łączy z powodem stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy z dnia 15 
listopada 1988 r. 
Wniosek 
o 
przyjęcie 
skargi 
kasacyjnej 
do 
rozpoznania 
skarżący 
umotywował: I. występowaniem istotnych zagadnień prawnych tak natury 
materialnoprawnej jak i procesowej, a mianowicie: 1) na tle art. 87 k.c. 
jednoznacznego 
rozstrzygnięcia 
przez 
Sąd 
Najwyższy 
wymaga 
ocena 
niedopuszczalności 
grożenia 
pracownikowi 
przez 
pracodawcę 
złożeniem 
zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracownika jako 
środka perswazji zmierzającego do osiągnięcia przez pracodawcę korzystnego dla 
pracodawcy oświadczenia woli pracownika (w tym zakresie skarżący wskazał na 
precedensowy charakter przedstawionego zagadnienia); 2) konieczność zajęcia 
stanowiska w kwestii koncentrującej się wokół oceny czy istnienie uprawnienia do 
zagrożenia pracownikowi przez pracodawcę spowodowaniem postępowania 
karnego wobec pracownika „wymaga przez grożącego udowodnienia takiego 
uprawnienia” w procesie o ustalenie działania pracownika pod wpływem groźby 
bezprawnej; II. oczywistą 
zasadnością skargi „w zakresie kształtowania 
przekonania Sądu Okręgowego o braku bezprawności zagrożenia przez 
pozwanego pracodawcę wobec powoda złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu 
popełnienia przez powoda przestępstwa jako alternatywy dla braku podpisania 
przez powoda przygotowanego przez pracodawcę dokumentu rozwiązania umowy 
o pracę za porozumieniem stron z pominięciem celu, dla jakiego zagrożenie to 
pozwany powołał wobec powoda oraz w zakresie pozbawienia powoda ochrony 
prawnej wskutek przypisania mu przez Sąd Okręgowy nadużycia jego prawa 
podmiotowego”, a mianowicie: 1) z uwagi na wadliwą wykładnię art. 87 k.c., co 
powoduje oczywistość zarzutów i wniosków skargi, gdyż „ocena czy bezprawne jest 
zagrożenie komukolwiek złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przez niego 
rzekomego przestępstwa bez uwzględnienia celu w jakim zagrożenie to zostało 
sformułowane, nie daje pełnego obrazu działania grożącego w kontekście jego 

 
 
4 
bezprawności”; 2) z uwagi na przyjęcie, że roszczenie powoda - jako stanowiące 
nadużycie prawa podmiotowego - sprzeciwia się zasadom współżycia społecznego 
(art. 8 k.p.). 
  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na 
okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również 
wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi 
wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz 
podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób 
oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu 
(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest 
oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka” 
(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za 
błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z 
dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane). 
Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej 
podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest 
wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w 
podstawach kasacyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego 
widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w 
pogłębioną analizę prawną.  
Skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej oczywistej zasadności skargi 
kasacyjnej, gdyż po pierwsze - jego twierdzenie o oczywistej zasadności skargi z 
uwagi na obrazę art. 87 k.c. pozostaje w sprzeczności już tylko z jednoczesnym 
powołaniem się przez skarżącego na występowanie na tle tego przepisu zagadnień 
prawnych i wątpliwości interpretacyjnych o charakterze - w jego ocenie - tak 
istotnym, że wymagającym zaangażowania Sądu Najwyższego, a po drugie - w 
judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że kwestia prawidłowego 
zastosowania przepisów zawierających klauzule generalne (art. 5 k.c., art. 8 k.p.) 
nie może być uznana za argument wskazujący na oczywistą zasadność skargi 

 
 
5 
kasacyjnej, gdyż przepisy te mają z natury charakter niedookreślony i ich 
zastosowanie jest ściśle uzależnione od konkretnych okoliczności faktycznych (por. 
np. postanowienia z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, 
poz. 494; z dnia 5 lutego 2008 r., II PK 290/07, LEX nr 837058 i orzeczenia w nim 
powołane oraz z dnia 27 stycznia 2009 r., II PK 252/08, LEX nr 736733). 
Zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonym 
przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym, 
których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej  
sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie 
zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej 
powinno zatem nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi 
zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych 
ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy 
przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem "prawnym" oraz czy 
jest to zagadnienie "istotne" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 
2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 
649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, 
Wokanda 2004, nr 7-8, s. 51). Z kolei odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby 
wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących 
rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis 
prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne 
wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita 
wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, 
OSNC 2002 nr 12, poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, 
niepublikowane). W myśl utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni 
przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli 
Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie 
zachodzą 
okoliczności 
uzasadniające 
zmianę 
tego 
poglądu. 
Ponadto 
rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może 
się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem 
zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które 

 
 
6 
można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze 
prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 
16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5).  
Kwestia istnienia zagadnienia prawnego natury procesowej uchyla się spod 
oceny Sądu Najwyższego dokonywanej na etapie przesądu, gdyż skarżący nie 
wskazuje przepisów prawa, na tle których formułowane przez niego wątpliwości 
miałyby się wyłaniać. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaprezentowane przez 
niego wątpliwości wyłaniające się w stosunkach pracy na tle art. 87 k.c. zostały 
rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Między innymi w wyroku z dnia 
17 lutego 2004 r., I PK 253/03 (LEX nr 602403) - ze szczegółowym powołaniem się 
na wcześniejsze orzecznictwo - wprost wskazano, że wówczas, gdy działanie na 
szkodę pracodawcy może być zakwalifikowane jako przestępstwo, zawiadomienie 
o nim odpowiednich organów jest obowiązkiem wynikającym z przepisów Kodeksu 
postępowania karnego, a więc tym bardziej stanowi prawo pracodawcy i 
uprzedzenie pracownika o możliwości zawiadomienia o takim przestępstwie 
stosownych organów nie może być ocenione jako groźba bezprawna. Potwierdza to 
również stanowisko wyrażone w przywołanym przez skarżącego wyroku z dnia 5 
grudnia 2002 r., I PKN 582/01 (LEX nr 77398), w której powódka nie poddała się 
cezurze złożenia na nią doniesienia do organów ścigania, pomimo tego, że do 
momentu 
udowodnienia 
czynu 
w 
postępowaniu 
karnym 
korzystałaby 
z 
domniemania niewinności, a w razie rozwiązania umowy o pracę bez 
wypowiedzenia korzystałaby z prawa odwołania się do sądu pracy, w postępowaniu 
przed którym ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych 
musiałoby jej zostać udowodnione. Sąd Najwyższy uznał, że skoro powódka nie 
chciała się poddać postępowaniom mogącym oczyścić ją z podejrzeń popełnienia 
czynu karalnego, to wybrała  dla siebie najkorzystniejsze wyjście z sytuacji w 
postaci rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron, tworząc 
domniemanie popełnienia czynu karalnego.  
Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że powód bez wiedzy rozmówców 
nagrywał rozmowy ze współpracownikami, przełożonymi i kontrahentami strony 
pozwanej, a z zaproponowanych mu w takiej sytuacji przez pracodawcę trzech 

 
 
7 
sposób rozwiązania stosunku pracy, tj. za wypowiedzeniem, bez wypowiedzenia i 
na mocy porozumienia stron, wybrał ten ostatni. 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do 
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.