II PK 195/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego, uznając, że ocena odpowiedniości zaproponowanej pracownicy po odwołaniu ze stanowiska kierowniczego wymagała ponownego zbadania kwalifikacji i warunków pracy, a nie tylko stanowiska.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej KRUS od wyroku sądu okręgowego, który zasądził odszkodowanie na rzecz pracownicy odwołanej ze stanowiska dyrektora. Pracownica, której brakowało niecałe 2 lata do emerytury, odmówiła przyjęcia zaproponowanego jej stanowiska głównego specjalisty, uznając je za nieodpowiednie pod względem kwalifikacji i wynagrodzenia. Sąd okręgowy przychylił się do jej stanowiska, uznając wypowiedzenie za nieuzasadnione. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok, wskazując, że kluczowa jest ocena odpowiedniości zaproponowanej pracy do kwalifikacji pracownika, a niekoniecznie utrzymanie stanowiska kierowniczego czy dotychczasowego poziomu wynagrodzenia.
Sprawa dotyczyła pracownicy B. A., która została odwołana ze stanowiska Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w związku ze zmianą przepisów. Pracownicy, której brakowało nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury, zaproponowano nowe warunki pracy na stanowisku głównego specjalisty. Powódka odmówiła przyjęcia tych warunków, uznając je za nieodpowiednie ze względu na niższe stanowisko, zakres obowiązków i znacząco niższe wynagrodzenie. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając propozycję za odpowiednią. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, zasądzając na rzecz powódki odszkodowanie, argumentując, że zaproponowane stanowisko było niższe, gorzej wynagradzane i nie odpowiadało kwalifikacjom powódki, co stanowiło próbę obejścia przepisów chroniących pracowników w wieku przedemerytalnym. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanej, uchylił wyrok sądu okręgowego. Podkreślił, że kluczowa jest ocena, czy zaproponowana praca jest odpowiednia do kwalifikacji zawodowych pracownika, a niekoniecznie musi być to stanowisko równorzędne lub kierownicze, ani też utrzymane musi być dotychczasowe wynagrodzenie. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd okręgowy błędnie ocenił, iż pracodawca nie wykazał braku możliwości powierzenia powódce stanowiska kierowniczego, a także nieprawidłowo zastosował przepisy dotyczące wypowiedzenia zmieniającego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca musi zaproponować pracę "odpowiednią" ze względu na kwalifikacje zawodowe pracownika, ale niekoniecznie równorzędną, kierowniczą, ani o dotychczasowym poziomie wynagrodzenia. Kluczowa jest ocena wykorzystania kwalifikacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że ochrona zatrudnienia pracownika w wieku przedemerytalnym po odwołaniu ze stanowiska kierowniczego nie wymaga zapewnienia mu stanowiska równorzędnego ani utrzymania dotychczasowego wynagrodzenia. Istotne jest, aby zaproponowana praca była odpowiednia do kwalifikacji zawodowych pracownika, co oznacza, że jego wykształcenie i doświadczenie powinny być należycie wykorzystane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. A. | osoba_fizyczna | powódka |
| Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. | instytucja | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 72 § 2
Kodeks pracy
Pracodawca, odwołując pracownika zatrudnionego na podstawie powołania, któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury, ma obowiązek zaproponować mu inną pracę odpowiednią ze względu na jego kwalifikacje zawodowe.
k.p. art. 72 § 3
Kodeks pracy
Jeśli pracownik odmówi przyjęcia zaproponowanej pracy, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem czasu, na który miał być zatrudniony, a pracownikowi nie przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 45 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy odszkodowania za nieuzasadnione lub naruszające przepisy wypowiedzenie umowy o pracę.
k.p. art. 42
Kodeks pracy
Dotyczy wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w przypadku uchylenia orzeczenia.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 60
Określa stanowiska kierownicze powierzane na podstawie powołania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § 1
Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych, w tym w sprawach o nawiązanie umowy o pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Propozycja innej pracy dla pracownika odwołanego ze stanowiska kierowniczego nie musi być równorzędna ani zapewniać dotychczasowego wynagrodzenia, jeśli jest odpowiednia do kwalifikacji zawodowych. Ocena odpowiedniości pracy powinna koncentrować się na wykorzystaniu kwalifikacji zawodowych pracownika, a nie na utrzymaniu dotychczasowego stanowiska czy poziomu wynagrodzenia. Pracownik odwołany ze stanowiska na podstawie powołania nie ma roszczenia o przywrócenie do pracy na tym stanowisku ani o zatrudnienie na innym stanowisku kierowniczym, jeśli zaproponowano mu inną pracę odpowiednią do kwalifikacji.
