II PK 265/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń odszkodowawczych dochodzonych przez spadkobierców zmarłych pracowników od Polskiego Koncernu […] (dalej jako „spółka”) oraz Skarbu Państwa, tytułem utraty prawa do nieodpłatnego nabycia akcji. Powodowie domagali się kwot po 50.000 zł, wskazując, że zostali błędnie pouczeni przez spółkę o braku możliwości realizacji tego prawa przez spadkobierców. Sąd Rejonowy w P. zasądził dochodzone kwoty od obu pozwanych na zasadzie in solidum, opierając odpowiedzialność spółki na art. 471 k.c. Sąd Okręgowy w P. oddalił apelację pozwanego PK. Pozwany wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji oraz rozporządzenia wykonawczego, a także art. 471 k.c. i art. 474 k.c. Sąd Najwyższy w składzie zwykłym, dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie dotyczące podstawy odpowiedzialności spółki, przekazał zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi. Wątpliwości dotyczyły tego, czy spółka powstała w wyniku komercjalizacji odpowiada za szkodę wynikłą z błędnego pouczenia spadkobierców uprawnionego pracownika o braku prawa do nieodpłatnego nabycia akcji. Sąd Najwyższy w składzie zwykłym argumentował, że jedynym dłużnikiem w stosunku prawa do akcji jest Skarb Państwa, a spółka pełni jedynie rolę pomocnika, co wyklucza jej kontraktową odpowiedzialność odszkodowawczą. Sąd Najwyższy w powiększonym składzie, rozstrzygając zagadnienie prawne uchwałą z 18 listopada 2009 r. (II PZP 4/09), stwierdził, że spółka może ponosić odpowiedzialność za taką szkodę. Uzasadnienie opierało się na tym, że choć ustawa i rozporządzenie nie wprost nakładają obowiązek pouczania, to jednak spółka, jako pracodawca, jest obciążona obowiązkiem dbałości o dobro pracownika. Błędne pouczenie, nawet jeśli nie wynikało bezpośrednio z przepisów, mogło stanowić podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, zarówno kontraktowej (na podstawie obowiązku dbałości), jak i deliktowej. Sąd Najwyższy uznał, że spółka nie jest jedynie pomocnikiem Skarbu Państwa, ale stroną stosunku prawnego z pracownikiem, co uzasadnia jej współodpowiedzialność. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności spółki powstałej w wyniku komercjalizacji za szkodę wynikłą z błędnego pouczenia spadkobierców pracownika o braku prawa do nabycia akcji, nawet jeśli obowiązek pouczenia nie wynika wprost z przepisów prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z komercjalizacją przedsiębiorstw państwowych i prawem do nabycia akcji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spółka powstała w wyniku komercjalizacji odpowiada za szkodę powstałą wskutek błędnego pouczenia spadkobierców uprawnionego pracownika o tym, że nie przysługuje im prawo do nieodpłatnego nabycia akcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółka powstała w wyniku komercjalizacji może ponosić odpowiedzialność za szkodę powstałą wskutek błędnego pouczenia spadkobierców uprawnionego pracownika o tym, że nie przysługuje im prawo do nieodpłatnego nabycia akcji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w powiększonym składzie uznał, że spółka, jako pracodawca, jest obciążona obowiązkiem dbałości o dobro pracownika, co może uzasadniać odpowiedzialność odszkodowawczą za błędne pouczenie, nawet jeśli nie wynika ono wprost z przepisów ustawy czy rozporządzenia. Spółka nie jest jedynie pomocnikiem Skarbu Państwa, ale stroną stosunku prawnego z pracownikiem, co uzasadnia jej współodpowiedzialność.
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności spółki powstałej w wyniku komercjalizacji za szkodę wynikłą z błędnego pouczenia spadkobierców pracownika o braku prawa do nabycia akcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawa odpowiedzialności może wynikać z obowiązku dbałości o dobro pracownika (odpowiedzialność kontraktowa) lub z czynu niedozwolonego (odpowiedzialność deliktowa).
Uzasadnienie
Obowiązek należytego pouczenia pracownika o przysługujących mu uprawnieniach może być wywodzony z obowiązku dbałości o dobro pracownika, obciążającego pracodawcę (spółkę). Wadliwe pouczenie może być również ocenione jako delikt.
Czy spółka-pracodawca jest jedynie pomocnikiem Skarbu Państwa w procesie zbywania akcji, czy też może ponosić samodzielną odpowiedzialność odszkodowawczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spółka nie jest jedynie pomocnikiem Skarbu Państwa, ale stroną stosunku prawnego z pracownikiem, co uzasadnia jej współodpowiedzialność.
