II OZ 982/25

II OZ 982/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2449/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-01-07
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2449/24 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Starosty Nyskiego z dnia 3 listopada 2023 r., znak AB.4123.3.53.2023.PS w cześci w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 lipca 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.1172.2023.BKW w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 października 2024 r. Wojewodzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2449/24 rozpoznał wniosek P. T. o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty Nyskiego z dnia 3 listopada 2023 r., znak: AB.4123.3.53.2023.PS w części w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 lipca 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.1172.2023.BKW w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu postanawia: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty Nyskiego z dnia 3 listopada 2023 r., znak: AB.4123.3.53.2023.PS w części nakazującej skarżącemu przywrócenie zabytku - obwałowań kolejowych na działce ewid. nr [...], znajdujących się w granicach obszaru Starego Miasta Nysa wpisanego do rejestru zabytków województwa opolskiego decyzją nr 107/54 z dnia 28 maja 1954 r. do jak najlepszego stanu.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności, które przemawiają za udzieleniem skarżącemu ochrony tymczasowej. Skarżący nie wykazał bowiem, aby wykonanie obowiązków objętych zaskarżoną decyzją wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Choć skarżący powołał się na nakład środków, jednakże nie przedstawił przy tym swojej szczegółowej sytuacji finansowej, pozwalającej ocenić, czy realizacja nakazu wiązać się będzie z wyrządzeniem znacznej szkody w majątku strony. Samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej nie uprawnia do oceny, że wykonanie decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.
Sąd wskazał też, że obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek poniesionych nakładów finansowych grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa pokrycia wydatków związanych z wykonaniem określonych decyzją obowiązków. Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Ponadto Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie zabrakło żądania wstrzymania zaskarżonej decyzji, zatem domaganie się wstrzymania decyzji Starosty z dnia 3 listopada 2023 r., było bezpodstawne. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie najpierw bada, czy dotyczy on zaskarżonego aktu. Następnie, po wcześniejszym uznaniu, że wniosek jest dopuszczalny bada, czy wykazano wystąpienie choć jednej z przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jeśli te przesłanki wystąpiły Sąd orzeka, które akty wydane w innym postępowaniu w granicach tej samej sprawy z uwagi na konieczność zapewnienia ochrony tymczasowej na czas rozpatrzenia skargi należy jeszcze wstrzymać, by udzielona ochrona nie okazała się iluzoryczna.
Zażalenie od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł P. T., zaskarżając je w całości i domagając się:
1. zmiany zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia;
2. zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie trzeba zaznaczyć, że postępowanie zażaleniowe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności toczy się po wydaniu przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę, który nie stał się jeszcze prawomocny.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2). Skarżący ma więc prawo ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej od dnia wniesienia skargi do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę. W przypadku uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny ochrona ta przyznawana jest z mocy prawa (art. 152 § 1 P.p.s.a.), chyba że sąd postanowi inaczej.
W przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe. Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku sądu I instancji.
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej, mimo że to na nim spoczywał obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
Powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe wobec braku wskazań do określenia sytuacji finansowej skarżącego, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. W sytuacji gdy strona skarżąca nie wskazuje we wniosku na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani tych przesłanek nie uzasadnia, to nie jest obowiązkiem sądu poszukiwanie tych okoliczności (por. postanowienie NSA z 10.10.2013 r., I OZ 876/13).
Kwestie ogólnych stwierdzeń odnoszących się do zdaniem skarżącego zasadności złożonego wniosku należy uznać jedynie za polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji oraz wyraz tego, że skarżący nie przedstawił adekwatnych informacji obrazujących rzeczywistą i aktualną sytuację finansową, zaś Sądowi nie była znana z urzędu sytuacja majątkowa skarżącego. Sąd nie jest zobowiązany, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, do przeprowadzania z urzędu postępowania dowodowego w tym zakresie.
Ponadto, abstrahując od powyższego, skarżący nie przedstawił żadnych wyliczeń związanych z realizacją nałożonego obowiązku, czy możliwości poniesienia ewentualnych strat, na tle sytuacji materialnej, mogących stanowić podstawę analizy, czy rzeczywiście zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony. Bez porównania tych dwu wartości (sytuacji finansowej i kosztów realizacji obowiązku) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia wnioskodawczyni, że spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie przedstawiono rzetelnego kosztorysu wykonania nakazanych prac, a w takiej sytuacji nie sposób ocenić stopnia szkody, która mogłaby być wyrządzona wykonaniem zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na charakter reformatoryjny postępowania zażaleniowego, skarżący mógł skonkretyzować swoją argumentację w zażaleniu. Jednak w dalszym ciągu wywody są natury ogólnej, a nawet abstrakcyjnej. Taki sposób uzasadnienia wniosku nie może być uznany za wykazanie przesłanek odnoszących się do indywidualnych okoliczności sprawy. Przytoczone w zażaleniu zarzuty należy zatem uznać za niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.