II PK 164/04

Sąd Najwyższy2005-01-25
SAOSPracyochrona pracyWysokanajwyższy
ochrona pracyzwiązki zawodowewypowiedzenie umowykomisja rewizyjnaSąd Najwyższyprawo pracykasacjareprezentacja związkowa

Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy, uznając, że nie przysługuje jej szczególna ochrona stosunku pracy jako członkowi komisji rewizyjnej związku zawodowego, gdyż nie reprezentuje ona związku na zewnątrz.

Powódka, członkini komisji rewizyjnej związku zawodowego, została zwolniona z pracy. Twierdziła, że przysługuje jej szczególna ochrona stosunku pracy. Sąd Rejonowy przywrócił ją do pracy, uznając naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo, gdyż uznał zwolnienie za uzasadnione i powódce nie przysługiwała ochrona. Sąd Najwyższy oddalił kasację, potwierdzając, że ochrona przysługuje tylko pracownikom reprezentującym związek na zewnątrz, a nie członkom komisji rewizyjnej.

Sprawa dotyczyła pracownicy, Bożeny G., która była zatrudniona w Muzeum Narodowym Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego od 1983 roku. Została członkiem Związku Zawodowego NSZZ „Solidarność” i wybrana na członka Komisji Rewizyjnej. Pracodawca powiadomił o zamiarze wypowiedzenia jej umowy o pracę z powodu likwidacji jej stanowiska pracy w ramach restrukturyzacji i racjonalizacji wydatków. Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” nie wyraziła zgody na zwolnienie, a następnie uchwałą wskazała powódkę jako osobę podlegającą szczególnej ochronie. Pracodawca jednak dokonał wypowiedzenia, argumentując, że powódka nie jest członkiem zarządu ani osobą upoważnioną do reprezentowania związku na zewnątrz. Sąd Rejonowy przywrócił pracownicę do pracy, uznając naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów. Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, ponieważ uznał, że powódce nie przysługuje szczególna ochrona stosunku pracy jako członkowi komisji rewizyjnej, a zwolnienie było uzasadnione potrzebami pracodawcy. Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy, potwierdzając, że ochrona wynikająca z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych przysługuje wyłącznie pracownikom imiennie wskazanym przez zarząd związku, którzy są upoważnieni do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy. Członkowie komisji rewizyjnej, jako organ wewnętrzny związku, nie spełniają tego kryterium, a ich ochrona została wyeliminowana przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, szczególna ochrona stosunku pracy na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych przysługuje wyłącznie pracownikom imiennie wskazanym uchwałą zarządu, którzy są jednocześnie upoważnieni do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy. Członkowie komisji rewizyjnej, jako organ wewnętrzny związku, nie spełniają tego kryterium.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł się na literalnym brzmieniu przepisu, wskazującym na konieczność posiadania upoważnienia do reprezentowania związku na zewnątrz. Podkreślono, że ochrona powinna dotyczyć pracowników narażonych na konflikt z pracodawcą z natury pełnionej funkcji, co nie dotyczy członków komisji rewizyjnej. Przywołano również uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 7/02, który wyeliminował ochronę dla członków komisji rewizyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w S.

Strony

NazwaTypRola
Bożena G.osoba_fizycznapowódka
Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w S.instytucjapozwany

Przepisy (5)

Główne

u.z.z. art. 32 § 1

Ustawa o związkach zawodowych

Ochrona stosunku pracy przysługuje pracownikowi imiennie wskazanemu uchwałą zarządu jako członek zarządu lub inny pracownik upoważniony do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy. Członkowie komisji rewizyjnej nie podlegają tej ochronie, gdyż nie reprezentują związku na zewnątrz.

Pomocnicze

k.p. art. 38

Kodeks pracy

Pracodawca powinien zawiadomić organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, podając przyczynę.

k.p. art. 30 § 4

Kodeks pracy

Wypowiedzenie umowy o pracę musi zawierać wskazanie przyczyny wypowiedzenia.

k.p. art. 45 § 1

Kodeks pracy

W przypadku naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę, pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódce nie przysługuje szczególna ochrona stosunku pracy jako członkowi komisji rewizyjnej, gdyż nie reprezentuje ona związku na zewnątrz. Przyczyna wypowiedzenia (restrukturyzacja, likwidacja stanowiska) była uzasadniona i rzeczywista. Uchwała wskazująca powódkę jako podlegającą ochronie była prawnie nieskuteczna z uwagi na brak upoważnienia do reprezentacji związku.

Odrzucone argumenty

Powódce przysługuje szczególna ochrona stosunku pracy jako członkowi komisji rewizyjnej, wskazanej w uchwale zarządu. Pracodawca naruszył art. 38 k.p. dokonując wypowiedzenia po długim okresie od pierwszego zawiadomienia. Sąd Okręgowy dokonał błędnej oceny materiału dowodowego (naruszenie art. 233 § 1 k.p.c.).

Godne uwagi sformułowania

Podstawą szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy [...] są postanowienia statutu związku zawodowego, które określają organy lub osoby uprawnione do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy, a nie uchwała zarządu wskazująca pracownika jako podlegającego ochronie. Członkowie komisji rewizyjnej nie reprezentują związku na zewnątrz, nie występują zatem w bezpośrednich relacjach z pracodawcą.

Skład orzekający

Beata Gudowska

przewodniczący

Roman Kuczyński

sędzia

Andrzej Wróbel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu ochrony stosunku pracy członków związków zawodowych, w szczególności członków komisji rewizyjnych, oraz wymogów formalnych uchwał związkowych dotyczących ochrony."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po nowelizacji art. 32 ustawy o związkach zawodowych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 7/02.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia istotne niuanse w zakresie ochrony pracowniczej związanej z działalnością w związkach zawodowych, co jest kluczowe dla wielu pracowników i pracodawców.

