II PK 259/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, B. B., domagała się od Szefa Służby Cywilnej ustalenia prawa do mianowania na urzędnika służby cywilnej z dniem 23 lipca 2009 r. oraz zobowiązania go do dokonania tej czynności w okresie od 23 lipca do 31 sierpnia 2009 r. Pozew został skierowany przeciwko Ministerstwu [...], które miało reprezentować Szefa Służby Cywilnej. Sąd Rejonowy odrzucił pozew wobec Szefa Służby Cywilnej z powodu braku zdolności sądowej, a w pozostałej części oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego powódki. Sąd Okręgowy oddalił apelację powódki, podzielając argumentację sądu pierwszej instancji co do braku interesu prawnego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego, znosząc postępowanie. Uzasadnił to tym, że żądanie powódki nie jest sprawą cywilną w znaczeniu materialnym ani formalnym. Stwierdził, że ustalenie zobowiązania Szefa Służby Cywilnej do wydania aktu mianowania na urzędnika państwowego ma charakter publicznoprawny i powinno być rozpatrywane w drodze postępowania administracyjnego, a nie cywilnego. Wskazał, że właściwość w takich sprawach przysługuje sądom administracyjnym, zgodnie z ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z brakiem drogi sądowej cywilnej, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę Prezesowi Rady Ministrów jako organowi wyższego stopnia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sprawy dotyczące mianowania urzędników służby cywilnej należą do drogi sądowej administracyjnej, a nie cywilnej. Określenie kompetencji Szefa Służby Cywilnej i Prezesa Rady Ministrów w kontekście mianowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze służbą cywilną i aktem mianowania. Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście spraw administracyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprawa o ustalenie prawa do mianowania na urzędnika służby cywilnej oraz zobowiązanie Szefa Służby Cywilnej do dokonania mianowania jest sprawą cywilną podlegającą rozpoznaniu przez sądy powszechne, czy też sprawą administracyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprawa o ustalenie zobowiązania Szefa Służby Cywilnej do wydania aktu mianowania na urzędnika państwowego ma charakter publicznoprawny i przysługuje droga administracyjna, a nie droga sądowa cywilna. Właściwe są sądy administracyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że żądanie powódki dotyczy aktu administracyjnego o charakterze konstytutywnym, który wywołuje skutek cywilnoprawny dopiero z momentem jego podjęcia. Nie jest to sprawa ze stosunku pracy ani sprawa cywilna w znaczeniu materialnym czy formalnym. Szef Służby Cywilnej działa jako organ władczy, a nie pracodawca. Właściwość sądów administracyjnych wynika z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Czy powódka, która ukończyła postępowanie kwalifikacyjne dla urzędników służby cywilnej, ale której umowa o pracę została wypowiedziana przed planowanym terminem mianowania, ma interes prawny w dochodzeniu ustalenia prawa do mianowania?
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji uznały, że powódka nie ma interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia prawa do mianowania, ponieważ orzeczenie w tej sprawie nie rozstrzygnie definitywnie sporu i ma służyć jako podstawa do ewentualnego sporu o odszkodowanie, a ponadto powódka nie jest już pracownikiem służby cywilnej.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji argumentowały, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. istnieje, gdy wynik postępowania definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu. W tym przypadku ustalenie prawa do mianowania nie usunęłoby niepewności co do sytuacji prawnej powódki, zwłaszcza że nie była już pracownikiem służby cywilnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Ministerstwo […] | instytucja | pozwany |
| Szef Służby Cywilnej | organ_państwowy | pozwany |
| Prezes Rady Ministrów | organ_państwowy | organ wyższego stopnia |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka materialnoprawna wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego. Wymaga istnienia interesu prawnego.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania sprawy innemu organowi, gdy droga sądowa jest niedopuszczalna.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i zniesienia postępowania w przypadku stwierdzenia nieważności.
u.s.c. art. 27 § ust. 2
Ustawa o służbie cywilnej
Przepis z ustawy z 2006 r. dotyczący mianowania urzędnika służby cywilnej.
u.s.c. art. 48 § ust. 2
Ustawa o służbie cywilnej
Przepis z ustawy z 2008 r. dotyczący kompetencji Szefa Służby Cywilnej do mianowania.
p.p.s.a. art. 5 § pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość sądów administracyjnych w sprawach odmowy mianowania lub powołania, jeśli obowiązek wynika z przepisów prawa.
Pomocnicze
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie strony.
u.s.c. art. 9 § ust. 1 i 2
Ustawa o służbie cywilnej
Przepis z ustawy z 2008 r. wskazujący na stosowanie przepisów Kodeksu pracy i rozpatrywanie sporów przez sądy pracy w sprawach dotyczących stosunku pracy w służbie cywilnej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo ubiegania się o przyjęcie do służby publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa o mianowanie urzędnika służby cywilnej nie jest sprawą cywilną, lecz administracyjną, co skutkuje brakiem drogi sądowej cywilnej. • Szef Służby Cywilnej działa jako organ administracji publicznej, a nie pracodawca w rozumieniu prawa pracy. • Właściwość sądów administracyjnych w sprawach odmowy mianowania wynika z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odrzucone argumenty
Powódka posiadała interes prawny w ustaleniu prawa do mianowania na podstawie art. 189 k.p.c. • Sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące służby cywilnej i mianowania. • Naruszenie prawa dostępu do sądów wynikające z Konstytucji RP i aktów międzynarodowych.
Godne uwagi sformułowania
„ustalenie zobowiązania Szefa Służby Cywilnej do dokonania czynności mianowania na urzędnika służby cywilnej” nie jest zatem sprawą cywilną w sensie materialnoprawnym, bowiem w tym stosunku prawnym nie występują podmioty o charakterze równorzędnym, przeciwnie jeden z podmiotów wyposażony został w funkcje władcze. • „Żądanie pozwu nie mieści się w tak ujętym rozumieniu sprawy cywilnej. • „Zgłoszone roszczenie zakwalifikować zatem należy jako odwołanie od decyzji Szefa Służby Cywilnej odmawiającej mianowania powódki na urzędnika służby cywilnej. • „W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie objętym jego pkt II i zniósł postępowanie przed tymi Sądami [...] oraz sprawę przekazał Prezesowi Rady Ministrów.
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący
Romualda Spyt
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sprawy dotyczące mianowania urzędników służby cywilnej należą do drogi sądowej administracyjnej, a nie cywilnej. Określenie kompetencji Szefa Służby Cywilnej i Prezesa Rady Ministrów w kontekście mianowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze służbą cywilną i aktem mianowania. Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście spraw administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej – właściwości sądu – w kontekście aspiracji obywateli do służby publicznej. Pokazuje, jak ważne jest skierowanie sprawy do odpowiedniego trybu postępowania.
“Czy można sądownie zmusić do mianowania urzędnika? Sąd Najwyższy wskazuje drogę administracyjną.”
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.