II OZ 928/16

II OZ 928/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
III SA/Kr 574/14 - Wyrok WSA w Krakowie z 2016-02-12
II OZ 929/16 - Postanowienie NSA z 2016-09-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 18 par. 1 pkt 1-3, art. 19, art. 20, art. 141 par. 4, art. 184 w zw. z art. 197 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 574/14 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] sierpnia 2012 nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 574/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M. W. o wyłączenie sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zgłoszony na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 3 lutego 2016 r., zgłoszonym na rozprawie M. W. zwróciła się o wyłączenie sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od udziału w przedmiotowej sprawie ze względu na to, że "Sąd dąży siłowo do rozstrzygnięcia sprawy". Sąd powołał art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej P.p.s.a. i wyjaśnił, że ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia sędziego na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taką okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zgodnie z art. 20 P.p.s.a. do wnioskodawcy należy uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przepis art. 19 P.p.s.a. nie wyklucza możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego wydziału sądu administracyjnego od rozpoznawania sprawy, ale również w takiej sytuacji wnioskodawca musi chociaż uprawdopodobnić istnienie obiektywnych okoliczności uzasadniających wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy w stosunku do każdego z sędziów. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Powołanej we wniosku motywacji nie można uznać za okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie jakiegokolwiek sędziego. Skarżąca, pomimo reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wskazała żadnych faktów, które stanowiłyby przesłankę wynikającą z treści art. 18 lub art. 19 P.p.s.a., nie podała żadnego zdarzenia ani zarzutu naruszenia prawa. Negatywne rozpoznanie wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania, poprzedzające złożenie rozpoznawanego wniosku, w żaden sposób nie może być uzasadnieniem dla wyłączenia sędziów orzekających w sprawie, czy też innych sędziów. Zarzut, że "Sąd dąży siłowo do rozstrzygnięcia sprawy" nie spełnia dyspozycji żadnego ze wskazanych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Uznając jednak, że skarżąca nie powołała się na żadną przesłankę wyłączenia sędziego, składanie wyjaśnień przez sędziów uznano za bezprzedmiotowe, tym bardziej, że w związku z poprzednim wnioskiem o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Krakowie (rozpoznanym prawomocnie postanowieniem WSA w Kielcach z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II SO/Ke 2/15) w aktach sprawy znajdują się oświadczenia wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie (k. 231-232), z których jednoznacznie wynika, że między żadnym z sędziów tego Sądu a skarżącą nie zachodzi stosunek osobisty w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., ani okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. Skarżąca nie wskazała żadnych nowych przesłanek mogących podważyć prawdziwość złożonych wyjaśnień. Wątpliwości co do bezstronności sędziów Wydziału III Sądu nie nasuwają się również w oparciu o wszystkie inne zawarte w aktach sądowych pisma i dokumenty, czy też przebieg rozprawy poprzedzający złożenie wniosku. Jak podkreślono w orzeczeniu NSA z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt II OZ 967/14 wydanym w niniejszej sprawie (k. 170-174), we wniosku o wyłączenie należało podać rzeczowe argumenty przemawiające za uwzględnieniem żądania, tj. wskazać konkretne okoliczności przemawiające za tym, że sędzia nie jest bezstronny w sprawie z udziałem skarżącej. Poprzednie wnioski skarżącej o wyłączenie sędziów zostały rozpoznane postanowieniami WSA w Krakowie z dnia 10 czerwca 2014 r. (k. 126), z 18 listopada 2015 r. (k. 254), oraz z dnia 28 grudnia 2015 r. (k. 270). Sąd I instancji stwierdził zatem, że nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia sędziów Wydziału III WSA w Krakowie od orzekania w sprawie i oddalił wniosek na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a.
Powyższe postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 lutego 2016 r.
W dniu 9 lutego 2016 r. skarżąca złożyła osobiście pismo, które zatytułowała "zażalenie na postanowienie o niewyłączeniu składu sędziowskiego na rozprawie w dniu 3.02.2016". Zażądała uchylenia powyższego postanowienia i przekazania sprawy do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podniosła, że na rozprawie Sąd - nie podając treści rozstrzygnięcia co do wniosku o wyłączenie składu sędziowskiego i sędziów Wydziału, przerywając skarżącej i strasząc kara porządkową, uniemożliwiając podanie nazwisk, procedując w składzie sprzed przerwy, nie rozstrzygając co do wniosku o wyłączenie Sędziego Przewodniczącego - naruszył prawo. Naruszono zatem art. 45 w związku z art. 2, 7, 8 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji ETPCz i Międzynarodowy Pakt Praw Społecznych i Politycznych w warstwie prawa obywatela do sądu.
W dniu 11 lutego 2016 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Zażalenie na Postanowienie tut. Sądu z dn. 3 lutego 2016 i wnioski". Ponownie wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i wyłączenie Sędziów Wydziału III, uznając je za nieważne, arbitralne, krzywdzące. Z ostrożności procesowej wniosła o przekazanie jej zażalenia i sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego i potraktowanie "sprzeciwu" jako oczywiście zasadnego. Sąd przystąpił do sprawy mając gotowe rozstrzygnięcie. Wskazała na łamanie przez Sąd procedury i wszelkiej przyzwoitości.
W dniu 12 lutego 2016 r. nadesłano do Sądu (data stempla pocztowego, k-411) zażalenie M. W., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, na powyższe postanowienie Sądu z dnia 3 lutego 2016 r., zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego ,w szczególności art. 163 w związku z art. 166 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów, co w konsekwencji prowadzi do niemożności podniesienia zarzutów z uwagi na okoliczność, iż uzasadnienie przedmiotowego postanowienia nie zawiera przyczyn dla których wniosek został oddalony. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd. Uzasadniając zażalenie podniosła, że w dniu 3 lutego 2016 r. podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, skarżąca złożyła do protokołu wniosek o wyłączenie sędziów Wydziału III. Wniosek ten został rozpoznany przez Sąd na posiedzeniu niejawnym i w dniu 10 lutego 2016 r. (prawidłowo powinno być 3 lutego 2016 r.) wydane zostało postanowienie o oddaleniu przedmiotowego wniosku. Postanowienie powyższe wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu w dniu 10 lutego 2016 r. W uzasadnieniu do wydanego postanowienia WSA w Krakowie przedstawił stan sprawy, której przedmiotem jest wymeldowanie skarżącej z nieruchomości położonej przy ul. O. [...]. Sąd I instancji szczegółowo opisuje stan sprawy, wskazując kto wystąpił przeciwko skarżącej i na jakiej podstawie prawnej z wnioskiem o wymeldowanie. Przytacza tezy zawarte w odwołaniu skarżącej, a następnie przytoczył treść decyzji organu administracyjnego II instancji i fakt złożenia do Sądu skargi przez skarżącą. W uzasadnieniu postanowienia nie znalazł się nawet jeden akapit, w którym Sąd uzasadniałby decyzję o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Tym samym uzasadnienie zaskarżanego postanowienia nie spełnia przesłanek zawartych a priori w art. 141 § 4 P.p.s.a. dotyczących treści jakie winny być w uzasadnieniu orzeczenia. Co prawda art. 141 § 4 P.p.s.a. ma zastosowanie do wyroków, ale w myśl art. 166 P.p.s.a. "Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej." Z uwagi na okoliczność, iż brak jest samodzielnych przepisów dotyczących zawartości uzasadnienia postanowienia, zastosowanie w tym względzie będzie miał przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. Pełnomocnikowi skarżącej trudno jest wskazać konkretne argumenty, z treścią których nie zgadza się skarżąca, skoro te argumenty nie zostały zawarte w uzasadnieniu wydanego w dniu 3 lutego 2016 r., a doręczonego w dniu 10 lutego 2016 r. postanowienia. Z uwagi na to, że treść uzasadnienia postanowienia jest rozbieżna z sentencją postanowienia, a przez to strona została ograniczona w podnoszeniu zarzutów co do kwestii oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów, wywiedzenie zażalenia stało się niezbędne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.).
Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia sędziego na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taką okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zgodnie z art. 20 P.p.s.a. do wnioskodawcy należy uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy zatem od okoliczności faktycznych, jakie w danej sprawie mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przepis art. 19 P.p.s.a. nie wyklucza możliwości wyłączenia wszystkich sędziów danego wydziału sądu administracyjnego od rozpoznawania sprawy, ale również w takiej sytuacji wnioskodawca musi uprawdopodobnić istnienie obiektywnych okoliczności uzasadniających wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy w stosunku do każdego z sędziów. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Złożonego wniosku na rozprawie "o wyłączenie Sądu w składzie tu obecnym, jak również całego Wydziału od orzekania w niniejszej sprawie", skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła. Wyjaśniła jedynie, że "Sąd dąży siłowo do rozstrzygnięcia sprawy". Powołanej motywacji nie można uznać za okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w danej sprawie jakiegokolwiek sędziego. Zasadnie zatem Sąd I instancji wniosek skarżącej oddalił.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie wpłynęły do Sądu trzy pisma. Dwa pisma od skarżącej zatytułowane "zażalenie", w tym jedno z nich – złożone osobiście w dniu 9 lutego 2016 r., a zatem przed doręczeniem pełnomocnikowi skarżącej zaskarżonego postanowienia z uzasadnieniem, które Sąd potraktował jako pisma informacyjne. Trzecim było, nadesłanie w terminie, zażalenie M. W., sporządzone przez reprezentującego ją profesjonalnego pełnomocnika.
Wbrew odmiennym wywodom skarżącej prezentowanym na rozprawie, w zażaleniu i pismach informacyjnych, trafne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o braku ustawowych podstaw do wyłączenia sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od orzekania w niniejszej sprawie. O braku tych podstaw świadczy m. in. to, że skarżąca w zażaleniu nie powołała się na żadną z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1- 3 P.p.s.a., a także nie uprawdopodobniła, aby zachodziła podstawa do wyłączenia wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy określona w art. 19 P.p.s.a. Subiektywne przekonanie skarżącej co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziów Wydziału III, niepoparte przy tym żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziów, stosownie do art. 19 powoływanej ustawy.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu wniesionym przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, że w uzasadnieniu doręczonego postanowienia z dnia 3 lutego 2016 r. Sąd jedynie opisuje stan sprawy, a nie znalazł się w nim ani jeden akapit, który uzasadniałby decyzję o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wydziału, należy wskazać, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, iż doręczone mu uzasadnienie postanowienia jest niezgodnie co do treści z samą sentencję postanowienia, gdyż zawiera inne treści niż powinno. Wpięte do akt sprawy uzasadnienie przedmiotowego postanowienia niewątpliwie zawiera treści, które wypełniają dyspozycję z art. 141 § 4 P.p.s.a. Jeśli faktycznie zdarzyła się taka sytuacja, że pełnomocnikowi doręczono omyłkowo inne uzasadnienie, to powinien fakt ten niezwłocznie wyjaśnić, a przynajmniej składając zażalenie udokumentować, że doręczono mu błędne uzasadnienie postanowienia. Tymczasem nic takiego w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.