II PK 197/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uznał, że nieobecność pracownika po zgłoszeniu żądania urlopu na żądanie, na które pracodawca nie zareagował, nie jest nieusprawiedliwiona i nie stanowi podstawy do zwolnienia dyscyplinarnego.
Pracownica zgłosiła pracodawcy chęć skorzystania z 4 dni urlopu na żądanie. Pracodawca nie udzielił odpowiedzi na jej wniosek, a następnie rozwiązał z nią umowę o pracę z powodu rzekomo nieusprawiedliwionej nieobecności. Sąd Najwyższy uznał, że brak reakcji pracodawcy na wniosek o urlop na żądanie, przy jednoczesnym braku sprzeciwu, skutkuje usprawiedliwieniem nieobecności pracownika. W związku z tym rozwiązanie umowy o pracę było niezasadne.
Sprawa dotyczyła pracownicy, która zgłosiła pracodawcy chęć skorzystania z 4 dni urlopu na żądanie. Pracodawca nie udzielił odpowiedzi na jej wniosek, a następnie rozwiązał z nią umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., podając jako przyczynę nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy. Sąd pierwszej instancji przywrócił pracownicę do pracy, uznając rozwiązanie umowy za niezasadne. Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił apelacje obu stron, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy rozpoznał kasacje obu stron. Kasacja powódki została odrzucona jako niedopuszczalna z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia oraz braku przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji. Kasacja pozwanej została oddalona. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z art. 167² k.p., pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu na żądanie w terminie przez niego wskazanym, a brak reakcji pracodawcy na taki wniosek, przy braku sprzeciwu, skutkuje usprawiedliwieniem nieobecności pracownika. Sąd uznał, że pracodawca nie może traktować takiej nieobecności jako ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, uzasadniającego zwolnienie dyscyplinarne. Dodatkowo, Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o badaniach lekarskich, wskazując, że nie miały one zastosowania w tej konkretnej sytuacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, taka nieobecność nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Uzasadnienie
Przepis art. 167² k.p. nakłada na pracodawcę obowiązek udzielenia urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika. Brak reakcji pracodawcy na taki wniosek, przy braku sprzeciwu, skutkuje usprawiedliwieniem nieobecności pracownika. Pracodawca może sprzeciwić się wykorzystaniu urlopu tylko w szczególnych okolicznościach, np. z powodu wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności wymagających obecności pracownika w zakładzie pracy. W przypadku braku takiej reakcji, nieobecność pracownika nie może być uznana za nieusprawiedliwioną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono kasację pozwanej, odrzucono kasację powódki
Strona wygrywająca
Powódka (w zakresie utrzymania wyroku przywracającego do pracy)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Agnieszka J. | osoba_fizyczna | powódka |
| „P.” Spółka z o.o. w S. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 167²
Kodeks pracy
Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Brak odpowiedzi pracodawcy na taki wniosek, przy braku sprzeciwu, skutkuje usprawiedliwieniem nieobecności pracownika.
k.p. art. 52 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy może stanowić ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Jednakże, nieobecność usprawiedliwiona urlopem na żądanie nie jest podstawą do zwolnienia dyscyplinarnego.
Pomocnicze
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nie można czynić ze swego podmiotowego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub zagrażałby porządkowi prawnemu. Nie można uznać żądania urlopu na żądanie za nadużycie prawa, jeśli pracodawca nie zgłosił sprzeciwu.
k.p.c. art. 392¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych.
k.p.c. art. 393³ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Kasacja powinna zawierać, między innymi, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji.
k.p. art. 56 § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy w przypadku nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
k.p. art. 57 § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.
k.p. art. 229
Kodeks pracy
Przepisy dotyczące badań lekarskich, w tym badań okresowych i kontrolnych, nie miały zastosowania w tej sprawie, ponieważ pracownica nie przystąpiła do pracy po okresie zwolnienia lekarskiego, lecz skorzystała z urlopu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak reakcji pracodawcy na wniosek o urlop na żądanie skutkuje usprawiedliwieniem nieobecności pracownika. Nieobecność pracownika usprawiedliwiona urlopem na żądanie nie stanowi ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych. Pracownik nie nadużywa prawa, zgłaszając żądanie urlopu na żądanie, jeśli pracodawca nie zgłosił sprzeciwu. Kasacja powódki była niedopuszczalna z powodu niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia i braku uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Nieobecność pracownika po zgłoszeniu żądania urlopu na żądanie, na które pracodawca nie udzielił odpowiedzi, jest nieusprawiedliwiona. Pracownik zgłaszający żądanie urlopu na żądanie bezpośrednio po zwolnieniu lekarskim nadużywa prawa. Pracodawca nie musiał udzielać urlopu na żądanie bez wyraźnej zgody. Pracownik powinien przedstawić zaświadczenie lekarskie po długotrwałej nieobecności, aby móc skorzystać z urlopu.
Godne uwagi sformułowania
Nieobecność w pracy po zgłoszeniu przez pracownika żądania udzielenia urlopu w trybie art. 167² k.p., na które pracodawca nie udzielił odpowiedzi, nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Dopełnienie tego obowiązku upoważnia pracownika do rozpoczęcia urlopu i jego nieobecność w pracy z tego powodu nie może być uznana za nieusprawiedliwioną. Procedura rozpatrywania pilnego wniosku pracownika trwała u pozwanej prawie trzy tygodnie (od 19 sierpnia do 6 września 2003 r.). Przy takiej organizacji zarządzania zakładem pracy procedura ta była zbyteczna, gdyż jakiekolwiek oświadczenie złożone po wykorzystaniu przez pracownika urlopu nie odnosiło żadnych skutków.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Krystyna Bednarczyk
sprawozdawca
Herbert Szurgacz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących urlopu na żądanie (art. 167² k.p.) oraz zasad rozwiązywania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 k.p.), zwłaszcza w kontekście braku reakcji pracodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku reakcji pracodawcy na wniosek o urlop na żądanie. Nie wyłącza możliwości odmowy udzielenia urlopu w uzasadnionych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe reagowanie pracodawcy na wnioski pracownicze, nawet te dotyczące urlopu na żądanie. Pokazuje też, że brak reakcji może mieć poważne konsekwencje prawne dla pracodawcy.
“Urlop na żądanie: czy milczenie pracodawcy oznacza zgodę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 28 107,24 PLN
wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy: 14 053,62 PLN
wynagrodzenie za okres urlopu: 2800 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 26 stycznia 2005 r. II PK 197/04 Nieobecność w pracy po zgłoszeniu przez pracownika żądania udzielenia urlopu w trybie art. 1672 k.p., na które pracodawca nie udzielił odpowiedzi, nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Herbert Szurgacz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy z powództwa Agnieszki J. przeciwko „P.” Spółce z o.o. w S. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki i strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 10 marca 2004 r. [...] 1. o d d a l i ł kasację pozwanej, 2. o d r z u c i ł kasację powódki, 3. zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Powódka Agnieszka J. wnosiła o przywrócenie jej do pracy w pozwanej „P.” Spółce z o.o. w S. oraz zasądzenie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy i wynagrodzenia za okres urlopu. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2003 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Szcze- cinku przywrócił powódkę do pracy oraz zasądził od pozwanej kwotę 14.053,62 zł odpowiadającą miesięcznemu wynagrodzeniu i kwotę 2.800 zł tytułem wynagrodze- nia za okres urlopu. Sąd ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanej Spółce na stanowisku radcy prawnego z wynagrodzeniem w wysokości 14.053 zł miesięcznie. Od dnia 3 marca 2003 r. do 18 sierpnia 2003 r. powódka korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Pismem z dnia 17 sierpnia 2003 r., doręczonym pozwanej 19 sierpnia 2003 r., powódka zwróciła się o udzielenie 4 dni urlopu na żądanie, należnego za rok 2 2003, w terminie od 19 do 22 sierpnia 2003 r. Prokurent pozwanej Agnieszka C. za- poznała się z pismem w dniu 20 sierpnia 2003 r. i uczyniła na nim adnotację z prośbą o skonsultowanie ze specjalistą do spraw płac Bożeną M. Ponieważ Agnieszka C. w dniu tym była na zebraniu zarządu, Bożena M. wprowadziła urlop do programu kom- puterowego, a powódce wypłacono wynagrodzenie za ten okres w wysokości 2.800 zł. W tym samym dniu powódka dowiadywała się telefonicznie, czy udzielono jej urlopu. Kierownik działu personalnego Ewa K. poinformowała powódkę, że podanie o urlop jeszcze do niej nie trafiło. Z kolejnej rozmowy telefonicznej w tym samym dniu powódka dowiedziała się, że urlop wprowadzono do systemu komputerowego. W okresie od 25 sierpnia do 28 września 2003 r. powódka korzystała ponownie ze zwolnienia lekarskiego. Na początku września 2003 r. Bożena M. przekazała Ewie K. kopię wniosku o urlop powódki. Wtedy Agnieszka C. oświadczyła, że nie wyraża zgody na udzielenie urlopu. Pismem z dnia 6 września 2003 r. pozwana rozwiązała z powódką umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., podając jako przyczynę rozwiązania umowy nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy w dniach od 19 do 22 sierpnia 2003 r. Wypłacając powódce ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypo- czynkowy pozwana potrąciła z tej należności kwotę 2.800 zł, przekazaną zdaniem pozwanej omyłkowo jako wynagrodzenie za urlop w okresie od 19 do 22 sierpnia 2003 r. Sąd uznał, że rozwiązanie z powódką umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. nie było zasadne, gdyż nieobecność powódki w pracy była usprawiedliwiona. W myśl art. 1672 k.p. pracodawca obowiązany jest udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym, przy czym pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczę- cia urlopu. Zdaniem Sądu przepis ten nakłada na pracodawcę obowiązek udzielenia pracownikowi żądanego urlopu, a odmowa uwzględnienia żądania może nastąpić jedynie w szczególnych okolicznościach, gdy pracownik nadużywa swego prawa. W przypadku powódki okoliczności takie nie zaistniały. Osoba działająca w imieniu pra- codawcy powinna niezwłocznie odmówić udzielenia urlopu, jeżeli zamierzała potrak- tować wniosek odmownie. Natomiast powódka dochowała należytej staranności za- sięgając dwukrotnie telefonicznie informacji, czy urlop został jej udzielony. Wobec nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia roszczenia po- wódki zostały uwzględnione na podstawie art. 56 § 1 i 57 § 1 k.p. 3 Od tego wyroku wniosły apelację obie strony. Powódka wnosiła o zmianę za- skarżonego wyroku przez zasądzenie dalszego wynagrodzenia w kwocie 9.369,08 zł za okres pozostawania bez pracy dłuższy niż jeden miesiąc. Pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, zarzucając, że nie udzieliła powódce urlopu, skoro nie złożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody, a przepisy nie przewidują instytucji milczącej zgody. Żądanie urlopu miało na celu przerwanie okresu zasiłkowego i uniemożliwienie rozwiązania umowy w trybie art. 53 § 1 pkt 1 k.p. i stanowi ono - zdaniem pozwanej - nadużycie prawa. Wyrokiem z dnia 10 marca 2004 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie oddalił obie apelacje. Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i podzielił jego pogląd prawny. Powołu- jąc się na przepisy art. 161 i 163 k.p. Sąd Okręgowy stwierdził, iż zasadą jest, że wniosek pracownika o udzielenie urlopu powinien uzyskać akceptację pracodawcy. Są jednak wyjątki od tej zasady i w określonych przepisami przypadkach wnioski urlopowe są wiążące dla pracodawcy - w przypadku pracownicy korzystającej z urlopu macierzyńskiego (art. 163 § 3 k.p.) i pracownika młodocianego uczęszczają- cego do szkoły. Treść art. 163 § 1 k.p. wskazuje, że urlop na żądanie należy do tej samej kategorii urlopów, co wymienione w art. 163 § 3 i art. 205 § 3 k.p. Planem urlopów nie obejmuje się bowiem części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 1672 k.p. Na podstawie tego ostatniego przepisu samo zawiadomienie praco- dawcy o rozpoczęciu urlopu stanowi podstawę do zwolnienia z obowiązku wykony- wania pracy i usprawiedliwienia nieobecności w pracy pod warunkiem, że pracowni- kowi przysługuje taki urlop. Wskazuje na to nie brzmienie przepisu, gdyż jest on skonstruowany tak samo, jak art. 161 k.p. („pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu”), lecz jego ratio legis, gdyż w przeciwnym razie pracownik w obawie przed odmową udzielenia zgody na urlop nie miałby realnej możliwości sko- rzystania ze swego uprawnienia. Skoro pracownik może zgłosić swoje żądanie naj- później w dniu rozpoczęciu urlopu, a więc po fakcie niestawienia się do pracy, oświadczenie pracownika jest wystarczające do udzielenia urlopu na żądanie. W ocenie Sądu Okręgowego powódka mogła wykorzystać cały przysługujący jej w 2000 r. urlop na żądanie jednorazowo i bez konieczności stawienia się w pracy bezpo- średnio po okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim. Nie jest to bowiem sprzeczne z żadnym przepisem prawa pracy ani nie stanowi nadużycia prawa w ro- zumieniu art. 8 k.p. Nie można pominąć przy tym faktu, że urlop został faktycznie 4 powódce udzielony. Pracownik pozwanej poinformował bowiem powódkę o wprowa- dzeniu urlopu do systemu komputerowego i zostało wypłacone wynagrodzenie za okres urlopu. Powódka zatem mogła pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że pracodawca jej wniosek zaakceptował. W zachowaniu powódki nie można więc dopatrzyć się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Wyrok ten zaskarżyły kasacją obie strony. Kasację od wyroku w części oddalającej jej apelację powódka oparła na obu podstawach wymienionych w art. 3931 k.p.c., zarzucając, że Sąd Okręgowy z naru- szeniem przepisów art. 57 § 1 k.p. oraz 383 k.p.c. nie uwzględnił jej żądania wyna- grodzenia za dalszy okres pozostawania bez pracy, który do zamknięcia rozprawy przed Sądem drugiej instancji wyniósł 5 miesięcy. Jako wartość przedmiotu zaskar- żenia wskazała kwotę 28.107,24 zł i nie przedstawiła okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji. Pozwana zaskarżyła wyrok w części oddalającej jej apelację i opierając kasa- cję na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1672 k.p. i art. 52 § 1 pkt 1 k.p., a także przez błędne zastosowanie art. 229 § 3 k.p. oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania - art. 233 k.p.c. - wniosła o zmianę wyroku „poprzez oddalenie powództwa; ewentualnie uchylenie wyroku w ca- łości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”. Uzasadniając zarzut naru- szenia art. 233 § 1 k.p.c. pozwana podniosła, że Sąd Okręgowy nie miał podstaw do przyjęcia, iż