Uzasadnienie
Spółka-pracodawca jest stroną stosunku prawnego rodzącego wiele obowiązków, nie ograniczających się tylko do świadczeń stanowiących ekwiwalent pracy. Uczestniczy bezpośrednio w procesie udostępniania akcji, co uzasadnia przypisanie jej roli innej niż tylko pomocnika dłużnika głównego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| G. S. | osoba_fizyczna | powód |
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Polski Koncern […] | spółka | pozwany |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności kontraktowej spółki.
u.k.p. art. 38 § ust. 1
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Warunek nabycia akcji w postaci złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia.
u.k.p. art. 31a
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa dokonuje zbycia akcji na rzecz uprawnionych pracowników.
u.k.p. art. 36 § ust. 4
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Akcje zbywa się nieodpłatnie w grupach wyodrębnionych ze względu na okresy zatrudnienia.
u.k.p. art. 36 § ust. 5
Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
Delegacja ustawowa dla Ministra Skarbu Państwa do wydania rozporządzenia w sprawie zasad podziału pracowników na grupy i trybu nabywania akcji.
Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa art. 8 § ust. 6
Szczegółowe zasady podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników.
Rozporządzenie Ministra Skarbu Państwa art. 3
Szczegółowe zasady podziału uprawnionych pracowników na grupy, ustalania liczby akcji przypadających na każdą z grup oraz trybu nabywania akcji przez uprawnionych pracowników.
Pomocnicze
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności dłużnika za działania osób, którymi się posługuje przy wykonaniu zobowiązania.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Reguluje stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach z zakresu prawa pracy.
k.p.c. art. 39817 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany przedstawionym poglądem prawnym wyrażonym w uchwale składu powiększonego.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
Konstytucja RP art. 92
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zakresu upoważnienia ustawowego do wydawania rozporządzeń.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej.
k.p. art. 120
Kodeks pracy
Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną przy okazji, a nie przy wykonywaniu obowiązków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka, jako pracodawca, ma obowiązek dbałości o dobro pracownika, co uzasadnia jej odpowiedzialność za błędne pouczenie. • Błędne pouczenie przez spółkę o braku prawa do nabycia akcji stanowiło zdarzenie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą w postaci nienabycia akcji. • Spółka nie jest jedynie pomocnikiem Skarbu Państwa, ale stroną stosunku prawnego z pracownikiem, co uzasadnia jej współodpowiedzialność.
Odrzucone argumenty
Spółka nie ponosi odpowiedzialności kontraktowej, gdyż jedynym dłużnikiem w stosunku prawa do akcji jest Skarb Państwa. • Spółka pełniła jedynie rolę pomocnika Skarbu Państwa w procesie zbywania akcji, co wyklucza jej samodzielną odpowiedzialność. • Obowiązek pouczania o przysługujących uprawnieniach nie został określony w ustawie ani w rozporządzeniu.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek stosownego pouczania o przysługujących uprawnieniach nie został określony ani w ustawie, ani w rozporządzeniu wydanym na jej podstawie. • Spółka nie jest względem uprawnionych pracowników podmiotem „trzecim”, pomocnikiem Skarbu Państwa dokonującego na ich rzecz zbycia akcji. Jest ich pracodawcą, a zatem stroną stosunku prawnego rodzącego wiele obowiązków. • Informowanie uprawnionych osób zawierające błędną i przyjętą przez Spółkę interpretację przepisów dokonaną przez Ministra Skarbu Państwa prowadziło do formalnego niezłożenia przez nich oświadczeń oraz uniemożliwiło powodom znalezienie się na liście osób uprawnionych i nieodpłatne nabycie akcji.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
członek
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności spółki powstałej w wyniku komercjalizacji za szkodę wynikłą z błędnego pouczenia spadkobierców pracownika o braku prawa do nabycia akcji, nawet jeśli obowiązek pouczenia nie wynika wprost z przepisów prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z komercjalizacją przedsiębiorstw państwowych i prawem do nabycia akcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności pracodawcy w procesie prywatyzacji i komercjalizacji, która miała istotne konsekwencje dla pracowników i ich spadkobierców. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia złożone zagadnienia prawne.
“Czy błędne pouczenie pracodawcy o prawach do akcji może kosztować go miliony? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
odszkodowanie: 50 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.