Czy członek komisji rewizyjnej jest chroniony przed zwolnieniem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Wyrok z dnia 25 stycznia 2005 r. II PK 164/04 Podstawą szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy określonej w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) są postanowienia statutu związku zawodowego, które określają organy lub osoby uprawnione do reprezentowa- nia zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy, a nie uchwała za- rządu wskazująca pracownika jako podlegającego ochronie. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy z powództwa Bożeny G. przeciwko Muzeum Narodowemu Rolnictwa i Prze- mysłu Rolno-Spożywczego w S. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 27 lutego 2004 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 grudnia 2003 r. [...] przywrócił Bożenę G. do pracy na poprzednich warunkach, a kosztami postępowania obciążył pozwanego - Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno - Spożywczego w S. Powódka była zatrudniona u pozwanego od 1 sierpnia 1983 r. jako laborant, następnie od 1 czerwca 1992 r. jako starszy laborant. Od 26 grudnia 2001 r. została członkiem Związku Zawodowego NSZZ „Solidarność", a 26 marca 2002 r. wybrana została na członka Komisji Rewizyjnej. Pismem z dnia 20 lutego 2003 r. pozwany powiadomił Komisję Zakładową NSZZ „Solidarność" o zamiarze wypowiedzenia umowy o pracę dwóm osobom spośród pracowników, w tym powódce, wskazując, że 2 wynika to z uzasadnionych potrzeb Muzeum, zgodnie z którymi stanowiska zajmo- wane przez tych pracowników są zbędne, a zwolnione etaty Muzeum zamierza prze- znaczyć na zatrudnienie nowych pracowników merytorycznych w innych działach. Zwalniani pracownicy nie mają ku temu odpowiednich kwalifikacji. W odpowiedzi Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność" pismem z 21 lutego 2003 r. poinformował, że nie wyraża zgody na zwolnienie powódki, pracującej już 20 lat w Muzeum, będą- cej bardzo dobrym pracownikiem, a nadto będącej członkiem Komisji Rewizyjnej. Pozwany odstąpił wówczas od wypowiedzenia umowy. Uchwałą [...] z lipca 2003 r. Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" wskazano powódkę jako osobę podlegającą szczególnej ochronie stosunku pracy, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych i uchwałę tę doręczono pozwa- nemu. Pismem z 10 lipca 2003 r. pozwany w nawiązaniu do otrzymanej uchwały po- informował KZ NSZZ „Solidarność", że zgodnie z art. 32 ustawy o związkach zawo- dowych, należy wskazać członka Zarządu Zakładowej Organizacji Związkowej lub innego pracownika upoważnionego do reprezentowania Związku wobec pracodawcy. Komisję reprezentuje Zarząd i ochroną mogą być objęci wyłącznie członkowie Za- rządu Komisji Zakładowej. W dniu 29 sierpnia 2003 r. pozwany, bez wcześniejszego poinformowania Zakładowej Organizacji Związkowej o zamiarze rozwiązania z po- wódką umowy o pracę dokonał wypowiedzenia jej umowy o pracę z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia, upływającym 30 listopada 2003 r., wskazując, że przyczy- ną są „uzasadnione potrzeby Muzeum, zgodnie z którymi jej stanowisko jest zbędne w działalności Muzeum". W miejsce powódki pozwany nie zatrudnił innego pracow- nika. Powyższe czynności pozwanego zostały podjęte w związku z pismem z 13 stycznia 2003 r., w którym Departament Kultury i Sztuki Urzędu Marszałkowskiego zwrócił się do dyrektora pozwanego Muzeum, że z uwagi na trudną sytuację finan- sową powstaje konieczność oszczędniejszego i bardziej racjonalnego prowadzenia gospodarki finansowej Muzeum i w tym celu opracowano program podnoszenia efektów statutowych i racjonalizacji wydatków, w którym to programie między innymi przewidziano stopniową restrukturyzację, zamrożenie ruchu kadrowego i nakazano analizę struktury zatrudnienia pod kątem przydatności i efektywności. Pismem z 29 kwietnia 2003 r. Departament przypomniał o konieczności obniżenia kosztów osobo- wych i przedstawienia konkretnych rozwiązań. 