II OZ 87/26

II OZ 87/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 847/25 o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Y. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 20 stycznia 2025 r. znak [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 847/25, odmówił Y. B. wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 20 stycznia 2025 r., znak [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt stały.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, we wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Y. B. - dalej: "skarżący" podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji prowadzić może do trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności:
- konieczność opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co uniemożliwi Skarżącemu kontynuację życia zawodowego, rodzinnego i społecznego w Polsce;
- utratę zatrudnienia, mieszkania oraz więzi społecznych, które skarżący budował przez kilka lat pobytu w Polsce, gdzie Skarżący jest mężem obywatelki Rzeczypospolitej Polskiej, ma w Polsce rodzinę, pracę i zintegrował się z polskim społeczeństwem;
- zagrożenie brakiem możliwości powrotu do Polski w razie uchylenia decyzji przez sąd, co byłoby nieodwracalne w skutkach dla sytuacji osobistej skarżącego.
Badając argumentację zawartą we wniosku Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 199 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U z 2024 r., poz. 769) – dalej: "ustawa o cudzoziemcach", zgodnie z którym zezwolenie na pobyt stały cofa się cudzoziemcowi, jeżeli wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została wydana w celu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, jej wstrzymanie naruszałoby interes państwowy. Dlatego wniosek Skarżącego nie mógł zostać uwzględniony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, postulując jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 199 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na arbitralnym, a wręcz zupełnie bezpodstawnym - w świetle wszystkich okoliczności sprawy - stwierdzeniu przez Sąd pierwszej instancji, że kolizja interesu indywidualnego z interesem Rzeczypospolitej Polskiej nie może (w żadnych okolicznościach) przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku jednostki oraz że w sprawie Skarżącego nie uprawdopodobniono w ogóle powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wydania Zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy:
(i) wbrew utrwalonemu orzecznictwo sądowemu (w tym orzecznictwu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka), Sąd pierwszej instancji ograniczył się do lakonicznego wskazania, że interes państwa jest nadrzędny, a sama decyzja została wydana w celu ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (z kolei jej wstrzymanie naruszałoby interes państwowy) - bez rzetelnego i kompleksowego zbadania wpływu decyzji na życie osobiste, rodzinne i zawodowe Skarżącego jako cudzoziemca (zwłaszcza, że decyzja została zaskarżona a postępowanie sadowe w sprawie toczy się i nie jest prawomocnie zakończone):
(ii) powyższy obowiązek zbadania wpływu decyzji na życie osobiste, rodzinne i zawodowe Skarżącego - którego nie spełnił Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu Zaskarżonego postanowienia - wymagany jest m.in. w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (o czym przesądza np. wyrok w sprawie Al-Nashif v. Bułgaria, C.G. i inni przeciwko Bułgarii, czy Moustaąuim przeciwko Belgii);
(iii) w razie wykonania Zaskarżonej decyzji pobyt cudzoziemca stanie się w Polsce nielegalny i zostanie on przymuszony do opuszczenia Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie Skarżący - jako cudzoziemiec - może zostać objęty zakazem wjazdu i może zostać pozbawiony faktycznej możliwości legalizacji dalszego pobytu w Polsce, a jego powrót do rodziny na terytorium RP może w konsekwencji stać się niemożliwy lub bardzo utrudniony i dodatkowo może on utracić możliwość pracy i prowadzenia działalności zarobkowej w Polsce, (co zresztą potwierdzają okoliczności wskazane przez samego Skarżącego w niniejszej sprawie - we wniosku, w Skardze i w Replice);
(iv) wszystko powyższe może doprowadzić do trudnych do odwrócenia - a wręcz zupełnie nieodwracalnych - skutków życiowych i społecznych dla Skarżącego i (dodatkowo) skutkować poniesieniem przez Skarżącego znaczącej szkody poprzez utratę możliwości pracy i prowadzenia działalności zarobkowej w Polsce;
(v) z uwagi na wskazane okoliczności zaistniała podstawa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 199 ust. 1 pkt 1 Ustawy o cudzoziemcach;
(vi) w sprawie Skarżącego konieczność ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego - wynikająca z art. 199 ust. 1 pkt 1 P.p.s.a. - nie może być traktowana a priori jako bezwzględnie najwyższa wartość - z zupełnym pominięciem interesu Skarżącego jako człowieka (jednostki), tym bardziej dlatego, że (jak wskazano w Skardze i doprecyzowano w Replice) organ wydający decyzję przedwcześnie na tym etapie sprawy - a wręcz zupełnie bezpodstawnie - przyjął w zaskarżonej decyzji, że Skarżący jako cudzoziemiec zagraża bezpieczeństwu państwa i nie zweryfikował ponad wszelka wątpliwość, czy informacje niejawne dotyczące Skarżące są bardzo konkretne i precyzyjne, czy też są mało konkretne i ogólnikowe oraz czy mogą one pozwolić na przyjęcie stanowczego twierdzenia, co do tego, że względem Skarżącego została spełniona przesłanka zagrożenia bezpieczeństwa państwa (ww. wątpliwości Skarżącego potwierdza utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego; por. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3615/18).
W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że postępowanie zażaleniowe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności toczy się po wydaniu przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę, który nie stał się jeszcze prawomocny.
Uwzględniając powyższe okoliczności, należy zauważyć, że celem przyznania ochrony tymczasowej jest stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego. W przypadku wyeliminowania przez sąd administracyjny z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego, który w czasie trwania postępowania sądowego wywołał nieodwracalne skutki prawne lub wyrządził adresatowi znaczną szkodę wykonanie takiego orzeczenia będzie nieskuteczne. Udzielenia takiej ochrony skarżący może domagać się od organu administracji bezpośrednio po wniesieniu skargi (art. 61 § 2 P.p.s.a) lub od sądu – po przekazaniu sądowi skargi (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie z art. 61 § 6 P.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2). Skarżący ma więc prawo ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej od dnia wniesienia skargi do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę. W przypadku uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny ochrona ta przyznawana jest z mocy prawa (art. 152 § 1 P.p.s.a.), chyba że sąd postanowi inaczej.
W przypadku nieprawomocnego oddalenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, postępowanie zażaleniowe dotyczące wydanego przed wyrokiem postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie staje się bezprzedmiotowe. Kompetencje do orzekania w tym przedmiocie w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu pierwszej instancji z ograniczeniem jednak w postaci braku możliwości przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (taki też wniosek złożono w zażaleniu).
Należy też wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została w celu ochrony tymczasowej przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie on zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ochrona tymczasowa ma służyć temu, aby w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki, jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub by nie doszło do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. II OZ 1129/18, LEX nr 2590117).
Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie wnioskujący nie wykazał przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej.
Należy też zgodzić się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie stanowiącym podstawę zaskarżonego orzeczenia, że wykonanie decyzji o cofnięciu zgody na pobyt stały nie skutkuje w sposób bezpośredni zobowiązaniem cudzoziemca do powrotu, a jedynie nakłada obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni od doręczenia cudzoziemcowi decyzji organu drugiej instancji, co wynika z art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z o cudzoziemcach. Oznacza to, że tak określony obowiązek wynikający z przepisów prawa ma charakter dobrowolny. Zaskarżona decyzja nie stwierdza, że obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni podlega przymusowemu wykonaniu. Tak więc zaskarżona decyzja nie wywołuje bezpośrednio skutku wydalenia i to od wyboru skarżącego zależy, czy pozostanie na terytorium Polski, czy też opuści to terytorium dobrowolnie.
Nadto warto wskazać, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu podlega osobnemu trybowi odwoławczemu, a w dalszym etapie możliwe jest poddanie jej kontroli sądowej, wobec czego w toku postępowania sądowego można skorzystać z prawa wnioskowania o udzielenie ochrony tymczasowej. Ponadto, zgodnie z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w przypadku, gdy cudzoziemiec złoży skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku.
W związku z tym argumentacja żalącego się dotycząca potencjalnej możliwości utraty więzi rodzinnych, czy też zawodowych, nie może wywołać zamierzonego skutku. Zatem należy uznać za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji odmawiające udzielenia ochrony tymczasowej.
Dodatkowo wskazać należy, że jeżeli zezwolenie na pobyt stały cofnięte zostało cudzoziemcowi, gdyż wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak w niniejszej sprawie, przyjmuje się, że kolizja interesu indywidualnego z interesem Rzeczypospolitej Polskiej nie może przesądzać o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku jednostki (por. postanowienia NSA: z dnia 1 marca 2011 r., sygn. I OSK 289/11, LEX nr 783718 oraz z dnia 23 października 2013 r., sygn. II OZ 1107/14, LEX nr 1538998). Należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że skoro obie decyzje zapadłe w sprawie zostały wydane w celu ochrony bezpieczeństwa państwa, to ich wstrzymanie naruszałoby interes państwowy. Dlatego ważne jest zastosowanie wywodzonej z Konstytucji RP zasady proporcjonalności (wyważania różnych grup interesów) – jednej też z podstawowych zasad prawa europejskiego. Przy uwzględnieniu tej zasady kwestia pierwszeństwa interesu indywidualnego (w niniejszej sprawie ochrona rodziny i dóbr materialnych) nie jest już taka oczywista w świetle konieczności zabezpieczenia ochrony podstawowych interesów państwa, jak bezpieczeństwo i porządek publiczny. Istotna jest bowiem ochrona ww. wartości w znaczeniu szerszym, bo dotycząca też wszystkich obywateli państwa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.