IV SA/Wa 1579/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2009-04-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
nieruchomościzarząd państwowyKodeks postępowania administracyjnegostwierdzenie nieważnościzawieszenie postępowaniaprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia nieruchomości na własność Państwa, wskazując na naruszenie praw strony i brak należytego uzasadnienia.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Infrastruktury utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. dotyczącej przejścia nieruchomości na własność Państwa. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Kluczowe zarzuty dotyczyły naruszenia praw strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz braku należytego uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r., które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o zawieszeniu postępowania. Postępowanie to zostało wszczęte wnioskiem skarżącej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika K. z [...] września 1980 r., która stwierdzała przejście na własność Państwa nieruchomości położonych przy ul. [...] w K., stanowiących wówczas własność A. G. Organy administracji zawiesiły postępowanie, uznając za zagadnienie wstępne legalność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa B. na własność Państwa. Sąd administracyjny uznał jednak, że zaskarżone postanowienia naruszają prawo. Głównym powodem uchylenia było naruszenie przez organy administracji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 K.p.a. i art. 61 § 4 K.p.a.), poprzez pominięcie spadkobierców pierwotnego właściciela nieruchomości, w szczególności K. J. oraz niezapewnienie czynnego udziału innym stronom. Sąd wskazał również na naruszenie zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz wymogów dotyczących uzasadnienia aktów administracyjnych (art. 107 § 3, art. 124, art. 126 K.p.a.). Ponadto, sąd zakwestionował prawidłowość zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. dotyczącego zawieszenia postępowania z powodu zagadnienia wstępnego, stwierdzając, że organy nie wykazały ścisłej zależności między rozstrzygnięciem sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1948 r. a postępowaniem dotyczącym decyzji z 1980 r. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo zawiesił postępowanie, ponieważ nie wykazał ścisłej zależności między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a sprawą główną oraz nie zapewnił stronom czynnego udziału w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1948 r. jest bezwzględną przeszkodą dla wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1980 r. Ponadto, organy naruszyły zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Ustawa o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym art. 17 § pkt 2

Dotyczy mienia objętego bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 b, c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka jak w sentencji.

P.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia postanowienia.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku braku udziału strony.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja stron postępowania.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału stron.

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Niewłaściwość organu jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

k.p.a. art. 156 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Zakres kontroli działalności administracji przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Naruszenie przez organy zasady przekonywania i wymogów dotyczących uzasadnienia postanowień. Brak wykazania przez organy ścisłej zależności między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a sprawą główną.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o zasadności zawieszenia postępowania z powodu zagadnienia wstępnego. Argumentacja organów o prawidłowości wydanych postanowień.

Godne uwagi sformułowania

Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (...) a zarazem podstawę do uchylenia aktu kontrolowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym niezależnie od zaistnienia innych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego. Przedstawiony stan rzeczy dowodzi, iż wskazana K. J. jest stroną, której udział pominięto w postępowaniu. Organy poprzestały na rozważaniach nad treścią art. 17 pkt 2 ustawy o uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości pozostających pod zarządem państwowym i na przedstawieniu kierunku zamierzonych ustaleń (...) Natomiast nie wyjaśniły (...) dlaczego wynik postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] jest tak ważny dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1980r., że organ był obowiązany zawiesić to postępowanie do czasu zakończenia tamtego.

Skład orzekający

Aneta Dąbrowska

przewodniczący-sprawozdawca

Alina Balicka

członek

Krystyna Napiórkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie procedury administracyjnej, w szczególności zasady czynnego udziału stron i wymogów uzasadnienia, jako podstawa uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania. Znaczenie prawidłowego ustalenia stron postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia postępowania w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej mienia państwowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii związanych z reprywatyzacją i mieniem państwowym, a także błędów proceduralnych popełnianych przez organy administracji, co jest zawsze interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.

Sąd administracyjny uchyla zawieszenie postępowania w sprawie mienia państwowego z powodu błędów proceduralnych urzędników.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1579/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alina Balicka
Aneta Dąbrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Napiórkowska
Symbol z opisem
6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 97 par 1 pkt 4, 126, 107 par 3, 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 145 par 1 pkt 1 b,c, 135, 152, 200, 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
art 17 pkt 2
Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...]; II. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej T. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2008r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008r. zawieszające z urzędu - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: K.p.a.) – postępowanie wszczęte wnioskiem T. K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika K. z [...] września 1980r., którą stwierdzono przejście na własność Państwa nieruchomości położonych przy ul. [...] w K. stanowiących wówczas własność A. G.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż na mocy orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r. przejęto na własność Państwa m. in. przedsiębiorstwo pod nazwą B. w całości wraz z nieruchomym i ruchomym majątkiem ww przedsiębiorstwa. W chwili obecnej legalność tego orzeczenia jest przedmiotem badania przez Ministra Gospodarki.
Z kolei decyzją Naczelnika K. z [...] września 1980r., której stwierdzenia nieważności domaga się T. K., stwierdzono przejście na własność Państwa dawnych nieruchomości zakładów piwowarskich zajętych po wojnie przez Przedsiębiorstwo Państwowe O., położonych przy ul. [...] w K., stanowiących wówczas własność A. G. Decyzję tę wydano na podstawie art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. nr 74. poz. 11, ze zm. 37). Z tego też względu konieczne stało się zbadanie, czy przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa na podstawie przepisów szczególnych czy też bez podstawy prawnej. Jeżeli bowiem państwowa jednostka organizacyjna władała przedmiotową nieruchomością na podstawie przepisów innych niż przepisy dekretu z dnia 28 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. nr 21, poz. 67) albo ustawy z dnia 8 sierpnia 1947r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz.U. nr 52, poz. 271) to nie mogły mieć do niej zastosowania
przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Jeżeli zaś objęcie przedmiotowej nieruchomości we władanie nastąpiło na mocy innych przepisów szczególnych albo bez podstawy prawnej to nie ma podstaw aby uznać, że do nieruchomości tej nie należało stosować przepisów powołanej ustawy. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w orzeczeniu z 10 października 2006r. (sygn. akt I OSK 1304/05, publ. Lex nr 281445), "przepis art. 17 pkt 2 ustawy z 1958r. ma zastosowanie tylko do tych przedsiębiorstw i innego mienia, które w okresie od dnia 31 grudnia 1954r. zostały objęte bez tytułu prawnego przez państwowe jednostki organizacyjne i od chwili objęcia przez te jednostki pozostawały w ich władaniu bez żadnego tytułu prawnego aż do dnia wejścia w życie ustawy". W związku z powyższym dla stwierdzenia nieważności powyższej decyzji konieczne jest rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jakim jest ocena legalności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa i zakres jego rozstrzygnięcia.
T. K. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2008r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008r. oraz zasądzenie kosztów postępowania wedle norm prawem przewidzianych. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.
- art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez jego błędne zastosowanie i wykładnię polegające na uznaniu, iż w sprawie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania z racji przyjęcia, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przed Ministrem Gospodarki, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r. jest zagadnieniem wstępnym,
- art. 126 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 11 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia polegające na braku wykazania przez organ, iż sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności orzeczenia jest zagadnieniem wstępnym dla niniejszej sprawy; niewskazanie zależności pomiędzy sprawą rozpatrywaną przez Ministra Gospodarki a niniejszą sprawą przez co skarżącej odebrano możliwość podjęcia polemiki z zaskarżonym aktem oraz odstąpienie od wyjaśnienia skarżącej przesłanek, z powodu których organ nie odniósł się do treści złożonego zażalenia.