3 Dokonując oceny prawnej tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreślił, że skutecz- ność wypowiedzenia zależy nie tylko od formalnego wskazania przyczyny wypowie- dzenia, lecz również od tego, czy przyczyna ta jest konkretna, rzeczywista i uzasad- niona. W kontekście powyższych rozważań Sąd Rejonowy uznał, że wskazana po- wódce w wypowiedzeniu umowy o pracę przyczyna wypowiedzenia nie była praw- dziwa. Przesłuchany za pozwanego Jan M. wyjaśnił bowiem, że na miejsce powódki mógłby zatrudnić kogoś bardziej wykwalifikowanego, co oznacza, że stanowisko po- wódki nie było zbędne. Odnosząc się natomiast do zarzutów powódki, w których podnosiła ona, że jako członek Komisji Rewizyjnej NSZZ „Solidarność" objęta jest szczególną ochroną przed wypowiedzeniem umowy o pracę, Sąd Rejonowy wskazał, że już od 15 kwietnia 2003 r. członkowie takich komisji nie podlegają owej szczegól- nej ochronie, gdyż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2003 r. uznał, że obowiązek uzyskiwania przez pracodawcę zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej na rozwiązanie umowy z członkiem komisji rewizyjnej, o którym była mowa w art. 32 ustawy o związkach zawodowych, jest niezgodny z Konstytucją. No- welizacja ustawy o związkach zawodowych, dokonana ustawą z dnia 26 lipca 2002 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw, obowią- zująca od dnia 1 lipca 2003 r. zmieniła treść przepisu art. 32, który obecnie obejmuje ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy tylko imiennie wskazanych członków zarządu zakładowej organizacji związkowej lub innych pracowników upoważnionych do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy. W art. 11 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. przewidziano co prawda, iż pracownikom, którzy do dnia jej wejścia w życie podlegali ochronie na podstawie przepisu art. 32 ustawy o związkach zawodowych, podlegać mają ochronie trwałości stosunku pracy jeszcze przez rok od wejścia w życie nowelizacji, jednakże z uwagi na powoływane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które z chwilą ogłoszenia spowodowało uchylenie przepisu art. 32 ustawy o związkach zawodowych w zakresie, w jakim przewidywały one ochronę trwałości stosunku pracy dla członków komisji rewizyjnej, nie można przyjąć, by przepis art. 11 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. miał zastosowa- nie w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że po- wódce, z racji pełnienia funkcji członka Komisji Rewizyjnej NSZZ „Solidarność", nie przysługiwała ochrona trwałości stosunku pracy, przewidziana w art. 32 ustawy o 4 związkach zawodowych. Powódka nie była natomiast imiennie wskazanym człon- kiem zarządu organizacji związkowej, ani też członkiem tej organizacji upoważnio- nym do jej reprezentowania wobec pracodawcy. W tej sytuacji Sąd Rejonowy przyjął, że do wypowiedzenia powódce umowy o pracę, pozwany winien jedynie dokonać w trybie art. 38 k.p. zawiadomienia zakładowej organizacji związkowej o zamiarze wy- powiedzenia. Z uwagi jednak na fakt, że pozwany o zamiarze rozwiązania z powódką umowy o pracę informował NSZZ „Solidarność" w lutym 2003 r., kiedy jeszcze art. 32 ustawy o związkach zawodowych, wymagał dla rozwiązania z takim pracownikiem uzyskania przez pracodawcę zgody zakładowej organizacji związkowej, natomiast po 1 lipca 2003 r. pozwany nie podjął procedury przewidzianej w art. 38 k.p. Sąd Rejo- nowy doszedł do przekonania, że pozwany naruszył przepis art. 38 k.p. Ponadto Sąd Rejonowy zauważył, że powoływanie się przez pozwanego na powiadomienie doko- nane przeszło pół roku przed dokonaniem wypowiedzenia nie może być traktowane jako wypełnienie obowiązku określonego w art. 38 k.p. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego i naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 § 4 k.p., 38 k.p. i 45 § 1 k.p. i wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki kosztów postępowania lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka- zanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 27 lutego 2004 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił i zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 120 zł. tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Według Sądu Okręgowego, należało zauważyć, że zgodnie z art. 30 § 4 k.p. wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę musi zawierać między innymi wskaza- nie przyczyny wypowiedzenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności „Program dotyczący podnoszenia efektów statutowych i racjonalizacji wydatków wojewódzkich samorządowych instytucji kultury" oraz pozostałe pisma kierowane do pozwanego z Urzędu Marszałkowskiego Województwa W., jak również treść pisma kierowanego przez pozwanego do NSZZ „Solidarność" w dniu 20 lutego 2003 r., wskazują jednoznacznie, że w strukturze organizacyjnej pozwanego dokona- no weryfikacji stanowisk pracy pod kątem ich przydatności, co prowadziło do likwida- cji tych stanowisk, które nie były dla działalności pozwanego niezbędne. Miało to po- zwolić na stworzenie innych bardziej potrzebnych stanowisk i zatrudnienie na nich 5 pracowników merytorycznych o odpowiednich do tego kwalifikacjach, do których po- wódka się nie zaliczała. Likwidacja zbędnych stanowisk była jednocześnie uzasadniona potrzebą po- zwanego wywołaną koniecznością bardziej racjonalnej, oszczędnościowej polityki finansowej, a tym samym również kadrowej. W szczególności likwidacja zbędnych stanowisk w działalności pozwanego pozwalała w ramach dotychczasowej liczby etatów stworzyć nowe bardziej potrzebne pozwanemu stanowiska. Reasumując Sąd Okręgowy stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie przyczyna wypowiedzenia powód- ce umowy o pracę była nie tylko wystarczająco konkretna i zrozumiała, ale również prawdziwa i rzeczywista, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że pozwana przy wypowiadaniu powódce umowy o pracę dopuściła się naruszenia przepisu art. 30 § 4 k.p. W ocenie Sądu Okręgowego wskazana w wypowiedzeniu umowy o pracę przy- czyna tej decyzji stanowi uzasadniony powód rozwiązania stosunku pracy. Reorgani- zacja działalności pracodawcy, zmierzająca do ograniczenia kosztów i związana z tym likwidacja stanowiska pracy, które w działalności pracodawcy nie jest niezbędne, stanowi wystarczającą przesłankę do wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy. Nie doszło również w niniejszej sprawie - według Sądu drugiej instancji - do narusze- nia przepisu art. 38 k.p. nakazującego, by pracodawca o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy zawiadomił na piśmie reprezentującą go organizację związkową, podając przyczynę wypowiedzenia. Słusznie natomiast Sąd Rejonowy przyjął, że w czasie, gdy pozwana dokonała zawiadomienia NSZZ „Solidarność" o zamiarze wypowiedzenia z powódką umowy o pracę, zastosowanie znajdował prze- pis art. 32 ustawy o związkach zawodowych, który zabraniał wypowiedzenia umowy o pracę z pracownikiem będącym członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakłado- wej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu bez zgody zarządu zakładowej organizacji. Powyższy przepis został uchylony z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z dnia 7 kwietnia 2003 r.), który uznał, że w zakresie, w jakim na- kładał on na pracodawcę obowiązek uzyskania zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związ- kowej, przepis ten był niezgodny z art. 32 Konstytucji RP. Konsekwencją tego wyroku była zmiana przepisu art. 32 ustawy o związkach zawodowych, który obecnie prze- widuje zakaz rozwiązywania umowy o pracę bez zgody zarządu zakładowej organi- zacji związkowej jedynie w odniesieniu do imiennie wskazanych uchwałą zarządu jego członków lub innych pracowników będących członkami danej zakładowej orga- 6 nizacji związkowej, upoważnionych do reprezentowania tej organizacji wobec praco- dawcy. Ustawa wprowadzając zmianę tego przepisu, przewidywała co prawda, że pracownik objęty ochroną, o której mowa w art. 32 ustawy, nabytą na podstawie tych przepisów w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia ustawy w życie, miał podlegać takiej ochronie w okresie roku od dnia wejścia w życie zmiany art. 32, jed- nakże przepis ten nie miał zastosowania do członków komisji rewizyjnej, gdyż w dniu wejścia w życie wspomnianej noweli nie podlegali już oni ochronie przewidzianej w tym przepisie, z uwagi na utratę mocy tego przepisu w tym zakresie w związku z ogłoszeniem wymienionego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wobec po- wyższego powódka mogłaby w chwili wypowiedzenia jej umowy o pracę podlegać ochronie przewidzianej w art. 32 ustawy o związkach zawodowych, jedynie gdyby została imiennie wskazana jako pracownik upoważniony do reprezentacji NSZZ „Solidarność" względem pracodawcy. Wymogu tego nie spełniała uchwała nr 1/03 Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność" z dnia 1 lipca 2003 r., wskazująca osoby, które podlegają szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy, ponieważ nie wska- zała ona imiennie powódki jako pracownika upoważnionego do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej względem pracodawcy. W przedmiotowej uchwale brak jest bowiem jakichkolwiek informacji, z jakiego tytułu zarząd NSZZ „So- lidarność" wskazał powódkę jako podlegającą szczególnej ochronie. Co więcej, pi- smem z dnia 10 lipca 2003 r. pozwany wskazał na powyższe braki w przedmiotowej uchwale, informując, że jako osoby uprawnione do reprezentacji organizacji związ- kowej może traktować jedynie członków komisji zakładowej NSZZ „Solidarność”, który to organ zgodnie ze statutem NSZZ „Solidarność" uprawniony jest do repre- zentowania pracowników wobec pracodawcy. Powódka natomiast nie pełniła funkcji członka komisji zakładowej, lecz członka komisji rewizyjnej tego związku zawodo- wego. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż powódka w chwili, gdy złożono jej wypowie- dzenie umowy o pracę, nie podlegała ochronie przewidzianej w art. 32 ustawy o związkach zawodowych, a zatem wypowiedzenie jej umowy o pracę podlegało jedy- nie wymogom określonym w Kodeksie pracy, w tym przepisowi art. 38 k.p. Zgodził się również ze stanowiskiem pozwanego, że przepis art. 38 k.p. nie określa terminu, w jakim pracodawca powinien dokonać wypowiedzenia umowy o pracę po wykona- niu obowiązku konsultacji przewidzianego w tym przepisie. Mając na uwadze powyż- sze Sąd Okręgowy, stwierdził, iż wypowiedzenie powódce umowy o pracę dokonane zostało zgodnie z przepisami o wypowiadaniu z pracownikami umów o pracę, jak 7 również było uzasadnione. W tej sytuacji żądanie powódki przywrócenia jej do pracy nie było uzasadnione. Powódka Bożena G. złożyła kasację od powyższego wyroku, w której zaskar- żyła go w całości. Jako podstawy kasacji wskazała: naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związ- kach zawodowych (jednolity tekst: Dz.U z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), polegają- cą na przyjęciu, że powódka nie została wskazana jako uprawniona do reprezento- wania zakładowej organizacji związkowej NSZZ „Solidarność" działającej w Muzeum Narodowym Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w S., oraz naruszenie prze- pisów postępowania, tj. art. 233 § 1 k.p.c., poprzez brak wszechstronnego rozważe- nia zebranego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji wskazano, że przed- miotem, którego dotyczy zaskarżony wyrok jest zakres szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy członków zakładowej organizacji związkowej na zasadach określo- nych w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Natomiast Sąd Okręgowy swoim rozstrzygnięciem niesłusznie i nie znajdując ku temu podstaw ograniczył w stosunku do powódki zakres tej ochrony. Jest to istotne zagadnienie prawne, które - z uwagi na nowelizację art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, która weszła w życie 1 lipca 2003 r., budzi poważne wątpliwości co do zakresu ochrony stosunku pracy członków zakładowej organizacji związkowej. Opierając kasację na wyżej wy- mienionych podstawach wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie jest trafny zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodo- wych stanowiącego, że pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wska- zanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym człon- kiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę 8 czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Z przepisu tego wynika, że ochroną przewidzianą w tym przepisie objęty jest wyłącznie pracownik, który spełnia łącznie dwa warunki: 1) jest członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej lub człon- kiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentacji tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy, 2) został imiennie wskazany uchwałą zarządu zakładowej organizacji związkowej jako pracownik korzystający z ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy w trybie i na zasadach określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych. W rozpoznawa- nej sprawie jest niesporne, że w dniu wypowiedzenia stosunku pracy powódka nie była członkiem zarządu związku zawodowego NSZZ „Solidarność.” Sporne jest na- tomiast to, czy ochroną przewidziana w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach objęty jest każdy pracownik będący członkiem zakładowej organizacji związkowej, który zostanie wskazany imiennie uchwałą zarządu tej organizacji, czy też zakres tej ochrony jest węższy i obejmuje tylko pracownika będącego członkiem zakładowej organizacji związkowej, który w dniu podjęcia uchwały jest upoważniony do repre- zentacji tej organizacji związkowej wobec pracodawcy. W ocenie Sądu Najwyższego trafne jest to ostatnie stanowisko. Przemawia za nim brzmienie tego przepisu, bo- wiem jest w nim mowa o innym niż członek zarządu pracowniku „będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej or- ganizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy.” Oznacza to, że zarząd może w uchwale wskazać tylko tych członków zakładowej organizacji związkowej, którzy nie będąc członkami zarządu, są upoważnieni do jej reprezentowania wobec pracodaw- cy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z za- kresu prawa pracy. Nie budzi również wątpliwości, że źródłem upoważnienia do reprezentowania przez pracownika będącego członkiem zakładowej organizacji związkowej tej organizacji wobec pracodawcy nie jest uchwała zarządu wskazująca imiennie tego pracownika jako podlegającego ochronie przewidzianej w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych, lecz przepisy statutowe związku zawodowe- go, które określają organy lub osoby uprawnione do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy. Nie bez znaczenia dla interpretacji tego przepisu jest uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 kwietnia 2003 r., P 7/02 (OTK-A 2003 nr 4, poz. 9 29), w którym stwierdzono, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związ- kach zawodowych w zakresie, w jakim nakłada na pracodawcę obowiązek uzyskania zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność powyższego przepisu ustawy o związkach zawodowych podkreślił w uzasadnieniu, co następuje „z założenia, szeroka ochrona trwałości stosunku pracy powinna doty- czyć tylko tych pracowników, którzy z natury pełnionej we władzach związku funkcji, narażeni są na bezpośredni konflikt z pracodawcą. Dlatego też, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, nie znajduje uzasadnienia objęcie ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 ustawy członków komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej, która jest organem wewnątrzzwiązkowym. Kompetencje komisji rewizyjnej określone np. w statucie NSZZ "Solidarność" (§ 20), obejmują w szczególności czynności kontrolne w zakresie działalności finansowej, zgodności działania z postanowieniami Statutu i postanowieniami uchwał, możliwość powołania zespołu mediacyjnego do rozpatry- wania konfliktów wewnątrzzwiązkowych. Członkowie komisji rewizyjnej nie repre- zentują związku na zewnątrz, nie występują zatem w bezpośrednich relacjach z pracodawcą, a w konsekwencji objęcie ich ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, nie wiąże się z koniecznością zapewnienia im swobodnego wykonywania funkcji związkowych.” Wynika z tego jednoznacznie, że za pracownika upoważnionego do reprezentowania zakładowej organizacji związko- wej wobec pracodawcy, może być uznany tylko ten pracownik, który na podstawie przepisów statutowych reprezentuje związek na zewnątrz (występuje w bezpośred- nich relacjach z pracodawcą). Powódka nie należy do takiej kategorii pracowników będących członkami zakładowej organizacji związkowej, co bezspornie ustaliły Sądy orzekające w sprawie, a zatem wskazanie powódki w uchwale zarządu jako osoby korzystającej z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach za- wodowych było prawnie nieskuteczne. W konsekwencji pracodawca wypowiadając powódce umowę o pracę bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie naruszył tego przepisu. Nie jest trafny zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów, tj. rozstrzygania spor- nych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku 10 bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Powinna odpowiadać regułom logicz- nego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnio- skowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życio- wego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 233 k.p.c., choćby dowiedzione zostało, że z tego samego mate- riału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życio- wego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materia- łem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski od- mienne, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybie- nie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych uza- sadnienie wyroku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00). W razie postawienia zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy nie dokonuje ponownej oceny wiarygodności i mocy zgromadzonych dowodów, lecz sprawdza prawidłowość wykorzystania przez Sąd orzekający uprawnień przewidzianych w omawianym przepisie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00). Wykazanie, że sąd drugiej instancji naruszył art. 233 § 1 k.p.c., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji dowodów zebranych w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, iż ocena przyjęta przez sąd drugiej in- stancji za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy, zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądo- we stosowanie prawa (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00). Kasacja wniesiona przez skarżącą nie czyni zadość tym wymaga- niom, a zatem zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest nieusprawiedliwiony. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI