II PK 283/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. S. został zwolniony z pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 3 k.p. z powodu utraty ważności poświadczenia bezpieczeństwa, które było niezbędne do wykonywania zajmowanego stanowiska. Sąd Okręgowy w W. przywrócił powoda do pracy i zasądził wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, uznając, że utrata uprawnień nie była zawiniona przez pracownika, a pracodawca naruszył przepisy o ochronie przedemerytalnej (art. 39 k.p.). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz kosztów, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zgodził się z Sądem Okręgowym co do braku zawinienia pracownika w utracie uprawnień, podkreślając, że pracodawca nie wykazał, aby powód dopuścił się naruszenia obowiązków pracowniczych lub popełnił wykroczenie/przestępstwo skutkujące utratą poświadczenia. Jednakże Sąd Najwyższy zakwestionował zastosowanie art. 39 k.p. do sytuacji rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, wskazując, że ochrona ta dotyczy jedynie trybu wypowiedzenia. W związku z tym konieczne było ponowne ustalenie wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz orzeczenie o kosztach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 52 § 1 pkt 3 k.p. w kontekście utraty uprawnień (w tym poświadczenia bezpieczeństwa) oraz stosowanie art. 39 k.p. w przypadku zwolnień dyscyplinarnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji utraty uprawnień związanych z dostępem do informacji niejawnych i ochrony przedemerytalnej w kontekście zwolnienia dyscyplinarnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy utrata ważności poświadczenia bezpieczeństwa, które jest warunkiem wykonywania pracy na danym stanowisku, stanowi zawinioną utratę uprawnień w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 3 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, utrata ważności poświadczenia bezpieczeństwa z powodu upływu terminu jego ważności, bez udowodnienia winy pracownika w tym zakresie, nie stanowi zawinionej utraty uprawnień uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 52 § 1 pkt 3 k.p. wymaga udowodnienia winy pracownika w utracie uprawnień. Samo wygaśnięcie poświadczenia bezpieczeństwa z upływem terminu jego ważności, bez wykazania, że pracownik dopuścił się naruszeń lub zaniedbań skutkujących utratą uprawnień, nie spełnia tej przesłanki. Pracodawca ma obowiązek inicjowania procedury sprawdzającej i uzyskania zgody pracownika.
Czy pracownik w wieku przedemerytalnym, objęty ochroną z art. 39 k.p., może zostać zwolniony dyscyplinarnie na podstawie art. 52 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 k.p.) nawet w okresie ochronnym przewidzianym w art. 39 k.p. Ochrona z art. 39 k.p. ma znaczenie dla roszczeń pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 39 k.p. dotyczy ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie rozwiązania jej bez wypowiedzenia. Tryb zwolnienia dyscyplinarnego może być zastosowany wobec pracownika w wieku przedemerytalnym. Sąd Okręgowy nie poczynił jednak precyzyjnych ustaleń co do wieku emerytalnego pracownika i hipotetycznej daty nabycia uprawnień emerytalnych, co było niezbędne do oceny zastosowania art. 39 k.p. w kontekście roszczeń o wynagrodzenie.
Kto ponosi odpowiedzialność za inicjowanie procedury sprawdzającej w celu przedłużenia ważności poświadczenia bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za określenie stanowisk wymagających dostępu do informacji niejawnych i inicjowanie procedury sprawdzającej spoczywa na pracodawcy, który musi uzyskać zgodę pracownika na przeprowadzenie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawy o ochronie informacji niejawnych nie obligują pracownika do samodzielnego poddawania się procedurze sprawdzającej. Pracodawca jest zobowiązany do określenia wymagań na stanowisku i zainicjowania postępowania, a pracownik musi wyrazić na to pisemną zgodę. Niedopełnienie tych formalności przez pracodawcę nie może być traktowane jako zawinione działanie pracownika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Centrum […] Sił Zbrojnych w W. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 52 § § 1 pkt 3
Kodeks pracy
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie zawinionej utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.
Pomocnicze
k.p. art. 39
Kodeks pracy
Pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, a okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku, nie można wypowiedzieć umowy o pracę.
k.p. art. 56 § § 1
Kodeks pracy
W razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów ustawy, pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie.
k.p. art. 57 § § 2
Kodeks pracy
Jeżeli umowa o pracę została rozwiązana z naruszeniem przepisów, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.
u.o.i.n. art. 32 § ust. 1
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Dopuszczenie do pracy lub pełnienia służby na stanowiskach albo zlecenie prac związanych z dostępem danej osoby do informacji niejawnych o klauzuli 'poufne' lub wyższej wymaga przeprowadzenia postępowania sprawdzającego.
u.o.i.n. art. 24 § ust. 6, 8, 10
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Postępowanie sprawdzające wszczyna się na pisemny wniosek, do którego dołącza się wypełnioną ankietę bezpieczeństwa osobowego i zgodę osoby sprawdzanej.
u.o.i.n. art. 25 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o ochronie informacji niejawnych
Podstawą wszczęcia postępowania sprawdzającego jest decyzja kierownika jednostki o obowiązku dostępu do informacji niejawnych oraz zgoda pracownika.
u.e.r.
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepisy dotyczące ustalania wieku emerytalnego i prawa do emerytury, istotne dla stosowania art. 39 k.p.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zawinienia pracownika w utracie uprawnień do informacji niejawnych. • Pracodawca nie wykazał, że pracownik dopuścił się naruszenia obowiązków pracowniczych lub popełnił wykroczenie/przestępstwo skutkujące utratą poświadczenia bezpieczeństwa. • Pracodawca jest zobowiązany do inicjowania procedury sprawdzającej i uzyskania zgody pracownika.
Odrzucone argumenty
Pracownik zawinił utratę uprawnień do informacji niejawnych. • Pracodawca miał prawo rozwiązać umowę na podstawie art. 52 § 1 pkt 3 k.p. • Pracownik nie podlegał ochronie z art. 39 k.p. w kontekście zwolnienia dyscyplinarnego. • Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 39 k.p.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o wynikającej z orzeczenia sądu lub decyzji właściwego organu wcześniejszej – tj. przed nadejściem terminu określonego w poświadczeniu bezpieczeństwa – utracie przez powoda uprawnień do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. • Uprawnienie objęte wspomnianym dokumentem nie ustało na skutek jakichkolwiek bezprawnych i zawinionych działań lub zaniechań powoda. • Ochrona z art. 39 k.p. ma znaczenie tylko w kontekście roszczeń, które przysługują pracownikowi w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
członek
Halina Kiryło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 52 § 1 pkt 3 k.p. w kontekście utraty uprawnień (w tym poświadczenia bezpieczeństwa) oraz stosowanie art. 39 k.p. w przypadku zwolnień dyscyplinarnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji utraty uprawnień związanych z dostępem do informacji niejawnych i ochrony przedemerytalnej w kontekście zwolnienia dyscyplinarnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia utraty uprawnień do pracy i zwolnienia dyscyplinarnego, a także interpretacji przepisów o ochronie przedemerytalnej. Pokazuje złożoność procedur związanych z informacjami niejawnymi.
“Czy utrata poświadczenia bezpieczeństwa to powód do zwolnienia dyscyplinarnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 44 493,58 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.