pracodawca udzielił powódce urlopu. Zachowaniem pracodawcy, które- mu Sąd przypisuje „wyraz udzielenia powódce urlopu”, jest domniemany fakt, że pra- cownik działu personalnego Ewa K. przekazała powódce informację o wprowadzeniu urlopu do systemu komputerowego. Tymczasem z zeznań świadka Ewy K. wynika, że rozmawiając z powódką na temat urlopu nie była w stanie udzielić jej jakichkol- wiek informacji w tym zakresie. Co do naruszenia prawa materialnego pozwana zarzuciła, że dokonana w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 1672 k.p. jest sprzeczna z intencją ustawodawcy zapisaną literalnie - „pracodawca jest obowiązany udzielić” urlopu na żądanie pracownika. Ta konstrukcja nie różni się od konstrukcji przepisu art. 161 k.p. - „pracodawca jest obowiązany udzielić”, czy art. 154 § 2 k.p. - „urlopu udziela się”, które to przepisy nie dotyczą urlopu na żądanie. Ustawodawca nie różnicuje zatem sposobu uzyskiwania urlopów - pracownik składa wniosek, a pracodawca go akceptuje lub nie. Pracownik nie decyduje sam o rozpoczęciu urlopu, 5 lecz pracodawca musi mu go udzielić. Pracodawca ma obowiązek to uczynić, jed- nakże dopóki to nie nastąpi, pracownik nie może rozpocząć korzystania z omawia- nego urlopu. Naruszenie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. polega na tym, że „Sąd przyjął, iż nie- usprawiedliwienie przez powódkę nieobecności w pracy w dniach 19 - 22 .08. 2003 r. nie stanowiło ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych”. W obowiązującym u pozwanej regulaminie pracy, przygotowanym przez powódkę jako radcę prawnego, ujęto możliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z uwagi na nie- usprawiedliwioną nieobecność w pracy (§ 41 ust.1 lit. c). Zamiar skorzystania przez powódkę z urlopu na żądanie został zgłoszony w trakcie trwania zwolnienia lekar- skiego, a żądanie obejmowało okres od pierwszego dnia po zakończeniu terminu zwolnienia lekarskiego. Pierwszy dzień urlopu miałby przypadać po 141 dniach nie- przerwanego zwolnienia lekarskiego. Następnie powódka bezpośrednio po „urlopie” znów rozpoczęła okres zwolnienia lekarskiego. Powyższe okoliczności wskazują, iż celem powódki było przerwanie okresu zasiłkowego, by pozwana nie mogła rozwią- zać z nią umowy o pracę na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 k.p. Wniosek powódki o udzielenie urlopu został więc złożony w okolicznościach wskazujących na nadużycie prawa. W tej sytuacji „orzeczenie Sądu zmierza do ochrony oczywiście nagannego postępowania pracownika - z racji zawodu mającego świadomość w zakresie możli- wości prawnych danych przez prawo pracownikom i w sposób naruszający art. 8 korzystającego z prawnych możliwości”. Dla uwypuklenia tego faktu pozwana w dal- szej części uzasadnienia kasacji opisuje naganne - jej zdaniem - zachowanie po- wódki po ogłoszeniu korzystnego dla niej orzeczenia Sądu drugiej instancji. W zakre- sie naruszenia art. 229 k.p. pozwana kwestionuje stanowisko Sądu, że pracodawca nie mógł uzależnić urlopu na żądanie od uzyskania przez powódkę zaświadczenia o zdolności do pracy, gdyż na nim ciążył obowiązek skierowania powódki na kontrolne badania lekarskie. Zdaniem pozwanej nie mogła ona udzielić powódce urlopu, skoro ta nie przedstawiła zaświadczenia, o którym mowa 229 § 2 k.p. Jeżeli po nieobecno- ści trwającej 141 dni powódka zamierzała skorzystać z urlopu, winna uzyskać za- świadczenie lekarskie. Ale w tym celu winna stawić się w miejscu pracy, by otrzymać stosowne skierowanie. Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji pozwana przedstawiła kilka istotnych jej zdaniem zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia, mię- dzy innymi: „czy zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu urlopu stanowi podstawę do zwolnienia z obowiązku wykonywania pracy i usprawiedliwienia nieobecności”. 