Skarżąca podniosła, iż organy orzekające w sprawie, oprócz kwestii orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r., zdają się nie zauważać kwestii bardzo ważnej i mającej fundamentalne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącej przed Wojewodą [...], mianowicie niewłaściwości organu, tj. Naczelnika K. wydającego decyzję z [...] września 1980r. Zdaniem skarżącej sprawę objętą wskazaną wyżej decyzją winien rozstrzygnąć "Wojewoda [...] – Prezydent Miasta K.". Zaś z treści art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. wynika, iż wydanie aktu prawnego z naruszeniem przepisów o właściwości organu administracji publicznej stanowi samodzielną i niezależną przesłankę do stwierdzenia nieważności na zasadzie "art. 156 § 2 K.p.a. jej wydania z rażącym naruszeniem prawa". Zatem już w oparciu o tak skonstruowany zarzut wobec decyzji Naczelnika uznać należy, iż zawieszenie postępowania przez wzgląd na toczące się postępowanie jest niezrozumiałe i nie może się ostać w obrocie prawnym. Skoro sprawę z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1980r. należy rozstrzygnąć pozytywnie, tj. stwierdzić jej nieważność, to nie należy jej zawieszać w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie wadliwie ujętego zagadnienia wstępnego.
Uzasadniając zarzut odnośnie nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia o zawieszeniu postępowania skarżąca wskazała, iż organ winien w należyty sposób wykazać, iż po pierwsze rzeczywiście pojawiło się zagadnienie wstępne, a po wtóre że zaszłe okoliczności mogą mieć znaczący wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Tymczasem organ ograniczył się tylko do stwierdzenia wystąpienia zagadnienia wstępnego, nie określając jego wpływu na dalszy bieg postępowania. Zaś w ocenie skarżącej kwestia oceny ważności lub nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r. nie jest zagadnieniem prejudycjalnym dla niniejszej sprawy.
Minister Infrastruktury - w odpowiedzi na skargę - wniosło jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak – na podstawie art. 134 P.p.s.a. - związany zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę, niemniej jednak nie tylko na skutek zarzutów podniesionych w skardze, ale i z przyczyny, którą wziął pod uwagę z urzędu. W konsekwencji uznał, iż postanowienie Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2008r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] kwietnia 2008r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem zaskarżenia, a zatem i oceny Sądu Administracyjnego pod względem zgodności z prawem, było postanowienie o zwieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika K. z [...] września 1980r. W konsekwencji oznacza to, iż podnoszona w treści skargi kwestia ewentualnej niewłaściwości organu, który wydał ww decyzję, z racji związania Sądu granicami przedmiotu zaskarżenia, nie mogła zostać objęta kontrolą i wpłynąć na wynik tego postępowania sądowoadministracyjnego.
Stosownie do art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron organ administracji publicznej winien zawiadomić wszystkie podmioty będące zgodnie z art. 28 K.p.a. stronami w sprawie, a w dalszej kolejności - zgodnie z zasadą ogólną unormowaną w art. 10 K.p.a. – dopełnić obowiązku zapewnienia tym stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Innymi słowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem aktu oraz fazę wydawania aktu. Jednym z etapów postępowania prowadzonego w danej sprawie jest również – jak w przypadku omawianej sprawy – etap związany z postępowaniem wpadkowym kończącym się wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania, który to etap rządzi się tymi samymi zasadami procesowymi co całe postępowanie główne (postępowanie w sprawie). Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), a zarazem podstawę do uchylenia aktu kontrolowanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym niezależnie od zaistnienia innych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy przedmiotem postępowanie w ramach, którego zapadło postanowienie o zawieszeniu postępowania, jest stwierdzenie nieważności wyżej opisanego orzeczenia. Obowiązkiem organu administracji państwowej było ustalenie z urzędu, podmiotów mających w sprawie interes prawny lub obowiązek. Należy bowiem podkreślić, iż nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki i zapewnić im czynny w niej udział (wyrok NSA z 19.06.1998r., sygn. akt I SA/Lu 652/97, publ. LEX nr 34721; wyrok NSA z 26.06.1998r., sygn. akt I SA/Lu 684/97, publ. LEX nr 34726; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, str. 352-353). Powyższe należy także odnieść i do postępowania o zawieszeniu postępowania. Oznacza to, iż również w ramach tej fazy postępowania w sprawie organy winny zapewnić czynny w niej udział wszystkim spadkobiercom pierwotnego właściciela nieruchomości objętej decyzją bez wyjątku i doręczyć wydane na tym etapie postępowania postanowienia.
Z akt sprawy wynika, iż w toku sprawy dotyczącej kwestii jaką było zawieszenie postępowania nie zapewniono czynnego udziału K. J. (czy jej następcom prawnym, w przypadku gdyby strona ta nie żyła w momencie orzekania o zawieszeniu postępowania). Osoba ta – jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z [...] czerwca 1981r. o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. akt [...] Ns [...]) znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy – nabyła spadek na podstawie testamentu w 2/4 częściach po Z. W. (będącej bezpośrednią spadkobierczynią po A. G.), zaś pozostałymi spadkobiercami testamentowymi zostali J. W. i Z. W. po ¼ części. I choć postanowienie to zostało częściowo zmienione postanowieniem z [...] lutego 1998r. (sygn. akt [...] Ns [...]), to i tak dotychczasową treść oznaczono jako punkt I, zaś dodano punkt II, w którym stwierdzono, że spadek po Z. W. w części nieobjętej testamentem nabyli na podstawie ustawy wprost córka Z. W. i syn J. W. po ½ części. Tutaj wyjaśnienia jeszcze wymaga, iż Z. W., jak wynika z akt sprawy, była jedną z bezpośrednich spadkobierców po A. G., z tym że w aktach sprawy brak po wymienionym spadkodawcy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku .
Przedstawiony stan rzeczy dowodzi, iż wskazana K. J. jest stroną, której udział pominięto w postępowaniu. Postawiona teza na chwilę orzekania przez Sąd jest uzasadniona treścią przedstawionych postanowień Sądu Rejonowego dla K. w K. Jeżeliby natomiast okazałoby się, iż strona ta nie odziedziczyła spadku w części obejmującej nieruchomość, której dotyczy decyzja Naczelnika K. z [...] września 1980r., wówczas niezapewnienie jej udziału w sprawie należałoby uznać za prawidłowe. Niemniej jednak bez wyjaśnienia tej kwestii przez organy orzekające w sprawie kontrolowane postanowienia nie mogły się ostać w obrocie prawnym. Ponadto wyjaśnienie udziału tej osoby jest nie tylko istotne w fazie postępowania związanego z zawieszeniem postępowania, ale i na dalszych etapach postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności ww decyzji.
W aspekcie wykazywanego naruszenia wyżej przywołanych przepisów procesowych wątpliwości Sądu budzi również zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu takim stronom jak: E. O. (której - jak wynika ze znajdujących się w akt sprawy potwierdzeń odbioru – doręczono jedynie postanowienie organu drugiej instancji), K. R. i B. B. (od których - jak wynika z akt sprawy – brak potwierdzeń odbioru jakiejkolwiek korespondencji wysyłanej przez organy, w tym również wydanych postanowień).
Na skutek powyższego obowiązkiem organu - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – będzie prawidłowe ustalenie wszystkich stron postępowania, których interesu prawnego niewątpliwie dotyczy kontrolowane postępowanie administracyjne, tym samym zawiadomienie ich o wszczęciu postępowania i zapewnienie czynnego udziału w każdym jego stadium zgodnie z art. 61 § 4 K.p.a. i zasadą unormowaną w art. 10 K.p.a.
Jak już wyżej zauważono powyższe naruszenie - dające podstawę do wznowienia postępowania - jest samo w sobie przesłanką uzasadniającą uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, niemniej jednak Sąd uznał za stosowne również zwrócenie organom uwagi na inne uchybienie podniesione przez skarżącą, którego organy dopuściły się przy rozpoznawaniu sprawy.
I tak przedstawione działanie organów, oprócz naruszenia wyżej wskazanych przepisów prawa procesowego, stanowi także naruszenie kolejnej z zasad postępowania administracyjnego, mianowicie zasady przekonywania z art. 11 K.p.a., przez niewyjaśnienie stronie przesłanek rozstrzygnięcia. Największe znaczenie dla realizacji tej zasady ma właściwe uzasadnienie aktu administracyjnego, które winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek, faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie obu kontrolowanych w sprawie postanowień w aspekcie ich legalności - w ocenie Sądu - nie odpowiada wymogom określonym w art. 124 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a., co oznacza naruszenie wskazanych przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego (zwanego inaczej: prejudycjalnym) rozumie się "sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2005, str. 444). Pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji przez organ zobligowany do zawieszenia postępowania musi istnieć ścisła zależność. Związek zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie (wyrok WSA z 22.06.2007r., sygn.. akt VI SA/Wa 640/07, publ. Lex nr 355909). Innymi słowy przez "zagadnienie wstępne" rozumie się zagadnienie materialnoprawne o charakterze otwartym i samodzielnym, które wyłoniło się w toku postępowania w określonej sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia jest właściwy inny organ lub sąd, przy czym rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma wpływ na etap rozpatrywania sprawy i zakończenie jej decyzją (wyrok WSA z 17.05.2007r., sygn. akt I SA/Wa 526/07, publ. Lex 346395). Organ musi ustalić i uzasadnić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W razie bowiem, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenia postępowania.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy organy za zagadnienie wstępne - dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, którą stwierdzono przejście na rzecz Państwa nieruchomości położonych przy ul. [...] w K. w trybie ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym - uznały toczące się postępowanie nieważnościowe w sprawie orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948r. o przejęciu na własność Państwa Przedsiębiorstwa B. na podstawie dekretu z 3 stycznia 1946r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej i w związku z tym postanowiły o zawieszeniu postępowania. Niemniej jednak – jak słusznie podnosi skarżąca – nie wyjaśniły w sposób jasny i przekonywujący przesłanek podjętych rozstrzygnięć. Organy jedynie wskazały, iż zagadnieniem wstępnym dla toczącego się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1980r. jest rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...]. Następnie, że decyzję z [...] września 1980r. wydano na podstawie art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym i z tego względu koniecznym stało się zbadanie, czy nieruchomość objęta tą decyzją znajdowała się we władaniu Państwa na podstawie przepisów szczególnych czy też bez podstawy prawnej oraz jakie mogą wyniknąć skutki z poczynionych w tej materii ustaleń. Nadto zostały przytoczone dwa orzeczenia, jedno Sądu Najwyższego, zaś drugie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których w zacytowanych fragmentach odnoszono się do treści art. 17 pkt 2 ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym i okoliczności mających znaczenie dla możliwości jego zastosowania. Podsumowując powyższe stwierdzono, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1980r. konieczne jest rozstrzygnięcie "zagadnienia wstępnego jakim jest ocena legalności orzeczenia nr [....] i zakres jego rozstrzygnięcia".
Przedstawiona treść uzasadnień postanowień o zawieszeniu istotnie dowodzi, iż organy nie wykazały, że wydanie orzeczenia merytorycznego w kontrolowanej sprawie uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] jako zagadnienia wstępnego; że brak rozstrzygnięcia w wymienionej sprawie jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie. Organy winny nie tylko ustalić, ale i uzasadnić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a przyjętym zagadnieniem wstępnym oraz wykazać wpływ przyjętego zagadnienia wstępnego na rozpoznawaną sprawę i zakończenie jej decyzją. Tymczasem organy poprzestały na rozważaniach nad treścią art. 17 pkt 2 ustawy o uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości pozostających pod zarządem państwowym i na przedstawieniu kierunku zamierzonych ustaleń (na wskazaniu na okoliczności, które winny zbadać w ramach prowadzonego postępowania nieważnościowego). Natomiast nie wyjaśniły – zgodnie z powyższymi wskazaniami - dlaczego wynik postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] jest tak ważny dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1980r., że organ był obowiązany zawiesić to postępowanie do czasu zakończenia tamtego.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym orzeczeniu oraz w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad ogólnych, w szczególności z ich poszanowaniem przeprowadzić postępowanie i wydać postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania z udziałem wszystkich uprawnionych stron.
Sąd - wobec naruszenia przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania oraz innych przepisów postępowania, których to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 b, c i art. 135 oraz art. 152 P.p.s.a. – orzekł jak w pkt I i II sentencji. Z kolei koszty na rzecz skarżącej zasądził na mocy art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348, ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI