II OZ 24/11

Naczelny Sąd Administracyjny2011-01-28
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocykoszty postępowaniasądownictwo administracyjneskarżącywniosekdokumentacjadochodywydatkizażalenie

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o odmowie przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów postępowania.

Skarżąca R. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił, wskazując na wystarczające dochody rodziny i brak udokumentowania części wydatków. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając stanowisko WSA, że skarżąca nie wykazała obiektywnego braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, zwłaszcza że koszty te na obecnym etapie były niewielkie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które oddaliło wniosek o przyznanie prawa pomocy. WSA uzasadnił odmowę tym, że dochody rodziny skarżącej (3503 zł miesięcznie) były wystarczające do pokrycia kosztów postępowania, które na tym etapie wynosiły 100 zł. Sąd I instancji zwrócił również uwagę na niespójności w oświadczeniach skarżącej dotyczące wydatków na cele zdrowotne i leczenie zwierząt, brak dokumentacji tych wydatków, a także na dysproporcję między dochodami a wskazanymi wydatkami. Dodatkowo, WSA wskazał na opłacanie przez skarżącą wysokiego abonamentu za telewizję cyfrową, co trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb. NSA, rozpoznając zażalenie, podkreślił, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów przez strony, a ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała obiektywnego i rzeczywistego braku możliwości poniesienia kosztów, nie udokumentowała wszystkich wskazanych wydatków i nie ustosunkowała się do wątpliwości Sądu I instancji. W związku z tym, NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazał obiektywnego i rzeczywistego braku możliwości poniesienia kosztów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dochody skarżącej i jej męża były wystarczające do pokrycia kosztów, a część wydatków nie została udokumentowana lub budziła wątpliwości. Dodatkowo, skarżąca ponosiła wydatki, które nie były związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 246 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

p.p.s.a. art. 252 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu.

p.p.s.a. art. 255

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochody skarżącej i jej męża są wystarczające do pokrycia kosztów postępowania. Część wydatków wskazanych przez skarżącą nie została udokumentowana lub budzi wątpliwości. Skarżąca ponosi wydatki niezwiązane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb (np. wysoki abonament za telewizję cyfrową). Ciężar dowodu wykazania braku środków spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy.

Odrzucone argumenty

Nierozpoznanie istoty sprawy przez nieuwzględnienie przez Sąd ilości prowadzonych spraw w sądach administracyjnych i powszechnych i związanych z tym kosztów, ilości wydatków na utrzymanie zwierząt, wydatków związanych z dietą skarżącej i jej męża, ilości kwot spłacanych kredytów i opłat stałych.

Godne uwagi sformułowania

prawo pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy [...] spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. trudno jest również nie zwrócić uwagi na fakt opłacania przez skarżącą dość wysokiego abonamentu za usługi telewizji cyfrowej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, trudno jest uznać to za zaspokajanie podstawowych potrzeb.

Skład orzekający

Małgorzata Dałkowska - Szary

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania prawa pomocy w przypadku niewykazania braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zwłaszcza gdy koszty te są niewielkie, a część wydatków budzi wątpliwości lub nie jest udokumentowana."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd administracyjny wezwał do uzupełnienia dokumentacji, a strona tego nie uczyniła lub uczyniła to w sposób niewystarczający.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy rutynowej kwestii proceduralnej związanej z prawem pomocy, ale pokazuje praktyczne podejście sądu do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy i znaczenia dokumentowania wydatków.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 24/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Dałkowska - Szary /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 444/11 - Postanowienie NSA z 2011-05-27
II SA/Gl 725/10 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2011-08-11
II OZ 1266/11 - Postanowienie NSA z 2011-12-02
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184, art. 197, art. 246, art. 252 par. 2, art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 725/10 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia (...) maja 2010 r., nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 725/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek R. K. o przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem zamieszkując w lokalu o pow. 37 m². Źródłem utrzymania się jej rodziny jest dochód wnioskodawczyni i jej męża uzyskiwany w łącznej wysokości 3503 zł miesięcznie. Sąd wskazał, że z zestawienia dochodów z udokumentowanymi wydatkami, tj. kosztem usług telefonicznych – 74 zł, zakupem energii elektrycznej – 82 zł, kosztem usług RTV – 105 zł, ubezpieczeniem – 30 zł, spłatą zaciągniętego zobowiązania – 1470 zł i czynszem za mieszkanie – 205 zł, wynika, że do dyspozycji strony pozostają środki, które z powodzeniem wystarczają na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej że na jego obecnym etapie sprowadzają się one do wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę na niespójności w oświadczeniach skarżącej, która wskazuje na zaciągnięcie pożyczek na cele zdrowotne, jednakże w żaden sposób nie dokumentuje owych wydatków. Skarżąca powołuje się również na prowadzone postępowania przed sądami powszechnymi, lecz i te wydatki nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentach. W żaden sposób skarżąca nie uprawdopodobniła również, zdaniem Sądu, informacji o wysokości wydatków na leczenie zwierząt, gdyż nadesłane kserokopie książeczek dla zwierząt nie stanowią w tym zakresie dostatecznego dowodu.
Sąd zwraca również uwagę na dysproporcję pomiędzy dochodem (3503 zł) a wskazanymi w druku formularza PPF wydatkami (5000 zł). Zdaniem Sądu budzi to poważne wątpliwości skąd skarżąca bierze na to środki, zwłaszcza, że nie nadesłano dokumentów obrazujących poziom jej wydatków.
Ponadto Sąd podkreślił, że skarżąca wskazując na wysokie wydatki, oczekuje pomocy ze strony Państwa, a zarazem płaci stosunkowo wysoki abonament za usługi telewizji cyfrowej, co trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb.
W zażaleniu na powyższe postanowienie R. K. zarzuciła Sądowi nierozpoznanie istoty sprawy przez nieuwzględnienie przez Sąd ilości prowadzonych spraw w sądach administracyjnych i powszechnych i związanych z tym kosztów, ilości wydatków na utrzymanie zwierząt, wydatków związanych z dietą skarżącej i jej męża, ilości kwot spłacanych kredytów i opłat stałych.
Mając to na względzie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie z opłaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.
Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów.
W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. - wezwał skarżącą do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie uczyniła jednak zadość wezwaniu, gdyż nie udokumentowała wszystkich wskazanych w formularzu wydatków. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji było więc, co wymaga podkreślenia, efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przesłanych dokumentów. Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że z zestawienia dochodów skarżącej i jej małżonka (3503 zł) z udokumentowanymi wydatkami wynika, że do dyspozycji strony pozostają środki pozwalające na pokrycie kosztów postępowania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że na obecnym etapie postępowania koszty te zamykają się w kwocie 100 zł.
Wskazać należy również, że poważne wątpliwości budzi fakt znacznej dysproporcji pomiędzy dochodem skarżącej i jej męża a wskazanymi w formularzu PPF wydatkami. Słusznie również Sąd I instancji uznał, że kserokopie książeczek dla zwierząt nie stanowią dostatecznego dowodu wskazującego na wysokość wydatków związanych z ich leczeniem. Ponadto mając na uwadze cel instytucji prawa pomocy trudno jest również nie zwrócić uwagi na fakt opłacania przez skarżącą dość wysokiego abonamentu za usługi telewizji cyfrowej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, trudno jest uznać to za zaspokajanie podstawowych potrzeb.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca nie spełnia określonych w ustawie przesłanek do przyznania jej prawa pomocy.
Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI