II PK 191/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa B. S. przeciwko Nadleśnictwu K. o podwyższenie renty uzupełniającej, przyznanej po wypadku przy pracy, który spowodował całkowitą utratę zdolności do pracy. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy zaskarżonym wyrokiem odrzucił apelację powoda w części i oddalił ją w pozostałym zakresie. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnym, zdaniem Sądu Najwyższego, założeniu, że jest związany sposobem obliczania renty przyjętym w ugodzie sądowej z 2001 r. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowym argumentem Sądu Najwyższego było to, że przepis art. 907 § 2 k.c. pozwala na zmianę wysokości lub czasu trwania renty w razie zmiany stosunków, nawet jeśli wysokość i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub umowie. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd nie jest związany sposobem obliczenia renty zastosowanym w poprzednich orzeczeniach lub ugodach, a celem renty uzupełniającej jest wyrównanie szkody poprzez zrównanie sytuacji finansowej poszkodowanego z sytuacją hipotetyczną, gdyby nie uległ wypadkowi. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie wykluczył możliwość uwzględnienia zmian w zakresie nagród, premii, deputatu opałowego czy rekompensaty za mieszkanie, a także nieprawidłowo ocenił kwestię pogorszenia stanu zdrowia powoda. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na błędne powołanie się przez Sąd Okręgowy na nieistniejący wyrok SN, podczas gdy istniejący wyrok o podobnej sygnaturze zawierał wnioski przeciwne do przyjętych przez Sąd Okręgowy. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 907 § 2 k.c. w kontekście zmiany wysokości renty uzupełniającej po wypadku przy pracy, podkreślająca brak związania sądu sposobem obliczania renty z poprzednich orzeczeń i konieczność uwzględnienia wszelkich zmian stosunków.
Dotyczy specyficznej sytuacji podwyższenia renty uzupełniającej na podstawie art. 907 § 2 k.c. w związku ze zmianą stosunków.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd orzekający o zmianie wysokości renty uzupełniającej na podstawie art. 907 § 2 k.c. jest związany sposobem jej obliczania zastosowanym we wcześniejszej ugodzie lub wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany sposobem obliczania renty zastosowanym we wcześniejszej ugodzie lub wyroku, a może uwzględnić wszelkie zmiany stosunków, które nastąpiły po dacie ustalenia uprawnienia do renty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 907 § 2 k.c. przewiduje odstępstwo od zasady prawomocności wyroków i ugód w zakresie określenia wysokości i czasu trwania renty. Sąd rozpoznający sprawę na podstawie tego przepisu nie bada ponownie przesłanek odpowiedzialności, lecz ogranicza się do sprawdzenia, czy zmiana stosunków usprawiedliwia żądanie zmiany wysokości lub czasu trwania renty, uwzględniając przy tym przesłanki z art. 444 § 2 k.c. celem wyrównania szkody.
Jakie zmiany stosunków uzasadniają podwyższenie renty uzupełniającej na podstawie art. 907 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Istotna zmiana stosunków, która nastąpiła po dacie ustalenia uprawnienia do renty, uzasadnia jej podwyższenie. Może to obejmować zmiany w zakresie wynagrodzenia zasadniczego, deputatu opałowego, premii, nagród, a także potencjalne prawo do dodatkowych świadczeń, takich jak mieszkanie służbowe czy rekompensata za jego utratę, a także pogorszenie stanu zdrowia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że celem renty uzupełniającej jest wyrównanie szkody poprzez zrównanie sytuacji finansowej poszkodowanego z sytuacją hipotetyczną. Dlatego należy uwzględnić wszelkie zmiany, które wpływają na dochody, jakie poszkodowany mógłby osiągać, gdyby nie wypadek, w tym wzrost wynagrodzeń, premii, nagród, a także inne świadczenia, które mogłyby mu przysługiwać.
Czy powód może domagać się zmiany formy deputatu opałowego z pieniężnej na naturalną w ramach podwyższenia renty uzupełniającej?
Odpowiedź sądu
Sam fakt przysługiwania prawa wyboru formy odbioru deputatu opałowego nie jest wystarczający do zmiany uzgodnionej formy realizacji tego świadczenia na podstawie art. 907 § 2 k.c., jeśli powód nie wykaże zmiany stosunków uzasadniającej odejście od wypłaty w formie pieniężnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy przekonująco wyjaśnił, że powód nie wykazał przyczyny uzasadniającej uwzględnienie jego żądania zmiany formy deputatu opałowego. Ponadto, nawet przy wydaniu deputatu w naturze, pracodawca musiałby naliczyć podatek, co skutkowałoby obniżeniem renty.
Czy pogorszenie stanu zdrowia powoda i wzrost kosztów leczenia uzasadniają podwyższenie renty uzupełniającej?
Odpowiedź sądu
Tylko znaczne pogorszenie się stanu zdrowia w związku z konsekwencjami wypadku przy pracy mogłoby uzasadniać podwyżkę renty. Wzrost kosztów leczenia zachowawczego, bez istotnego pogorszenia stanu zdrowia, nie jest wystarczającą przesłanką.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy trafnie wskazał, że powód nie wykazał istotnego pogorszenia stanu zdrowia związanego z wypadkiem, a jedynie wzrost kosztów leczenia zachowawczego. Ta argumentacja nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Nadleśnictwo K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 444 § § 2
Kodeks cywilny
Określa cel renty uzupełniającej jako wyrównanie szkody poprzez zrównanie sytuacji finansowej poszkodowanego z sytuacją hipotetyczną, gdyby nie nastąpił uszczerbek na zdrowiu.
k.c. art. 907 § § 2
Kodeks cywilny
Pozwala na zmianę wysokości lub czasu trwania renty w razie zmiany stosunków, nawet jeśli wysokość i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub umowie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 369 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy terminu wniesienia apelacji, którego przekroczenie skutkowało odrzuceniem części apelacji powoda.
k.p.c. art. 3983
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39813 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o związaniu Sądu Najwyższego granicami podstaw skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 904
Kodeks cywilny
Określa, że renta może być wypłacana także w rzeczach oznaczonych co do gatunku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że jest związany sposobem obliczania renty z poprzedniej ugody lub wyroku. • Art. 907 § 2 k.c. pozwala na uwzględnienie wszelkich zmian stosunków, które nastąpiły po dacie ustalenia uprawnienia do renty, w tym zmian w zakresie wynagrodzeń, premii, nagród, deputatu opałowego i innych świadczeń. • Celem renty uzupełniającej jest wyrównanie szkody, a jej wysokość powinna być dostosowana do konkretnych okoliczności i hipotetycznych dochodów, jakie poszkodowany osiągałby, gdyby nie wypadek.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 907 § 2 k.c. przez błędną wykładnię, w wyniku której Sąd Okręgowy za Sądem Rejonowym odniósł się do kryteriów ustalenia renty porównawczej z ugody zawartej 25 marca 2001 r., zamiast do kryteriów przyjętych przez Sąd Rejonowy w ostatnim wyroku rozstrzygającym w przedmiocie podwyższenia renty wyrównawczej z dnia 17 listopada 2009 r. • Zarzut naruszenia § 15 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, dotyczący prawa wyboru formy deputatu opałowego. • Zarzut nieuwzględnienia pogarszającego się stanu zdrowia powoda, generującego wyższe wydatki na leczenie.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie jest związany sposobem jej obliczenia zastosowanym w umowie stron (ugodzie) lub wyroku zasądzającym rentę • renta uzupełniająca ma na celu wyrównanie szkody • powinna zatem rekompensować poszkodowanemu uszczerbek, który wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powstał w jego dochodach z tytułu pracy zarobkowej • nie można się zgodzić z poglądem, że sąd orzekający na podstawie art. 907 § 2 k.c. jest związany sposobem ustalenia renty, przyjętym w poprzednim wyroku, skoro okoliczności rzutujące na wysokość renty, z upływem czasu ulegają zmianom.
Skład orzekający
Zbigniew Hajn
przewodniczący-sprawozdawca
Romualda Spyt
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 907 § 2 k.c. w kontekście zmiany wysokości renty uzupełniającej po wypadku przy pracy, podkreślająca brak związania sądu sposobem obliczania renty z poprzednich orzeczeń i konieczność uwzględnienia wszelkich zmian stosunków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwyższenia renty uzupełniającej na podstawie art. 907 § 2 k.c. w związku ze zmianą stosunków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędne interpretacje sądów niższych instancji w kwestii rent uzupełniających, podkreślając znaczenie ochrony poszkodowanych po wypadkach przy pracy i uwzględniania zmieniających się warunków ekonomicznych.
“Sąd Najwyższy: Renta po wypadku przy pracy może wzrosnąć mimo wcześniejszych ugód – kluczowa zmiana interpretacji!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.