II OZ 936/25

II OZ 936/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 397/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-04-07
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 3, art. 34, art. 35 par. 1,  art. 46 par. 1 pkt 4, art. 46 par. 3, art. 37 par. 1,  art. 49 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
 POSTANOWIENIE Dnia 16 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B., E. B. i K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 397/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi B. B., E. B. i K. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 grudnia 2024 r., znak: DLI-II.7621.56.2023.AZ.10 w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę, ponieważ na wezwanie Sądu strona skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez złożenie stosownego pełnomocnictwa.
Sąd I instancji, powołując się na treść art. 37 § 1, art. 46 § 3, art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 12 marca 2025 r., zatem ostatnim dniem ustawowego terminu do wykonania nałożonego obowiązku był 19 marca 2025 r. Pełnomocnik skarżących nadał pismo zawierające uzupełnienie braków formalnych (pełnomocnictwo) przesyłką poleconą w dniu 20 marca 2025 r. tj. po upływie wyznaczonego terminu. W ocenie Sądu, ziściły się przesłanki odrzucenia skargi, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie.
Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli skarżący, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 37 § 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie, iż w aktach sprawy nie było pisemnego dokumentu potwierdzającego istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, pomimo iż w aktach sprawy dokument taki się znajdował, co czyniło zbędnym wzywanie do uzupełnienia rzekomych braków formalnych skargi;
- art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi po uznaniu, że pełnomocnik skarżących nie uzupełnił, w terminie braków formalnych skargi, z pominięciem dokonania wezwania bezpośrednio skarżącym do uzupełnienia stwierdzonego braku osobiście przez stronę, w szczególności przez podpisanie skargi i nadanie jej dalszego biegu, przez co zostało naruszone prawo skarżących do sądu stanowiące jednocześnie gwarancje praw obywatelskich zawartych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak dołączenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (art. 46 § 3 w zw. z art. 37 § 1 p.p.s.a.).
Z akt sprawy wynika, że w załączeniu do skargi nie zostało dołączone stosowne pełnomocnictwo (skarga wśród załączników nie wymienia pełnomocnictwa), dlatego zasadnie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 lutego 2025 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni, braku formalnego skargi, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 12 marca 2025 r. W zakreślonym terminie, pełnomocnik zaś z uchybieniem terminu nadesłał do Sądu I instancji pełnomocnictwo. Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Zauważyć należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przed nowelizacją art. 46 § 3 p.p.s.a. wyrażany był pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi. Nie był to jednak pogląd jednolity, albowiem równie często wskazywano, że użyte w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. (w poprzednim brzmieniu) pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Tym samym, dokonując pierwszej czynności w danej sprawie (rozumianej formalnie jako dane postępowanie sądowoadministracyjne), należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis.
Obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Dotychczas, przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa – nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie. Aktualnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Należy zatem odróżnić sprawę administracyjną (czyli prowadzoną i załatwianą przez organy administracji publicznej) od sprawy sądowoadministracyjnej, w której sąd administracyjny nie przejmuje do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej, lecz jedynie dokonuje kontroli legalności postępowania organu administracji publicznej. Tym samym w niniejszej sprawie nie było podstaw do wzywania skarżących w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do podpisania skargi, skoro jej autorem jest pełnomocnik, który także wniósł skargę w imieniu skarżących; jednak nie wykonał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie zakreślonym przez Sąd. Stosowne pełnomocnictwo nadesłano z jednodniowym opóźnieniem, której to oceny nie podważono skutecznie w zażaleniu.
W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że argumentacja zażalenia dotycząca naruszenia art. 45 ust. 1 (prawo do sądu), art. 77 ust. 2 (braku zakazu do drogi sądowej) oraz art. 78 (zasada dwuinstancyjności postępowania) Konstytucji RP jest na gruncie tej sprawy chybiona, gdyż skarżący mieli zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi, tj. prawidłowego uzupełnienia braków formalnych, przewidzianego w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący mieli również zagwarantowany skuteczny środek odwoławczy (aktualnie rozpoznawane "zażalenie"). Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99 (OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Już chociażby sam kształt postępowania przed sądem stwarza pewne ograniczenia. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Są one niezbędne ze względu na pozostałe wartości państwa prawnego, jak np. zaufanie do prawa, czy bezpieczeństwo prawne. Te ograniczenia formalne postępowania zakreślają wyraźne granice realizacji prawa do sądu. Ogół zasad postępowania stanowi pewien model. Jest on istotny przy badaniu, czy w danej sprawie prawo do sądu nie jest nadmiernie ograniczane. Uzasadnieniem wprowadzania ograniczeń wspomnianego prawa są nie tylko wymogi formalne procedury, lecz także zbiór przesłanek zawartych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę, czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych przez sąd zgodnie z obowiązującą procedurą. Nie stanowi to o pozbawieniu strony prawa do sądu.
W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, brak zakazu do drogi sądowej i zasad dwuinstancyjności postepowania – stronie skarżącej umożliwiono uzupełnienie braku formalnego wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni. Niestaranne działanie pełnomocnika obciąża bowiem stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie. Zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego. W szczególności dotyczy to błędów organizacyjnych w pracy kancelarii profesjonalnego adwokata lub radcy prawnego. Podkreślić należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz. Profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych lub nieprawidłowym uzupełnieniem braków formalnych.
Dlatego zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.