II OZ 949/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na zarządzenie Wójta Gminy o ujęciu nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę, uznając ją za wniesioną po terminie, ponieważ skarżący dowiedzieli się o zarządzeniu 23 października 2024 r. (z pisma organu informującego o negatywnej opinii konserwatora), a skargę wnieśli 13 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA. Sąd wskazał, że wpis do gminnej ewidencji zabytków jest czynnością organu administracji podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a termin do jej zaskarżenia wynosi 30 dni od dnia dowiedzenia się o niej. NSA podkreślił jednak, że WSA nie uwzględnił w pełni możliwości zastosowania art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (rozpoznanie skargi mimo uchybienia terminu, gdy nastąpiło ono bez winy skarżącego). Sąd zwrócił uwagę na niejednolitość orzecznictwa w kwestii kwalifikacji prawnej takich działań organu, co mogło wpływać na świadomość skarżących co do terminów. Ponadto, NSA odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 12/18), który stwierdził niezgodność art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. z Konstytucją w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej. NSA uznał, że brak realnej oceny podstaw zastosowania art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. przez WSA stanowiłby pozbawienie skarżących prawa do sądu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminu do zaskarżenia wpisu do gminnej ewidencji zabytków, znaczenie prawa do sądu w kontekście niejednolitego orzecznictwa i ochrony praw właścicieli.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście orzecznictwa TK.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wpis nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków jest czynnością podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego i od kiedy biegnie termin do jej zaskarżenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wpis do gminnej ewidencji zabytków jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a termin do jej zaskarżenia wynosi 30 dni od dnia dowiedzenia się o niej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wpis do gminnej ewidencji zabytków ma charakter publicznoprawny i zewnętrzny, będąc władczym działaniem administracji, co kwalifikuje go jako czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Termin do wniesienia skargi biegnie od dnia dowiedzenia się o tym działaniu.
Czy uchybienie terminu do wniesienia skargi na wpis do gminnej ewidencji zabytków powinno skutkować jej odrzuceniem, czy też sąd powinien rozważyć zastosowanie art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. (rozpoznanie skargi mimo uchybienia terminu, gdy nastąpiło ono bez winy skarżącego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji powinien rozważyć zastosowanie art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a., zwłaszcza w kontekście niejednolitego orzecznictwa i gwarancji prawa do sądu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że WSA nie uwzględnił w pełni możliwości zastosowania przepisu o rozpoznaniu skargi mimo uchybienia terminu, biorąc pod uwagę niejednolitość orzecznictwa i orzeczenie TK dotyczące ochrony praw właścicieli. Brak takiej oceny mógłby pozbawić skarżących prawa do sądu.
Jaka jest prawna kwalifikacja działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?
Odpowiedź sądu
Działania te należy uznać za czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do dominującego stanowiska orzecznictwa NSA, zgodnie z którym działania te są czynnościami administracyjnymi, a nie aktami jednostki samorządu terytorialnego.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków jest czynnością organu administracji.
p.p.s.a. art. 53 § § 2 zd. pierwsze
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin do wniesienia skargi na czynność organu administracji biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia.
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego postanowienia.
u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 1-3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Określa działania organu związane z ewidencją zabytków.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 53 § § 2a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.
u.s.g. art. 100 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy aktów organów gminy.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie rozważył należycie możliwości zastosowania art. 53 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. w kontekście niejednolitego orzecznictwa i prawa do sądu. • Orzeczenie TK P 12/18 wskazuje na potrzebę zapewnienia właścicielom gwarancji ochrony prawnej przy ingerencji w prawo własności.
Godne uwagi sformułowania
brak jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych co do charakteru działań organu • pozbawienie skarżących prawa do sądu • możliwość obrony oraz ochrony swoich dóbr
Skład orzekający
Anna Żak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do zaskarżenia wpisu do gminnej ewidencji zabytków, znaczenie prawa do sądu w kontekście niejednolitego orzecznictwa i ochrony praw właścicieli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków i interpretacji przepisów p.p.s.a. w kontekście orzecznictwa TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa do sądu i ochrony własności, a także pokazuje, jak niejednolite orzecznictwo może wpływać na procedury sądowe.
“Nawet wpis do ewidencji zabytków musi szanować prawo do sądu – NSA uchyla odrzucenie skargi.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.