II PK 281/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Powódka dochodziła kwoty 35.000 zł, która w toku postępowania wzrosła do 71.800 zł. Sąd Okręgowy wydał wyrok wstępny, uznając roszczenie za usprawiedliwione co do zasady i ustalając wymiar faktycznego czasu pracy. Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok, uznając jego formę za niedopuszczalną. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki 19.947,46 zł. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, zasądzając 17.747,46 zł, jednocześnie zmniejszając kwotę zasądzonych kosztów procesu. Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 6 k.c., art. 3 i 232 k.p.c. poprzez przeniesienie ciężaru dowodu, oraz naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 134 § 1 i 11 k.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. Sąd Najwyższy uznał zarzuty dotyczące przepisów postępowania za niezasadne. Stwierdził jednak, że zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący art. 134 § 1 i 11 k.p. jest uzasadniony. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko, że na podstawie tych przepisów pracownikowi przysługuje tylko jeden dodatek w przypadku jednoczesnego przekroczenia dobowej i tygodniowej normy czasu pracy, a nie dwa dodatki. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zasądzonego wynagrodzenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kumulacji dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 134 § 1 i 11 k.p.) oraz wykładnia ugód pracowniczych (art. 65 k.c. w zw. z art. 300 k.p.).
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do końca 2002 roku w zakresie kumulacji dodatków, choć zasady wykładni ugód są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownikowi przysługuje kumulacja dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych w przypadku jednoczesnego przekroczenia dobowej i tygodniowej normy czasu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownikowi przysługuje tylko jeden dodatek w przypadku jednoczesnego przekroczenia dobowej i tygodniowej normy czasu pracy.
Uzasadnienie
Przepisy art. 134 § 1 i 11 k.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r. nie pozwalają na podwójne opłacanie tych samych godzin. Odesłanie z § 11 dotyczy wysokości i zasad, a nie podstaw do łączenia norm. Przekroczenie normy tygodniowej uzasadniające dodatek z § 11 ma miejsce przy braku przekroczenia normy dobowej.
Czy ugoda pozasądowa, w której pracownik oświadcza, że wykonanie porozumienia wyczerpuje wszelkie jego roszczenia, może stanowić przeszkodę w dochodzeniu wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia, a sformułowanie w ugodzie nie zamyka drogi do dochodzenia zapłaty za przepracowany czas, zwłaszcza gdy kwota ugody nie opierała się na wyliczeniach.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 84 k.p., pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia. Sąd Apelacyjny, stosując kombinowaną metodę wykładni (art. 65 k.c.), uznał, że kwota 2.200 zł z ugody stanowiła rekompensatę za przepracowany ponadnormatywny czas pracy, a nie zrzeczenie się tego roszczenia. Pracodawca, który zredagował ugodę, ponosi ryzyko wątpliwości wynikających z jej niejasnych postanowień.
Czy sąd może zastosować art. 322 k.p.c. do szacunkowego określenia liczby godzin nadliczbowych, jeśli ścisłe udowodnienie jest niemożliwe lub nader utrudnione?
Odpowiedź sądu
Tak, ale sąd musi zebrać i wykorzystać cały dostępny materiał dowodowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że art. 322 k.p.c. nie zwalnia sądu z obowiązku zebrania i wykorzystania całego dostępnego materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że opinia biegłego byłaby oparta na danych szacunkowych, a rolki fiskalne nie dostarczyłyby wystarczających informacji, które nie byłyby już uwzględnione w innych dowodach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. J. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. M. D. S.A. | spółka | pozwana |
| Prokurator Okręgowy w E. | organ_państwowy | uczestnik |
| Stowarzyszenie Poszkodowanych przez Wielkie Sieci Handlowe z siedzibą w O. | inne | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 134 § § 1
Kodeks pracy
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., pozwalał na przyznanie dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych przy przekroczeniu normy dobowej.
k.p. art. 134 § § 11
Kodeks pracy
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., stanowił, że dodatek przysługuje także za każdą godzinę pracy przekraczającą przeciętną tygodniową normę czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Sąd Najwyższy uznał, że nie można kumulować dodatków z § 1 i § 11.
Pomocnicze
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają, ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, jeżeli ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji przeprowadza dowody na rozprawie w celu uzupełnienia materiału dowodowego lub ponownego przesłuchania świadków.
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 134 § 1 i 11 k.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu możliwości kumulacji dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia dobowej i jednocześnie tygodniowej normy czasu pracy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6 k.c. oraz art. 3 i 232 k.p.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie i przeniesienie ciężaru dowodu z powódki na stronę pozwaną. • Naruszenie art. 322 oraz 233 k.p.c., poprzez niedokonanie wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i zebranego materiału. • Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. • Naruszenie art. 65 k.c. w związku z art. 300 k.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie powodujące błędną wykładnię ugody pozasądowej. • Naruszenie art. 291 § 1 i 292 k.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) w kontekście przedawnienia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
Niezasadne są zarzuty naruszenia prawa procesowego w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. • Rację ma skarżący, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). • Uzasadniony okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 134 § 1 i 11 k.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., poprzez uznanie, że pozwalały one na skumulowanie dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych z tytułu przekroczenia dobowej i jednocześnie tygodniowej normy czasu pracy. • Na podstawie art. 134 § 1 i § 11 k.p. w przypadku jednoczesnego przekroczenia dobowej i tygodniowej normy czasu pracy pracownikowi przysługuje tylko jeden dodatek.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Romualda Spyt
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kumulacji dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 134 § 1 i 11 k.p.) oraz wykładnia ugód pracowniczych (art. 65 k.c. w zw. z art. 300 k.p.)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do końca 2002 roku w zakresie kumulacji dodatków, choć zasady wykładni ugód są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu godzin nadliczbowych i zasad ich wynagradzania, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii kumulacji dodatków ma istotne znaczenie praktyczne dla pracodawców i pracowników.
“Czy można dostać podwójny dodatek za nadgodziny? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 71 800 PLN
wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych: 17 747,46 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.