II OZ 853/24

II OZ 853/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II OZ 468/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-18
II SA/Gd 949/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-06-11
II OZ 210/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 4, art. 61 § 3, art. 188, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 949/23 odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 roku, sygn. akt II SA/Gd 949/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. L. i J. L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 września 2023 r., nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 949/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. art. 61 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 roku, sygn. akt II SA/Gd 949/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. L. i J. L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 września 2023 r., nr ... w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że B. L. i J. L. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 września 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 13 grudnia 2019 r., nakazującą skarżącym rozbiórkę wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę budowli w postaci stalowej konstrukcji wsporczej - stalowej belki dwuteowej oraz poruszającego się po niej urządzenia technicznego – cięgnika linowego, na terenie działki nr ..., przy ul. D. ... w miejscowości T.
We wniesionej skardze skarżący zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 18 października 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a następnie - postanowieniem z dnia 8 lutego 2024 r. – to samo uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że skarżący nie wykazali, ażeby wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją pociągnęło za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowało trudne do odwrócenia skutki. We wniosku tym, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zawarto żadnego uzasadnienia odwołującego się do ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli B. L. i J. L. Postanowieniem z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II OZ 210/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.
Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2024 r. uczestnik postępowania - M. L., wniósł o zmianę postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2024 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując na zmianę okoliczności.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że z dniem 1 września 2023 r. działka, na której znajduje się podlegająca rozbiórce budowla, została darowana M. L., który został uznany za uczestnika niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W dniu 14 maja 2024 r. organ I instancji powiadomił uczestnika postępowania o planowanym podjęciu czynności egzekucyjnych w zakresie obowiązku rozbiórki spornej budowli. Wskazał też, że organ podejmie te czynności wobec uczestnika, kiedy wierzyciel wystawi nowy tytuł wykonawczy i skierowany on zostanie do organu egzekucyjnego wraz z dokumentem wskazującym na przejście obowiązku na następcę prawnego. Uczestnik postępowania podkreślił, że jest następcą prawnym skarżących i nie mógł dotąd przedstawić swojego stanowiska w sprawie, natomiast wszczęto przeciwko niemu - jako właścicielowi nieruchomości – postępowanie egzekucyjne, co należy uznać za zmianę okoliczności, która uzasadnia zmianę wydanego postanowienia, w przypadku, gdy wykazane zostaną przez stronę przesłanki do wstrzymania wykonalności decyzji.
Odnosząc się do tych przesłanek wnioskodawca wskazał, że przedmiotem rozbiórki jest cięgnik linowy, wybudowany w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Cięgnik linowy to urządzenie pozwalające na transport do warsztatu siłowników hydraulicznych o wadze w przedziale 30-250 kg. Z racji wagi oraz przepisów BHP nie ma możliwości na ich ręczne wnoszenie po schodach. Cięgnik ten jest jedynym możliwym do zamontowania urządzeniem w tym miejscu, gdyż transport odbywa się w dwóch płaszczyznach - poziomej i pionowej, co uniemożliwia zastosowanie innych rozwiązań technicznych. Jeśli go zabraknie, zakład naprawczy zostanie pozbawiony możliwości regeneracji siłowników i straci ok. 80% zleceń oraz przychodów na poziomie ok. 90%. Dalsza działalność firmy stałaby się nieopłacalna. Co więcej, do wykonania pracy wskazanej powyżej zatrudniani się pracownicy. Zdaniem wnioskodawcy, konieczność rozbiórki tego urządzenia spowoduje bardzo duże ograniczenie możliwości naprawczych warsztatu. Wpłynie to na brak zleceń dla pracowników a tym samym na dużą utratę przychodów firmy. W takich okolicznościach będą musieli zostać zwolnieni, gdyż przychód na poziomie 10% obecnych zarobków (który generowany jest przez naprawę siłowników o wadze poniżej 30 kg, gdzie zachodzi możliwość ręcznego wniesienia po schodach) nie wystarczy nawet na utrzymanie podstawowych mediów. Firma utraci płynność finansową i zabraknie pieniędzy na wypłaty dla 4 pracowników. Ostatecznie wysoko wyspecjalizowana firma rodzinna, istniejąca nieprzerwanie od 1982 r., zostanie zniszczona przez wpływ błędnych decyzji urzędniczych. W sytuacji, gdy decyzja nakazująca rozbiórkę cięgnika linowego zostanie wykonana, dalsze wykonywanie pracy będzie niemożliwe. Skutkiem powyższego będzie nie tylko brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, niewywiązanie się z zawartych z kontrahentami umów, powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej względem kontrahentów od uczestnika postępowania, ale także konieczność zwolnienia pracowników świadczących pracę z wykorzystaniem cięgnika. W przypadku konieczności zamknięcia firmy, jej odbudowanie w przyszłości może okazać się niemożliwe - powstaje ryzyko utraty kontrahentów, ograniczenie wieloletnich współpracy. Olbrzymią przeszkodą dla ponownego rozpoczęcia działalności jest brak na rynku wysoko wyspecjalizowanego personelu do pracy (wyuczenie do tej pracy zajmuje kilka lat). W związku z tym, w ocenie wnioskodawcy, utrata budowli w postaci cięgnika linowego, mającego tak kolosalne znaczenie, zawsze będzie powodować, że jego rozbiórka spowoduje znaczną szkodę, bowiem rodzi za sobą szereg konsekwencji - brak możliwości zarobkowania, prowadzenia działalności, zatrudniania w dalszym ciągu pracowników. Wobec tego konieczna jest zmiana postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2024 r. przez wstrzymanie wykonania decyzji, która nakazuje rozbiórkę wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę budowli w postaci stalowej konstrukcji wsporczej, stalowej belki dwuteowej oraz poruszającego się po niej urządzenia technicznego - cięgnika linowego, na terenie działki nr ..., przy ul. D. ... w miejscowości T..
Do wniosku załączono zawiadomienie PINB z dnia 14 maja 2024 r. i wydruk z CEIDG działalności gospodarczej prowadzonej przez uczestnika postępowania.
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 r. Sąd odmówił zmiany postanowienia z dnia 8 lutego 2024 r. – uznając ww. pismo za wniosek skarżących i w związku z tym wskazując, że skarżący powołują się nie na swoją sytuację i zmianę okoliczności ich dotyczących, lecz na sytuację uczestnika postępowania, który stał się właścicielem nieruchomości, na której znajduje się objęta nakazem rozbiórki budowla i wobec tego będzie zobowiązany do wykonania decyzji, także wskutek działań egzekucyjnych organu. Tymczasem wpływ wykonania decyzji na sytuację faktyczną i prawną innych osób, niż wnioskodawca, nie stanowi o zmianie okoliczności, które leżały u podstaw postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2024 r. Przeciwnie, wskazywanie, że orzeczony decyzją obowiązek rozbiórki obciąża teraz inną osobę, de facto świadczy o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie wyrządzi skarżącym znacznej szkody, ani nie spowoduje dla nich trudnych do odwrócenia skutków.
Na skutek rozpoznania zażalenia M. L., Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 468/24 uchylił postanowienie Sądu z dnia 19 czerwca 2024 r. stwierdzając, że okoliczności sprawy nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, czy w dacie rozpoznawania wniosku o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Sąd pierwszej instancji prawidłowo określił skarżącego, a zatem podmiot uprawniony do wystąpienia z takim wnioskiem.
Zdaniem NSA, rozważając status M. L. w niniejszym postępowaniu sądowym nie można pomijać podjętej wobec niego czynności procesowej z zakresu postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z pisma organu egzekucyjnego, tj. PINB w T., z dnia 14 maja 2024 r. skierowanego do M. L., zdaniem organu: "w związku z nabyciem przez Pana ww. nieruchomości, obowiązek rozbiórki przeszedł na nowego właściciela". Rozpoznając ponownie wniosek o zmianę postanowienia Sąd winien więc odnieść się do okoliczności dotyczących obecnej sytuacji procesowej wnioskodawcy, którym był M. L., poczynając od dokonania własnej oceny prawej skutków nabycia przezeń własności nieruchomości w świetle czynności procesowej organu egzekucyjnego z dnia 14 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że o rzeczywistym statusie procesowym M. L. w dacie złożenia wniosku nie świadczy to, że on sam w piśmie z dnia 13 grudnia 2023 r. stwierdził, że zgłasza swój udział w charakterze uczestnika. Wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji złożył on już bowiem po skierowaniu do niego pisma PINB z dnia 14 maja 2024 r. Jak dalej wyjaśnił NSA, ewentualne przyjęcie, że M. L. wstąpił w miejsce strony skarżącej (obok dotychczasowych skarżących lub zamiast nich), spełnia przesłankę podmiotową określoną w art. 61 § 3 p.p.s.a., co umożliwiałoby rozważenie wniosku w świetle wymogów przedmiotowych zawartych w normie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając złożony wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że jeżeli strona postępowania wnosi o zmianę postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, winna ona odnosić okoliczności zmieniające do siebie i swojej sytuacji faktycznej i prawnej.
Sąd wskazał, że wniosek o zmianę postanowienia Sądu, złożony na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., wniósł uczestnik postępowania – M. L., syn skarżących. Jak wynika z załączonej do akt sprawy notarialnej umowy darowizny, z dniem 1 września 2023 r. stał się on właścicielem działki nr 95, w miejscowości T.. Nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni 110 m2, co do którego umową z 11 września 2023 r., nr Rep ... ustanowiono nieodpłatną i dożywotnią służebność osobistą mieszkania na rzecz B. L. i J. L., polegającą na prawie zamieszkiwania oraz korzystania ze wszystkich znajdujących się w nim pomieszczeń oraz korzystania z mediów. Nieruchomość zabudowana jest też warsztatem o powierzchni 44 m2, w którym M. L. prowadzi działalność gospodarczą, i w którym wybudowano sporną budowlę w postaci stalowej konstrukcji wsporczej - stalowej belki dwuteowej oraz poruszającego się po niej urządzenia technicznego - cięgnika linowego.
Z powyższego wynika więc, że właścicielem nieruchomości, na której znajduje się objęta postępowaniem rozbiórkowym budowla, stał się M. L. i w związku z tym stał się on uczestnikiem postępowania sądowego na prawach strony.
Niemniej jednak, powyższe okoliczności nie świadczyły - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - o tym, że M. L. wstąpił w miejsce strony skarżącej (obok dotychczasowych skarżących lub w ich miejsce) i tym samym może skutecznie złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub o zmianę postanowienia w sprawie wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przepis art. 61 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., dotyczy wyłącznie skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 683/11, dostępne w CBOSA), a więc osoby, która wniosła skargę lub podmiotu, który wstąpił w jej prawa jako strony skarżącej (np. spadkobierca w przypadku śmierci skarżącego). Darowizna, na mocy której M. L. nabył tytuł prawny do nieruchomości, na której znajduje się sporna budowla, nie stanowi zdarzenia prawnego powodującego wstąpienie obdarowanego w prawa i obowiązki skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie uprawnia też do występowania obok skarżących (jako kolejny z nich), gdyż aby uzyskać status kolejnego skarżącego, obdarowany winien był wnieść własną skargę (art. 50 § 1 p.p.s.a.) – czego w tej sprawie niewątpliwie nie uczynił.
Oceny tej nie może zmienić powoływany we wniosku fakt, że w piśmie z dnia 14 maja 2024 r. organ stwierdził, iż w związku z nabyciem prawa własności nieruchomości, obowiązek rozbiórki przechodzi na M. L. Jeszcze raz bowiem przypomnieć trzeba, że o statusie strony skarżącej świadczy nie fakt, iż dany akt administracyjny został skierowany do danego podmiotu, czy też, że obecnie na jego podstawie toczy się wobec danego podmiotu egzekucja, lecz to, iż dany podmiot dokonał czynności procesowej wniesienia skargi. Natomiast osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego lub też osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego, a takim podmiotem jest wnioskodawca, są uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego (art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a.). Dlatego też ewentualny fakt prowadzenia przeciwko M. L. egzekucji obowiązku rozbiórki kwestionowanego w niniejszym postępowaniu nie wpływa na jego status jako uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Nadal bowiem pozostaje on uczestnikiem postępowania, a nie staje się skarżącym.
Wobec tego, w ocenie Sądu, skoro M. L. nadal przysługuje wyłącznie status uczestnika postępowania, zatem nie ma on uprawnień do złożenia wniosku w trybie art. 61 § 3 i 4 p.p.s.a., ponieważ wniosek taki może złożyć tylko skarżący.
Z tego względu podniesiona we wniosku o zmianę postanowienia z dnia 8 lutego 2024 r. argumentacja, odnosząca się do podmiotu innego, niż skarżący, nie świadczy o zmianie okoliczności, które legły u podstaw ww. postanowienia. W postanowieniu tym Sąd oceniał, czy na skutek wykonania decyzji rozbiórkowej dojdzie do wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania dla nich trudnych do odwrócenia skutków. Wobec tego również rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd powinien móc ocenić, czy zaszła zmiana (negatywna) w zakresie tych przesłanek w kontekście sytuacji skarżących. Takich jednak okoliczności nie wskazano we wniosku z dnia 6 czerwca 2024 r., gdyż dotyczą one sytuacji uczestnika postępowania.
W związku z tym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. L. zarzucając:
- naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. przez uznanie, że M. L. w przedmiotowym postępowaniu jest jedynie uczestnikiem postępowania, zatem nie ma podstaw do złożenia przez niego wniosku o zmianę. decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy M. L. jako nabywca nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, z mocy prawa wszedł w prawa i obowiązki skarżących, winien być zatem dopuszczony do postępowania w miejsce skarżących, ze względu na utratę uprawnień strony przez zbywców na rzecz nabywcy,
- naruszenie art. 61 § 4 p.p.s.a. przez uznanie przez Sąd, że w sprawie nie wystąpiły nowe okoliczności, bowiem podniesione we wniosku okoliczności odnoszą się do uczestnika postępowania, a nie do skarżących, podczas gdy to uczestnik postępowania, będący właścicielem przedmiotowej nieruchomości, który z dniem jej nabycia wstąpił w prawa i obowiązki strony z mocy prawa, winien być uznany za skarżącego w niniejszym postępowaniu, zatem zmiana okoliczności wykazana przez nabywcę nieruchomości jako następcę prawnego winna uzasadniać zmianę decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji.
Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki niezasadnie przyjął, że wskutek wniosku uczestnika złożonego na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. nie mogło dojść do zmiany postanowienia z 8 lutego 2024 r. o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli (ciągnika linowego), podjętego po rozpoznaniu wniosku skarżących B. L. i J. L.
Po pierwsze, Sąd Wojewódzki niewłaściwie zinterpretował przepis art. 61 § 4 p.p.s.a. przyjmując kategorycznie, a że dotyczy on wyłącznie skarżącego, a więc osoby, która wniosła skargę lub podmiotu, który wstąpił w jej prawa jako strony skarżącej. Zaznaczyć należy, że powołane przez Sąd Wojewódzki postanowienie NSA z 26 sierpnia 2011 r. II OZ 683/11 dotyczyło wyłącznie wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a., podczas gdy w orzecznictwie nie jest kwestionowane uprawnienie uczestnika postępowania sądowego do występowania z wnioskiem na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 września 2023 r. II OZ 508/23 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych, postanowienie NSA z 19 grudnia 2024 r. I OZ 791/24).
Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionym postanowieniu II OZ 508/23, należy odróżnić wniosek o wstrzymanie z art. 61 § 3 p.p.s.a., do którego złożenia uprawniony jest skarżący (zasadna skargowości) od uprawnienia Sądu z art. 61 § 4 p.p.s.a. do uchylenia lub zmiany postanowienia w sprawie wstrzymania zaskarżonego aktu.
Przyjmuje się bowiem, że o zmianie okoliczności istotnych dla wstrzymania zaskarżonej decyzji Sąd może dowiedzieć się z urzędu, od skarżącego lub innej strony postępowania sądowego w tym uczestnika na prawach strony.
Po drugie, nie można zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że darowizna, na mocy której M. L. nabył tytuł prawny do nieruchomości, na której znajduje się budowla objęta nakazem rozbiórki, nie stanowi zdarzenia prawnego powodującego wstąpienie obdarowanego w prawa i obowiązki skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Trzeba zaznaczyć, że niewątpliwie sprawa rozbiórki obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości zbytej (sprzedanej, darowanej) w czasie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy nie tylko adresatów zaskarżonej decyzji, ale też aktualnego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Dlatego w poprzednim postanowieniu II OZ 468/24 z 18 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na potrzebę rozważenia, czy M. L. wstąpił w miejsce strony skarżącej (obok dotychczasowych skarżących lub zamiast nich).
W niniejszej sprawie należało mieć na uwadze czynności egzekucyjne podjęte wobec M. L., jako nowego właściciela przedmiotowej nieruchomości, w kontekście regulacji art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 28a u.p.e.a.
Przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 28a u.p.e.a., w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.
W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się jednolicie, że przepis ten dotyczy m.in. sytuacji, gdy na skutek czynności cywilnoprawnych dochodzi do zmiany właściciela rzeczy, z którą jest związany egzekwowany obowiązek.
Przykładowo art. 28a u.p.e.a. dotyczy przypadku, gdy wskutek sprzedaży obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, obowiązek jej wykonania przechodzi na następcę prawnego, czyli nabywcę nieruchomości (por. wyrok WSA z 5 czerwca 2013 r. II SA/Gd 120/13; M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 28a, SIP Lex/el. 2023; R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz do art. 28a, SIP Lex 2005).
Utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym nabycie praw w drodze umowy jest następstwem mającym charakter następstwa szczególnego (tzw. sukcesji syngularnej, tj. nabycia praw pod tytułem szczególnym).
Przede wszystkim przyjmuje się, że szeroka formuła art. 28a u.p.e.a. nie wprowadza ograniczeń odnośnie do sposobu przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego i źródłem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na inny podmiot może być czynność o charakterze cywilnoprawnym taka jak np. umowa sprzedaży (zob. wyrok NSA z 13 marca 2019 r. II OSK 3594/18).
W wyroku z 19 stycznia 2023 r. II OSK 2527/21 zwrócono uwagę, że chociaż obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego obciąża osobę wskazaną w decyzji, to dotyczy określonej nieruchomości, a w konsekwencji zbycia prawa własności nieruchomości (udziału) przechodzi na następcę prawnego.
Wobec powyższego należy przyjąć, że gdy w czasie trwającego postępowania sądowadministracyjnego nastąpiło zbycie nieruchomości zabudowanej obiektem budowlanym objętym nakazem rozbiórki, to w konsekwencji dochodzi do przekształceń podmiotowych w związku z następstwem prawnym o charakterze szczególnym (sukcesja syngularna).
Praktyka sądowe nie jest w takich postępowaniach jednolita, bowiem dopuszcza się sytuacje gdy nabywca nieruchomości staje się uczestnikiem przy dalszym udziale skarżących jako adresatów zaskarżonej decyzji (np. wyrok NSA z 7 września 2023 r. II OSK 3031/20), ale też przyjmuje się, że zbywca nieruchomości w takim przypadku traci przymiot strony, a w jego miejsce wstępuje nabywca nieruchomości (por. postanowienie NSA z 10 sierpnia 2022 r. II OSK 1005/22).
Należy zatem przyjąć, że ewentualne wstąpienie nabywcy nieruchomości w miejsce strony skarżącej lub obok nich zależy w dużej mierze od oświadczeń samych zainteresowanych oraz czynności procesowych podjętych przez Sąd.
W niniejszej sprawie stanowisko skarżących i uczestnika w tym zakresie nie zostało sprecyzowane, tak więc wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do statusu procesowego M. L. było niewłaściwe.
Z podanych względów nie było przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia, którym odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając całokształt okoliczności dotyczących konsekwencji rozbiórki przedmiotowej budowli dla prowadzonej działalności gospodarczej przez nowego właściciela nieruchomości, uznać należało, że spełnione zostały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., a tym samym zasadna okazała się zmiana postanowienia z 8 lutego 2024 r. przez udzielenie ochrony tymczasowej. W konsekwencji orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i wstrzymaniu wykonanie zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
-----------------------
10