II PK 149/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy, która domagała się ustalenia stosunku pracy na czas nieokreślony i przywrócenia do pracy, argumentując, że przekroczono limit 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony na mocy ustawy antykryzysowej. Sąd Okręgowy przychylił się do tego stanowiska, uznając umowę za bezterminową i przywracając pracownicę do pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pracodawcy, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczowym zarzutem było naruszenie przepisów dotyczących mocy wstecznej ustawy antykryzysowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada 'lex retro non agit' ma zastosowanie również w prawie pracy. Stwierdził, że ustawa antykryzysowa nie działa wstecz, a jej przepisy dotyczące limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony stosuje się do umów trwających w dniu jej wejścia w życie, ale okres zatrudnienia sprzed tej daty nie wlicza się do tego limitu, chyba że umowa została zawarta po wejściu w życie ustawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował przepisy, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania umowy za bezterminową i przywrócenia pracownicy do pracy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących umów na czas określony, zasady prawa międzyczasowego w prawie pracy, stosowanie dyrektywy UE o pracy na czas określony.
Dotyczy specyficznej sytuacji umów na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy antykryzysowej i zawartych po tym terminie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy antykryzysowej dotyczące limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony mają moc wsteczną i stosuje się je do umów zawartych przed wejściem w życie ustawy, wliczając okres zatrudnienia sprzed tej daty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy antykryzysowej dotyczące limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony nie mają mocy wstecznej w sposób, który wliczałby okres zatrudnienia sprzed wejścia w życie ustawy do tego limitu, jeśli umowa trwała w dniu wejścia w życie ustawy. Stosuje się je do umów trwających w dniu wejścia w życie ustawy, ale limit 24 miesięcy liczy się od daty wejścia w życie nowych regulacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na zasadzie 'lex retro non agit' (prawo nie działa wstecz) oraz na wykładni przepisów intertemporalnych. Stwierdzono, że ustawa antykryzysowa nie zawiera wyraźnego postanowienia o mocy wstecznej, a jej przepisy dotyczące limitu czasowego umów na czas określony stosuje się do umów trwających w dniu wejścia w życie ustawy, modyfikując skutki prawne pro futuro, a nie wstecz. Wskazano na różnicę między retroaktywnością a bezpośrednim działaniem nowego prawa na stosunki trwające.
Jakie są konsekwencje prawne przekroczenia limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony na mocy ustawy antykryzysowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przekroczenie limitu 24 miesięcy zatrudnienia na czas określony na mocy ustawy antykryzysowej nie powoduje automatycznego przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o nieważności czynności prawnej lub niezastrzeżonym terminie. Zamiast tego, umowa na czas określony ulega rozwiązaniu z upływem 24 miesięcy zatrudnienia licząc od dnia wejścia w życie ustawy antykryzysowej, a dalsze zatrudnianie pracownika po tym terminie może skutkować nawiązaniem stosunku pracy na czas nieokreślony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił argumentację oparte na art. 58 k.c. i art. 94 w zw. z art. 116 § 2 k.c., wskazując, że przekroczenie limitu czasowego nie jest wadą czynności prawnej (zawarcie umowy), lecz dotyczy faktycznego czasu trwania stosunku pracy. Zastosowano zasady prawa międzyczasowego, zgodnie z którymi nowa regulacja (limit 24 miesięcy) jest stosowana do stosunków trwających, a okres zatrudnienia sprzed wejścia w życie ustawy nie jest wliczany do tego limitu. Dalsze zatrudnienie po upływie 24 miesięcy od wejścia w życie ustawy antykryzysowej traktowane jest jako nawiązanie umowy na czas nieokreślony.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. | spółka | pozwana |
Przepisy (17)
Główne
ustawa antykryzysowa art. 13 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów na czas określony między tymi samymi stronami nie może przekroczyć 24 miesięcy. Przepis ten ma zastosowanie do umów trwających w dniu wejścia w życie ustawy, a limit 24 miesięcy liczy się od daty wejścia w życie ustawy.
ustawa antykryzysowa art. 35 § 1
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Do umów o pracę zawartych na czas określony trwających w dniu wejścia w życie tej ustawy, nie stosuje się przepisów art. 251 k.p.
ustawa antykryzysowa art. 35 § 2
Ustawa z dnia 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców
Do umów na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy antykryzysowej stosuje się jej art. 13.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Przepisy Kodeksu cywilnego stosuje się do stosunków pracy w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy.
k.c. art. 94
Kodeks cywilny
Warunek przeciwny ustawie uważa się za niezastrzeżony.
k.c. art. 116 § 2
Kodeks cywilny
Termin ustania skutków czynności prawnej, jeżeli jest rozwiązujący, uważa się za niezastrzeżony, gdy jest sprzeczny z ustawą.
k.p. art. 251
Kodeks pracy
Określa skutki zawarcia trzeciej umowy na czas określony między tymi samymi stronami.
k.p. art. 30 § 4
Kodeks pracy
Wymaga konsultacji z zakładową organizacją związkową przy wypowiadaniu umowy o pracę na czas nieokreślony.
k.p. art. 36 § 1
Kodeks pracy
Określa okresy wypowiedzenia umów o pracę.
k.p. art. 38 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy prawa pracownika do zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p. art. 45 § 1
Kodeks pracy
Określa skutki naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę.
k.p. art. 47
Kodeks pracy
Dotyczy wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej brzmienia lub celu.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
Przepisy wprowadzające k.p. art. XIII § 1
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy
Do stosunków pracy nawiązanych przed dniem wejścia w życie Kodeksu pracy stosuje się przepisy tego Kodeksu.
Przepisy wprowadzające k.p. art. XXII § 1
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy
Dotyczy biegu przedawnienia w przypadku zmiany przepisów.
k.p. art. 25 § 2
Kodeks pracy
Określa maksymalny termin umowy o pracę na okres próbny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa antykryzysowa nie działa wstecz. • Okres zatrudnienia sprzed wejścia w życie ustawy antykryzysowej nie wlicza się do limitu 24 miesięcy, jeśli umowa trwała w dniu wejścia w życie ustawy. • Przekroczenie limitu 24 miesięcy nie powoduje automatycznego przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony na podstawie przepisów k.c.
Odrzucone argumenty
Ustawa antykryzysowa ma moc wsteczną i stosuje się ją od daty zawarcia umowy. • Przekroczenie limitu 24 miesięcy na podstawie umów terminowych oznacza konieczność stosowania art. 251 k.p. z pominięciem art. 13 ustawy antykryzysowej. • Wypowiedzenie umowy na czas określony powinno być traktowane jako wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony, z naruszeniem przepisów o konsultacji związkowej i przyczynie wypowiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Zakaz wstecznego działania prawa stanowi element zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. • Zasada lex retro non agit ma w polskim porządku prawnym walor normatywny, bo zgodnie z art. 3 k.c., ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. • O retroaktywności normy prawnej można mówić jedynie wtedy, gdy zakres zastosowania nowej normy obejmuje tzw. zamknięte stany faktyczne. • Do naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy dojdzie zatem „nie z chwilą zawarcia umowy o pracę na czas określony przewidującej przekroczenie maksymalnego 24 miesięcznego okresu zatrudnienia terminowego, lecz z momentem przekroczenia tego limitu czasowego”. • Jedynym zobowiązaniem, jakie zawiera dyrektywa Rady z dnia 28 czerwca 1999 r. nr 99/70 (WE) dotycząca Porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony, jest osiągnięcie celu, jakim jest skuteczne zapobieganie nadużyciom wynikającym z nawiązywania kolejnych stosunków pracy na czas określony.
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
przewodniczący
Jolanta Strusińska-Żukowska
sprawozdawca
Jerzy Kuźniar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy antykryzysowej dotyczących umów na czas określony, zasady prawa międzyczasowego w prawie pracy, stosowanie dyrektywy UE o pracy na czas określony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umów na czas określony trwających w dniu wejścia w życie ustawy antykryzysowej i zawartych po tym terminie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa pracy, w szczególności ustawy antykryzysowej i jej wpływu na umowy na czas określony. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące mocy wstecznej prawa i stosowania przepisów intertemporalnych, co jest istotne dla prawników i pracodawców.
“Ustawa antykryzysowa a umowy na czas określony: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy prawo działa wstecz.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy: 3312,83 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.