6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja powódki jest niedopuszczalna z dwóch przyczyn. Podstawą przed- miotowej niedopuszczalności kasacji jest przepis art. 3921 § 1 k.p.c., który stanowi, że kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Wprawdzie powódka określiła tę wartość na kwotę 28.107,24 zł, jednak kwota ta nie odpowiada rzeczywi- stej wartości przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia kasacją wniesioną przez stronę, której apelacja została oddalona, nie może być bowiem wyż- sza niż wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana w apelacji. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 września 2000 r., I PZ 55/00 (OSNAPiUS 2002 nr 7, poz. 164). Powódka wskazała w apelacji wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 9.369,08 zł i tylko tę kwotę można przyjąć jako wartość przedmiotu zaskar- żania kasacją. Wartość ta jest niższa od kwoty dziesięciu tysięcy złotych, zatem po- wódce nie przysługuje kasacja od zawartego w zaskarżonym wyroku orzeczenia od- dalającego jej apelację. Niedopuszczalność spowodowana jest również niespełnie- niem jednego z warunków, jakim (na podstawie art. 3933 § 1 k.p.c.) powinna odpowiadać kasacja. Przepis ten w czterech punktach wymienia elementy, jakie powinna zawierać kasacja, oprócz wymogów, jakim powinno odpowiadać każde pismo procesowe. W kasacji wniesionej przez powódkę zabrakło jednego z tych elementów, a mianowicie określonego w punkcie 3 przedstawienia okoliczności uza- sadniających rozpoznanie kasacji. Elementu tego nie zastępuje ani przytoczenie podstaw kasacyjnych, ani ich uzasadnienie, gdyż wymagania w tej ostatniej kwestii zamieszczone są w punkcie 2, a wymóg określony w punkcie 3 jest od nich niezależ- ny. Zawarta w uzasadnieniu kasacji argumentacja dowodząca naruszenia prawa nie jest przedstawieniem okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji. Wobec nie- dopuszczalności kasacji powódki podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 3935 k.p.c. Natomiast kasacja pozwanej nie ma usprawiedliwionych podstaw. Bezzasad- ny jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., gdyż okoliczności, co do których ustale- nia faktyczne są zdaniem skarżącej dotknięte błędem, nie miały dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia. Nie jest bowiem istotne, z jakich źródeł powódka dowie- działa się o wprowadzeniu jej urlopu do systemu komputerowego, w sytuacji, gdy fakt 7 wprowadzenia urlopu do tego systemu i fakt wypłacenia wynagrodzenia za urlop nie są przez pozwaną kwestionowane. Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 1672 k.p. Przepis ten sta- nowi, że pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu na żądanie pracownika i w ter- minie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalenda- rzowym. Pracownik zgłasza żądanie urlopu nie później niż w dniu rozpoczęcia urlopu. Określony w tym przepisie obowiązek udzielenia urlopu nie dotyczy udziele- nia urlopu w ogóle, gdyż ta kwestia regulowana jest innymi przepisami, lecz jest to obowiązek udzielenia urlopu we wskazanym przez pracownika terminie. Określone w art. 152 § 1 i 2 k.p. prawo do urlopu wypoczynkowego jest jednym z podstawowych praw pracownika, któremu odpowiada bezwzględny obowiązek pracodawcy udziele- nia takiego urlopu. Zgodnie z art. 161 k.p. pracodawca jest obowiązany udzielić pra- cownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Urlopu udziela się zgodnie z planem urlopów (art. 163 § 1) albo w terminie uzgodnionym z pracownikiem (art. 163 § 2). Przesunięcie terminu urlopu na wniosek pracownika może nastąpić tylko za zgodą pracodawcy (art. 164 § 1), natomiast pra- codawca z ważnych przyczyn może przesunąć termin urlopu zaplanowanego lub uzgodnionego i w tym przypadku zgoda pracownika nie jest wymagana (art. 164 § 2). Na zasadach określonych w tych przepisach pracownik nie może rozpocząć urlopu w terminie zaplanowanym lub uprzednio uzgodnionym z pracodawcą, jeżeli praco- dawca się temu sprzeciwi przesuwając termin urlopu; nie może także rozpocząć urlopu w innym wskazanym przez siebie terminie, jeżeli pracodawca nie wyrazi na to zgody. Rozpoczęcie urlopu w obu wypadkach może być potraktowane jako nie- usprawiedliwiona nieobecność w pracy. Wyjątkiem od tej zasady jest regulacja zawarta w art. 1672 k.p. Przewidziany w nim czterodniowy urlop nie jest objęty planem urlopów, o którym mowa w art. 163 § 1 k.p., ani uzgodnieniami określonymi w art. 163 § 2 k.p. Termin rozpoczęcia tego urlopu ustalany jest tylko przez pracownika i tylko od niego zależy, czy chce wyko- rzystać czterodniowy urlop w całości, czy też podzielić go na części. Gdyby, jak to twierdzi pozwana, urlop na żądanie mógł być wykorzystany przez pracownika tylko po uzyskaniu zgody pracodawcy, przepis art. 1671 k.p. byłby zbędny. Wystarczyłaby bowiem regulacja zawarta w art. 164 § 1 k.p., zgodnie z którą pracodawca może na umotywowany wniosek pracownika udzielić mu urlopu w terminie przez niego wska- 8 zanym - przesunąć termin urlopu w stosunku do planu. W przypadku, gdy pracownik chce wykorzystać tylko część urlopu (jeden dzień lub kilka dni), przepis art. 162 k.p. daje podstawę do uwzględnienia przez pracodawcę takiego wniosku pracownika. Natomiast w zakresie objętym regulacją art. 1672 k.p. zgoda pracodawcy na wyko- rzystanie urlopu nie jest wymagana, a pracownik nie musi uzasadniać swego żąda- nia jakimikolwiek przyczynami. Celem przepisu jest umożliwienie pracownikowi za- łatwienie spraw osobistych w terminie dla niego dogodnym bez konieczności infor- mowania o nich pracodawcy. Nie daje on przy tym podstawy do wyłączenia obowiąz- ku pracodawcy udzielenia urlopu bezpośrednio po nieobecności pracownika w pracy, spowodowanej czasową niezdolnością do pracy, a w kasacji nie wskazuje się innej podstawy prawnej takiego wyłączenia. Przepis określa jedynie termin, w jakim pra- cownik musi zgłosić swoje żądanie - najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Dopełnie- nie tego obowiązku upoważnia pracownika do rozpoczęcia urlopu i jego nieobecność w pracy z tego powodu nie może być uznana za nieusprawiedliwioną. Może natomiast zaistnieć sytuacja, gdy we wskazanym przez pracownika ter- minie wystąpi spowodowana ważnymi przyczynami potrzeba jego obecności w za- kładzie pracy. Skoro na podstawie art. 167 § 1 k.p. pracodawca może odwołać pra- cownika z urlopu z powodu wystąpienia nieprzewidzianych okoliczności, może także w razie zaistnienia takich okoliczności sprzeciwić się wykorzystaniu urlopu w trybie art. 1672 k.p. i zażądać obecności pracownika w pracy. Rozpoczęcie i wykorzystywa- nie urlopu w takiej sytuacji może być traktowane w kategoriach odmowy wykonania polecenia i nieobecność pracownika w pracy może być uznana za nieusprawiedli- wioną. Jednak przy braku wyraźnego sprzeciwu pracownik po zgłoszeniu żądania może wykorzystywać urlop w rozmiarze przez niego wskazanym bez konieczności dopełnienia jakichkolwiek innych formalności. W związku z tym nieobecność pracow- nika w pracy po zgłoszeniu w terminie żądania udzielenia urlopu w trybie art. 1672 k.p., na które pracodawca nie udzielił odpowiedzi, nie jest nieobecnością nieuspra- wiedliwioną i nie uzasadnia rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na pod- stawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. W przypadku powódki pracodawca od daty zgłoszenia żądania do upływu wskazanego w żądaniu okresu urlopu nie udzielił żadnej odpowiedzi, ani pozytywnej ani odmownej. Procedura rozpatrywania pilnego wniosku pracownika trwała u poz- wanej prawie trzy tygodnie (od 19 sierpnia do 6 września 2003 r.). Przy takiej organi- zacji zarządzania zakładem pracy procedura ta była zbyteczna, gdyż jakiekolwiek 9 oświadczenie złożone po wykorzystaniu przez pracownika urlopu nie odnosiło żad- nych skutków. Skoro na żądanie powódki udzielenia urlopu pozwana nie udzieliła odpowiedzi odmownej, żądanie to nie może być oceniane w kategoriach nadużycia prawa (art. 8 k.p.). Ocena taka mogłaby być dokonana, gdyby spór dotyczył odmowy udzielenia urlopu; nadużycie prawa określonego w art. 1672 k.p.c. mogłoby uzasad- niać taką odmowę. W niniejszej sprawie dokonywanie takiej oceny w odniesieniu do odmowy dokonanej 6 września 2003 r. jest pozbawione sensu, gdyż złożenie przez pozwaną spóźnionego oświadczenia nie ma wpływu na uznanie braku usprawiedli- wienia wcześniejszej nieobecności w pracy powódki. Zgłoszony na uzasadnienie nadużycia prawa przez powódkę zarzut, dotyczący jej nagannego zachowana się po ogłoszeniu zaskarżonego kasacją wyroku, nie może być w postępowaniu kasacyj- nym rozpatrywany. Zgodnie z art. 39311 § 2 k.p.c. w postępowaniu tym nie jest do- puszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów. Tym bardziej jest niedopusz- czalne powoływanie faktów zaistniałych po wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Zawarte w kasacji uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni art. 52 § 1 pkt 1 k.p. nie odnosi się w ogóle do poglądu zaprezentowanego przez Sąd Okręgowy. W za- kresie zasadności rozwiązania z powódką umowy o pracę w tym trybie Sąd badał, czy wskazana w piśmie pozwanej przyczyna, określona jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, była prawdziwa. Okazało się, że przyczyna ta - nie- usprawiedliwiona nieobecność w pracy - była nieprawdziwa, gdyż nieobecność po- wódki w pracy była usprawiedliwiona wykorzystywaniem przez nią urlopu. Nie jest więc prawdą, jak to się twierdzi w kasacji, że Sąd uznał, iż nieusprawiedliwiona nie- obecność w pracy nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pra- cowniczych. Sąd bowiem uznał, że nie został potwierdzony stawiany przez praco- dawcę zarzut ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych pole- gającego na nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. Zarzut naruszenia art. 229 k.p. nie dotyczy niniejszej sprawy, gdyż przepis ten nie miał w niej zastosowania. Umieszczony jest on w rozdziale regulującym obo- wiązki pracodawcy w zakresie profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników i w § 2 określa obowiązek przeprowadzania okresowych badań lekarskich, w tym obowiązek takich badań po okresie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Konsekwen- cją braku aktualnego zaświadczenia lekarskiego jest zgodnie z § 3 niedopuszczenie pracownika do pracy. Chodzi tu o odsunięcie pracownika od obowiązków, których wykonywanie mogłoby stwarzać ryzyko zagrożenia zdrowia w sytuacji, gdy stawił się 10 on do pracy bez zaświadczenia o braku przeciwwskazań do jej wykonywania. Niewy- konywanie pracy z powodu niedopuszczenia pracownika do pracy, nie może być w takim wypadku traktowane jako nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy. W przy- padku powódki kwestia ewentualnego niedopuszczenia jej do pracy w ogóle nie wy- stąpiła, gdyż z powodu wykorzystywania urlopu powódka nie przystąpiła do pracy bezpośrednio po okresie niezdolności do pracy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. oddalił kasację pozwanego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI