II PK 230/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda R. D., kierowcy zatrudnionego przez T. Polska Sp. z o.o., o zapłatę diet za podróże służbowe wykonywane podczas pracy w Holandii. Powód był zatrudniony na podstawie umów o pracę, w których miejsce wykonywania pracy początkowo określono jako siedzibę firmy, a następnie jako „siedzibę firmy i przejazdy obejmujące kraj i zagranicę”. Ustnie ustalono, że miejscem pracy będzie Holandia, gdzie powód miał zamieszkiwać i przewozić pracowników. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że praca powoda polegała na stałym przemieszczaniu się po umówionym obszarze geograficznym i nie stanowiła podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 2009 r. oddalił skargę kasacyjną powoda. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, w tym zgodna wola stron co do miejsca wykonywania pracy (obszar geograficzny w Holandii), były prawidłowe. Podkreślono, że wskazanie siedziby firmy jako miejsca pracy było pozorne, a zeznania powoda potwierdziły jego wiedzę o charakterze pracy. Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały składu 7 sędziów (II PZP 11/08), zgodnie z którą kierowca transportu międzynarodowego, wykonujący pracę na określonym obszarze, nie odbywa podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. Podróż nie jest u niego zjawiskiem wyjątkowym, lecz normalnym wykonywaniem obowiązków. Sąd wskazał, że podróż służbowa ma charakter incydentalny i wymaga konkretnego polecenia, a nie stałego wykonywania pracy w różnych miejscowościach. Argumentacja dotycząca otwarcia rynku pracy w Holandii i ewentualnego omijania procedur została uznana za wzmacniającą stanowisko o pozorności umowy w zakresie miejsca pracy. Sąd oddalił również zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 231 k.p.c. i błędnie wskazanego art. 230 § 1 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia podróży służbowej w kontekście pracowników mobilnych, zwłaszcza kierowców, oraz kwestia pozorności oświadczenia woli w umowie o pracę.
Dotyczy specyficznej sytuacji kierowcy wykonującego pracę na ustalonym obszarze geograficznym za granicą, z pozorami wskazania miejsca pracy w siedzibie firmy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych zawodów mobilnych bez tak wyraźnych pozorów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracownik zatrudniony w charakterze kierowcy, mający w umowie o pracę wskazane miejsce pracy – siedzibę pozwanego, niemający pozwolenia na pracę w Holandii ani podwójnego obywatelstwa, podczas wykonywania na polecenie pracodawcy przewozu osób na terytorium Holandii i na trasie Holandia – Polska w 2005 r. świadczył pracę w ramach podróży służbowej, zważywszy, że otwarcie rynku pracy w Holandii dla obywateli Polski nastąpiło 1 maja 2007 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik nie odbywał podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Praca kierowcy polegająca na stałym przemieszczaniu się po umówionym obszarze geograficznym nie stanowi podróży służbowej, lecz jest normalnym wykonywaniem obowiązków pracowniczych. Podróż służbowa ma charakter incydentalny i wymaga konkretnego polecenia, a nie stałego wykonywania pracy w różnych miejscowościach.
Czy wskazanie w umowie o pracę miejsca wykonywania pracy jako siedziby firmy, podczas gdy faktycznie praca wykonywana jest na ustalonym obszarze geograficznym za granicą, stanowi pozorne oświadczenie woli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wskazanie takie może stanowić pozorne oświadczenie woli, jeśli zgodna wola stron dotyczyła innego miejsca wykonywania pracy.
Uzasadnienie
Jeśli strony zgodnie ustaliły ustnie, że praca będzie wykonywana na określonym obszarze geograficznym, a pisemne postanowienie umowy o pracę dotyczące tej kwestii zostało złożone dla pozoru, jest ono nieważne z mocy art. 83 § 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. D. | osoba_fizyczna | powód |
| T. Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w O. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p. art. 775 § § 1
Kodeks pracy
Podróż służbowa ma charakter incydentalny i wymaga konkretnego polecenia pracodawcy, a nie stałego wykonywania pracy w różnych miejscowościach. Dla pracowników mobilnych, których praca polega na stałym przemieszczaniu się, podróż nie jest zjawiskiem wyjątkowym, lecz normalnym wykonywaniem obowiązków pracowniczych.
Pomocnicze
k.p. art. 29 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy miejsca wykonywania pracy. Sąd uznał, że wskazanie siedziby firmy jako miejsca pracy było pozorne, gdy faktycznie strony ustaliły wykonywanie pracy na określonym obszarze geograficznym.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dla pozoru. Sąd uznał, że pisemne postanowienie umowy o pracę dotyczące miejsca wykonywania pracy zostało złożone dla pozoru.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów. Zarzut naruszenia tego przepisu uznano za chybiony, gdyż ustalenie woli stron wynikało bezpośrednio z przesłuchania strony, a nie z domniemania faktycznego.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca kierowcy polegająca na stałym przemieszczaniu się po umówionym obszarze geograficznym nie stanowi podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. • Wskazanie w umowie o pracę miejsca wykonywania pracy jako siedziby firmy, gdy strony ustaliły faktycznie inny obszar wykonywania pracy, może być pozorne. • Ustalenie zgodnej woli stron co do miejsca wykonywania pracy, oparte na zeznaniach strony, jest wystarczające do uznania tego faktu.
Odrzucone argumenty
Praca wykonywana w Holandii stanowiła podróż służbową, uzasadniającą żądanie zapłaty diet. • Naruszenie art. 231 k.p.c. przez przyjęcie domniemania zgodnej woli stron z pominięciem dosłownego brzmienia umowy. • Naruszenie art. 230 § 1 k.p.c. (błędnie wskazany przepis) poprzez zignorowanie faktu otwarcia rynku pracy w Holandii dla Polaków od 1 maja 2007 r. i konieczności delegacji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy w najnowszych poglądach odszedł od koncepcji tzw. nietypowych podróży służbowych • Podróż nie stanowi u nich zjawiska wyjątkowego, lecz jest normalnym wykonywaniem obowiązków pracowniczych. • Podróż służbowa jest swoistą konstrukcją prawa pracy. • Art. 775 § 1 k.p nie pozwala na ocenę, że pracownik stale jest w podróży służbowej.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Romualda Spyt
sprawozdawca
Herbert Szurgacz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia podróży służbowej w kontekście pracowników mobilnych, zwłaszcza kierowców, oraz kwestia pozorności oświadczenia woli w umowie o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kierowcy wykonującego pracę na ustalonym obszarze geograficznym za granicą, z pozorami wskazania miejsca pracy w siedzibie firmy. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych zawodów mobilnych bez tak wyraźnych pozorów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pracowników mobilnych i ich prawa do diet, a także kwestii pozorności oświadczeń woli w umowach. Wyrok Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne rozróżnienie między podróżą służbową a normalnym wykonywaniem pracy przez kierowców.
“Kierowco, czy Twoja praca za granicą to podróż służbowa? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 1367 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.