Odrzucone argumenty
Sąd okręgowy błędnie uznał, że pracodawca nie wykazał braku możliwości powierzenia powódce stanowiska kierowniczego. Sąd okręgowy nieprawidłowo ocenił, że zaproponowane powódce warunki pracy i płacy były nieodpowiednie do jej kwalifikacji i zajmowanego stanowiska. Sąd okręgowy błędnie zastosował przepisy dotyczące wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 k.p.) do sytuacji pracownika odwołanego ze stanowiska na podstawie powołania.
Godne uwagi sformułowania
Przez propozycję pracy "odpowiedniej" w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 72 § 3 w związku z art. 72 § 2 k.p. należy rozumieć taką, w której kwalifikacje zawodowe pracownika zostaną należycie wykorzystane; propozycja powinna więc uwzględniać nie tylko profil wykształcenia pracownika, ale także jego doświadczenie zawodowe, dodatkowo nabytą wiedzę specjalistyczną, również z dziedzin pokrewnych do posiadanego wykształcenia. Punktem odniesienia w ocenie odpowiedniej pracy są kwalifikacje zawodowe pracownika a nie stanowisko, z którego został odwołany. Proponowana praca może być „inną” pracą, czyli niekoniecznie taką samą.
Skład orzekający
Krzysztof Staryk
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwołania pracownika ze stanowiska kierowniczego w wieku przedemerytalnym, oceny odpowiedniości zaproponowanej pracy oraz ochrony zatrudnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika zatrudnionego na podstawie powołania, któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury. Ocena odpowiedniości pracy jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy – ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym po odwołaniu ze stanowiska kierowniczego, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy pracownik przed emeryturą odwołany ze stanowiska kierowniczego może liczyć na podobną posadę i pensję? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 28 980 PLN
odszkodowanie: 28 980 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II PK 195/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Andrzej Wróbel w sprawie z powództwa B. A. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 grudnia 2019 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt XXI Pa (…), uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 29 listopada 2017 r. zmienił oddalający powództwo wyrok Sądu Rejonowego w W. z 21 czerwca 2017 r. i zasądził na rzecz powódki B. A. 28.980 zł od pozwanej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, tytułem „odszkodowania za nieuzasadnione wypowiedzenia warunków pracy i płacy” wraz z kosztami procesu. Powódka była zatrudniona jako Dyrektor Biura Organizacyjno - Prawnego. Z mocy ustawy z 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2016 r., poz. 50) stała się pracownikiem zatrudnionym na podstawie powołania z dniem 11 stycznia 2016 r. Została odwołana ze stanowiska z dniem 28 września 2016 r. W chwili odwołania powódce brakowało nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury. Pracodawca zaproponował jej nowe warunki pracy i płacy – umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku głównego specjalisty w Zespole Koordynacji Współpracy Naukowej Centrala KRUS w W.. Powódka odmówiła przyjęcia tych warunków pracy i płacy. Przyjęłaby jedynie stanowisko kierownicze lub równorzędne w zakresie samodzielności i wynagrodzenia, np. radcy prezesa. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka miała trudności we współpracy z innymi dyrektorami, co stało się przyczyną jej odwołania z funkcji dyrektora biura. Stanowisko głównego specjalisty było najwyższym stanowiskiem urzędniczym, wymagającym 6 lat doświadczenia i wyższego wyksztalcenia. Powódka miała doświadczenie w pracy naukowej, które było przydatne w Zespole Koordynacji Współpracy Naukowej. Na nowym stanowisku miała współpracować z ośrodkami naukowymi. Sąd Rejonowy uznał za niedopuszczalne roszczenie powódki o przywrócenie do pracy na stanowisku, z którego została odwołana. Jedynym roszczeniem jest roszczenie o odszkodowanie, które w sprawie nie zostało zgłoszone. Dodatkowo („marginalnie”) stwierdził, że nie były zasadne zarzuty powódki dotyczące nowych warunków pracy i płacy na podstawie art. 72 § 3 k.p. Wobec powódki były zastrzeżenia co do wykonywania funkcji dyrektora biura, w związku z czym pracodawca uznał, że dalsze zatrudnianie na stanowisku kierowniczym nie jest możliwe. W tym kontekście zaproponowane stanowisko głównego specjalisty stanowiło pracę odpowiednią ze względu na kwalifikacje zawodowe powódki. Art. 72 § 3 k.p. nie gwarantuje równorzędnego stanowiska ani wynagrodzenia. Pracodawca uwzględnił kwalifikacje powódki proponując jej stanowisko głównego specjalisty. Skoro zaproponowano jej najwyższe stanowisko, które nie należało do grupy stanowisk kierowniczych, a jednocześnie zgodne z jej kwalifikacjami, to nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 72 § 2 k.p. Sąd Rejonowy za bezzasadne uznał twierdzenie o sprzeczności ustawy nowelizującej z 22 grudnia 2015 r. z Konstytucją. W apelacji powódka zarzuciła naruszenie art. 232 i 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie, że zaproponowane warunki pracy i płacy były odpowiednie do jej kwalifikacji oraz uprzednio zajmowanego stanowiska pracy, a także, że nie zgłosiła roszczenia o odszkodowanie za niezasadne zwolnienie z pracy. Wniosła o zmianę wyroku i zasądzenie odszkodowania za bezprawne zwolnienie w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia otrzymywanego przed zaproponowaniem jej nowych warunków pracy. Sąd Okręgowy stwierdził, że przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy nieprawidłowo rozstrzygnął o innym roszczeniu niż zgłoszone, tj. o roszczeniu o przywrócenie do pracy zamiast o roszczeniu o odszkodowanie. Nieprawidłowa była ocena, że zaproponowane powódce warunki pracy i płacy były odpowiednie do jej kwalifikacji oraz zajmowanego stanowiska. Od początku zatrudnienia powódka zajmowała stanowiska kierownicze – Wicedyrektora Biura Zamówień Publicznych, Dyrektora Biura Zamówień Publicznych, Wicedyrektora Biura Ekonomicznego Centrali KRUS, p.o. Dyrektora Biura Ekonomicznego. Ostatnim było stanowisko Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego KRUS. Do jej obowiązków należało wiele zadań, głównie nadzoru i szereg innych czynności (…). Powódka otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze 5.500 zł, dodatek funkcyjny 1.700 zł i dodatek specjalny 1.360 zł. Na stanowisku głównego specjalisty proponowano jej wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 4.000 zł i dodatek funkcyjny 1.000 zł oraz dodatek za wieloletnią pracę. Było to stanowisko niesamodzielne, niższe w strukturze organizacyjnej, wynagradzane o ponad 3.000 zł niżej. Zaproponowane warunki były zatem gorsze zarówno po względem wymaganych kwalifikacji, a także wynagrodzenia. Sąd Rejonowy niewłaściwie przyjął, że odwołanie ze stanowiska kierowniczego było równoznaczne z możliwością powierzenia powódce wyłącznie stanowiska innego niż kierownicze. Na tej podstawie przyjęto, że zaproponowane powódce warunki pracy i płacy były odpowiednie, ponieważ stanowisko głównego specjalisty było najwyższym, spośród stanowisk nie kierowniczych, a więc tych, które mogły być powódce powierzone. Taka ocena nie znajduje jednak potwierdzenia w materialne dowodowym. Pozwany nie wykazał, aby niemożliwym było powierzenie powódce innego stanowiska kierowniczego. Nie można uznać, aby uzasadnieniem dla stwierdzenia braku możliwości powierzenia powódce stanowiska kierowniczego były twierdzenia świadka o trudnościach we współpracy powódki z innymi dyrektorami. Okoliczności te nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Świadek A. K. (zastępca prezesa pozwanego) nie potrafił podać szczegółów, wskazał jedynie, że były „pewne problemy w uzgadnianiu z powódką pewnych spraw”. Choć podniósł, że były skargi na powódkę ze strony innych dyrektorów, to przyznał, że powódka również zgłaszała mu zastrzeżenia do współpracy z tymi osobami. Ostatecznie stwierdził, że na linii powódka – inni dyrektorzy były problemy we współpracy, nie przypisując jednak winy za to wyłącznie powódce. Sąd Okręgowy nie zgodził się z ustaleniem, że powódka miała trudności we współpracy z innymi dyrektorami i co stało się przyczyną jej odwołania. Pozwany również za pomocą innych dowodów nie wykazał braku możliwości powierzenia powódce stanowiska kierowniczego. Choć ocena zasadności wypowiedzenia powinna być dokonywana także z uwzględnieniem słusznych interesów pracodawcy, a nie tylko okoliczności leżących po stronie pracownika, to w sprawie nie zostało wykazane, aby z uwagi na słuszny interes pracodawcy nie było możliwe powierzenie powódce stanowiska równorzędnego. Jest to argument istotny w sprawie, bowiem powódka podnosiła, że pozostali odwołani dyrektorzy zostali zatrudnieni na stanowiskach kierowniczych, tj. zastępców dyrektorów. Pracodawca nie kwestionował kwalifikacji powódki i jej doświadczenia zawodowego, destynujących ją do zajmowania stanowiska kierowniczego. Nie wykazano przy tym, aby pozwany nie dysponował stanowiskiem odpowiednim „z uwagi na jej kwalifikacje”. Choć kwalifikacje powódki pozwalały jej na wykonywanie pracy na zaproponowanym jej stanowisku głównego specjalisty, to jednak nie wykazano, aby pozwany nie dysponował stanowiskiem, na którym kwalifikacje powódki znalazłyby szersze zastosowanie, a praca byłaby wynagradzana porównywalnie do dotychczas zajmowanego stanowiska. Okoliczność, że powódce zaproponowano pracę nieodpowiadającą jej kwalifikacjom, a także prowadzącą do pogorszenia się jej sytuacji płacowej, dała podstawy do stwierdzenia, że pracodawca dążył do obejścia przepisów ograniczających możliwość odwołania pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 72 § 3 k.p. w związku z art. 72 § 2 k.p.). Wypowiedzenie powódce umowy o pracę okazało się tym samym nieuzasadnione, w związku z czym istniała podstawa do zasądzenia na rzecz powódki odszkodowania na podstawie art. 45 „k.p.c.” w związku z art. 42 k.p. Z tych motywów Sąd Okręgowy zasądził odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za trzy miesiące (art. 386 § 1 k.p.c.). W skardze kasacyjnej pozwany zarzucił naruszenie: I. prawa materialnego: 1) art. 72 § 2 i 3 k.p. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że propozycja pracy „odpowiedniej” – oznacza, że pracodawca musi zapewnić pracownikowi po odwołaniu ze stanowiska inną pracę, która musi odpowiadać nie tylko jego kwalifikacjom, ale również nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji płacowej, kiedy tymczasem ustawodawca w art. 72 § 2 k.p. nie nakłada na pracodawcę obowiązku zapewnienia określonego, a już na pewno nie przez pracownika oczekiwanego stanowiska pracy; 2) art. 72 § 3 k.p. w związku z art. 72 § 2 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż propozycja nowych warunków pracy i płacy, która nie uwzględnia kwalifikacji zawodowych pracownika oraz zawiera propozycję gorszych warunków płacowych powoduje, iż pozwany dąży do obejścia przepisów ograniczających możliwość odwołania pracownika (powódki), kiedy przepis art. 72 § 2 k.p. nie stanowi, aby nowe warunki zatrudnienia miały odpowiadać poprzednim w zakresie otrzymywanego przez pracownika wynagrodzenia za pracę – jak to ma miejsce w przypadku dyspozycji art. 42 § 4 k.p.; 3) art. 72 § 3 k.p. w związku z art. 72 § 2 k.p. poprzez przyjęcie, że wypowiedzenie powódce stosunku pracy na podstawie powołania było nieuzasadnione ze względu na okoliczność zaproponowania jej pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku głównego specjalisty, kiedy ustawodawca w art. 72 § 2 k.p. nie nakłada na pracodawcę obowiązku zapewnienia określonego czy oczekiwanego przez pracownika stanowiska pracy oraz, że nowe warunki zatrudnienia mają odpowiadać poprzednim w tym również w zakresie otrzymywanego uprzednio wynagrodzenia; 4) art. 72 § 2 i 3 k.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dalsze zatrudnienie pracownika w wieku przedemerytalnym jest kontynuowane na podstawie wypowiedzenia zmieniającego, o którym mowa w art. 42 k.p., kiedy prawidłowa wykładnia prowadzi do wniosku, iż dalsze zatrudnienie kontynuowane jest u dotychczasowego pracodawcy, na nowej podstawie prawnej – umowie o pracę; 5) art. 45 k.p. w związku z art. 42 k.p. poprzez ich zastosowanie w sytuacji, kiedy ocena prawidłowości rozwiązania stosunku pracy z powołania z pracownikiem w wieku przedemerytalnym musi być zawsze dokonywana w kontekście spełnienia wymagania określonego w art. 72 § 3 k.p. w związku z art. 72 § 2 k.p. w związku z art. 69 k.p.; 6) art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 k.p. przez przyjęcie, iż wypowiedzenie powódce umowy o pracę okazało się nieuzasadnione, gdyż pozwany zaproponował jej pracę nieodpowiadającą jej kwalifikacjom a także prowadzącą do pogorszenia jej sytuacji płacowej, kiedy przepis art. 45 § 1 k.p. rozumiany jest w ten sposób, iż ocena zasadności wypowiedzenia powinna być dokonywana także z uwzględnieniem słusznych interesów pracodawcy, a nie tylko okoliczności leżących po stronie pracownika, a w konsekwencji zaproponowanie pracownikowi nowej pracy zgodnej z jego kwalifikacjami, ale niższej wysokości wynagrodzenia jest przeszkodą do uznania tego wypowiedzenia za uzasadnione; 7) art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 42 k.p. poprzez przyjęcie, iż pracodawca jest zobowiązany do podejmowania szczególnych czynności organizacyjnych, aby zapewnić powódce inne stanowisko kierownicze, w sytuacji, kiedy prawidłowa wykładnia art. 72 § 2 i 3 k.p. prowadzi do wniosku, iż pracodawca ma zapewnić powódce możliwość kontynuowania zatrudnienia z wykorzystaniem jej kwalifikacji, na dostępnym (choć niekoniecznie kierowniczym) stanowisku, a przepis ten nie nakłada na pracodawcę zapewnienia dotychczasowej wysokości wynagrodzenia; II. przepisów postępowania: 1) art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 316 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 382 i art. 386 § 1 k.p.c., w następstwie którego oraz nieprzestrzegania kompetencji rozpoznawczych i niespełnienia jego procesowej funkcji (art. 382 k.p.c.), doszło do braku wyczerpujących ustaleń poprzez pominięcie części materiału zgromadzonego w postępowaniu, judykatury oraz pogłębionej wykładni przepisów prawnych i z obrazą przytoczonych przepisów – do pominięcia odmiennych ustaleń dokonanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym ze skutkami wskazanymi art. 398 3 § 1 pkt 2 k.p.c.; 2) art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, poprzez jego niezastosowanie, a tym samym brak zobowiązania pozwanej do zwrotu na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego wg. stawki minimalnej za prowadzenie sprawy z zakresu prawa pracy o nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy wynosi -180 zł; 3) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c., poprzez niezastosowanie i tym samym niewskazanie w treści uzasadnienia postanowienia o kosztach podstawy faktycznej jak i niewyjaśnienie podstawy prawnej zastosowania § 9 ust. 1 pkt w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia zamiast § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej uzasadniają jej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 1. Zasadnie skarżący zarzuca brak podstaw do oceny propozycji innej pracy dla powódki na podstawie art. 42 k.p. Przepis ten odnosi się do umowy o pracę, która nie jest podstawą zatrudnienia, gdy pracownik odwołany nie przyjmuje oferty innej pracy (art. 66 k.c. w związku z art. 300 k.p., art. 72 § 3 k.p.). Pozwany nie naruszył art. 42 k.p. bo nie stosował tego przepisu (nie mógł stosować), składając powódce ofertę innej pracy. 2. Podstawą zasądzenia odszkodowania nie mógł być „art. 45 k.p.c. w zw. z art. 42 k.p.” ( zapewne chodziło o art. 45 k.p. ), gdyż nie był to spór wynikający z rozwiązania umowy o pracę. Pracownikowi odwołanemu ze stanowiska nie przysługuje roszczenie o uznanie odwołania za bezskutecznie ani o przywrócenie do pracy na tym stanowisku (wyjątki wynikają z orzecznictwa – por. uchwały Sądu Najwyższego z 14 lipca 1992 r., I PZP 42/92 i z 24 listopada 1992 r., I PZP 55/92). Nie taki jest jednak przedmiot sporu. 3. Oferty innej pracy nie można od razu kwalifikować jako dążenia do obejścia prawa, gdyż pracownik może odmówić jej przyjęcia i wówczas ocenie podlega czy propozycja innej pracy była odpowiednia ze względu na jego kwalifikacje zawodowe. Można zatem mówić o nieodpowiedniej ofercie i z tej przyczyny o naruszeniu prawa wynikającego z określonego obowiązku pracodawcy, a nie o dążeniu do obejścia prawa. Jest to szczególna kwalifikacja, mierzona jaskrawym naruszeniem prawa, co już na wstępie jest wątpliwe, jako że przepis pozwala w pierwszej kolejności pracodawcy na ocenę czy inna praca będzie odpowiednia dla odwołanego pracownika ze względu na jego kwalifikacje zawodowe. Sama regulacja pozostawia pewien luz interpretacyjny, co jest zrozumiałe, gdyż ma zastosowanie do różnych sytuacji u różnych pracodawców. Oczywiście wykładnia ta wyostrza się w konkretnej sprawie, co sprowadza się do stwierdzenia, że znaczenie ma ocena stosowania prawa w indywidulanym sporze. W tej sprawie przeciwne (odmienne) były stanowiska Sądu pierwszej i Sądu drugiej instancji, co już samo w sobie nie przemawia za skrajną oceną o dążeniu pracodawcy do obejścia prawa. 4. W sprawie nie ma zastosowania silna ochrona zatrudnienia w okresie przedemerytalnym z art. 39 k.p. Spór dotyczy kwestii uregulowanej w art. 72 § 2 i § 3 k.p., czyli czy zaproponowana po odwołaniu inna praca była odpowiednia do kwalifikacji powódki. Punktem odniesienia w ocenie odpowiedniej pracy są kwalifikacje zawodowe pracownika a nie stanowisko, z którego został odwołany. Proponowana praca może być „inną” pracą, czyli niekoniecznie taką samą. 5. Nie musi być to zatem zatrudnienie na kolejnym stanowisku kierowniczym, którego podstawę stanowi powołanie. Stanowiska z powołania są ściśle określone (wydzielone) na podstawie ustawy. Określenie, które stanowiska kierownicze powierzane są na podstawie powołania stanowi domenę prawodawcy. W tym przypadku znaczenie miałaby regulacja z art. 60 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Proponowane stanowisko nie musi być też stanowiskiem kierowniczym. Po odwołaniu ze stanowiska – w sytuacji określonej w art. 72 § 3 k.p. – pracownik nie ma roszczenia o dalszą pracę na stanowisku z powołania. 6. Niezasadne jest zatem założenie zaskarżonego wyroku, że pracownik po odwołaniu ma roszczenie o dalsze zatrudnienie na stanowisku kierowniczym, nawet gdy inna proponowana mu praca jest odpowiednia ze względu na jego kwalifikacje zawodowe. W tej sprawie Sąd uznał, że choć kwalifikacje powódki pozwalały jej na wykonywanie pracy na zaproponowanym jej stanowisku, to jednak nie wykazano, aby pozwany nie dysponował stanowiskiem, na którym kwalifikacje powódki znalazłyby szersze zastosowanie, a praca byłaby wynagradzana porównywalnie do dotychczas zajmowanego stanowiska. Takie poszukiwanie „lepszego” stanowiska dla odwołanego pracownika może nie mieć uzasadnienia, bo Sąd nie określa (zastępuje) oferty pracodawcy „innej pracy” dla odwołanego pracownika, gdy dotychczasowa jest odpowiednia do jego kwalifikacji. Jeżeli proponowane stanowisko pracy jest odpowiednie do kwalifikacji to pracownik nie ma też roszczenia o wybór z kilku stanowisk. Tryb z art. 72 § 3 k.p. oparty jest na ofercie innej pracy. Ocenie podlega więc proponowane stanowisko i regulacja nie wymaga prowadzenia trybu negocjacji ani przedstawienia kilku propozycji innej pracy do wyboru dla odwołanego pracownika. Traci zatem na znaczeniu argumentacja przyjęta w zaskarżonym wyroku, że pracodawca nie wykazał, iż nie można zatrudnić powódki na stanowisku kierowniczym. 7. Pozostaje zatem ocena, czy inna praca była odpowiednia ze względu na kwalifikacje zawodowe. Ocena orzeczenia objętego skargą jest negatywna. Pozwany podał, dlaczego stanowisko głównego specjalisty uznał za pracę odpowiednią do kwalifikacji powódki ( wskazał przykładowo na wykaz stanowisk w KRUS, zgodnie z rozporządzeniem z 2 lutego 2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek ). Na tym zatem powinna koncentrować się w pierwszej kolejności ocena. Sąd Najwyższy nie dokonuje tej oceny, gdyż rozpoznanie sprawy należy do sądu powszechnego. W skardze brak jest też wniosku o rozpoznanie sprawy co do istoty (art. 398 16 k.p.c.). Dotychczasowe orzecznictwo wskazuje, że przez propozycję pracy "odpowiedniej" w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 72 § 3 w związku z art. 72 § 2 k.p. należy rozumieć taką, w której kwalifikacje zawodowe pracownika zostaną należycie wykorzystane; propozycja powinna więc uwzględniać nie tylko profil wykształcenia pracownika, ale także jego doświadczenie zawodowe, dodatkowo nabytą wiedzę specjalistyczną, również z dziedzin pokrewnych do posiadanego wykształcenia (wyroki Sądu Najwyższego: z 24 września 2004 r., II PK 28/04 oraz z 18 maja 2010 r., I PK 15/10). 8. Ochrona zatrudnienia na podstawie art. 72 § 2 i 3 k.p. nie wymaga utrzymania dotychczasowej wysokości wynagrodzenia. Skoro pracownik może być odwołany, to zrozumiałym jest, że wynagrodzenie będzie miał takie, jakie przewidziane jest dla nowego stanowiska pracy w regulacji płacowej. Ochrona wysokości wynagrodzenia jest tylko czasowa (przez okres równy okresowi wypowiedzenia). 9. Zarzuty podstawy procesowej skargi nie zmieniają powyższej oceny, gdyż mimo odwołania się do kilku przepisów, kwestionują w sumie warstwę materialną rozstrzygnięcia. Uprawniona jest zatem teza końcowa, że ochrona zatrudnienia ze względu na wiek przedemerytalny pracownika odwołanego ze stanowiska nie wymaga przedstawienia mu kilku ofert innej pracy, odpowiedniej do jego kwalifikacji zawodowych ani nie zapewnia roszczenia o dalsze zatrudnienie na stanowisku kierowniczym z powołania. Punktem odniesienia w ocenie odpowiedniej pracy są kwalifikacje zawodowe pracownika a nie stanowisko, z którego został odwołany. Proponowana praca może być „inną” pracą, czyli niekoniecznie taką samą. 10. Uchylenie wyroku obejmuje również orzeczenie o kosztach procesu, co zwalniałoby z wiążącej oceny zarzutu dotyczącego kosztów zastępstwa procesowego. Niemniej nie jest bez racji, gdyż powódka nie dochodzi odszkodowania cywilnego, lecz - jak można zakładać - odszkodowania związanego z naruszeniem przepisów prawa pracy o rozwiązywaniu stosunków pracy. W takiej sytuacji za właściwą można uznać stawkę minimalną dla spraw o nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania stosunku pracy (§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 398 15 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 398 21 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI