II OZ 813/14

II OZ 813/14 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2014-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Po 1034/11 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2012-04-03
II OZ 811/14 - Postanowienie NSA z 2014-09-02
II OZ 812/14 - Postanowienie NSA z 2014-09-02
II OZ 1369/14 - Postanowienie NSA z 2015-01-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 67 par. 5, art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 2 września 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 21 maja 2014 r., II SA/Po 1034/11 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 6 marca 2013 r. w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 maja 2014 r., II SA/Po 1034/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Poznaniu odmówił M. D. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 6 marca 2013 r. w sprawie ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 6 marca 2013 r. WSA w Poznaniu orzekł o (1) odrzuceniu wniosku A. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 3 kwietnia 2012 r. oraz o (2) oddaleniu wniosku M. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wymienionego wyżej wyroku.
Pismem z 7 kwietnia 2014 r. M. D. wniósł o (1) przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z 6 marca 2013 r. i (2) zmianę tego postanowienia w zakresie pkt II poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej albo ewentualne o (3) uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt II i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu M. D. wyjaśnił, że nie doręczono mu osobiście postanowienia z 6 marca 2014 r., które zostało wysłane na adres ówczesnego pełnomocnika skarżącego. M. D. nie był przy tym informowany o wydaniu tego postanowienia, ani o fakcie jego przesłania do pełnomocnika. Skarżący, nie posiadając stosowanej wiedzy i doświadczenia prawnego, nie zdawał sobie sprawy, że postanowienie zamiast bezpośrednio do niego może być wysłane do jego pełnomocnika. Nie zdawał sobie również sprawy z upływu terminu do wniesienia zażalenia, oczekując informacji o wyznaczeniu nowego pełnomocnika z urzędu. W ocenie M. D. niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, gdyż (1) nie został poinformowany o wydaniu kwestionowanego orzeczenia, (2) złożenie wniosku o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu spowodowało, że oczekiwał on z dalszymi czynnościami do czasu wyznaczenia nowego pełnomocnika, a nadto (3) nie miał niezbędnej wiedzy prawniczej i znajomości procedury, a poziom skomplikowania sprawy uniemożliwił skarżącemu samodzielne dowiadywanie się o dalszych krokach w sprawie.
Wskazując na powyższe sąd I instancji uznał, że postanowienie z 6 marca 2014 r. nie musiało być osobiście doręczone skarżącemu, co wyraźnie potwierdza ustawodawca w art. 67 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Ponadto negatywne konsekwencje, wynikające z niezłożenia przez pełnomocnika w ustawowym terminie zażalenia od postanowienia z 6 marca 2014 r., obciążają bezpośrednio skarżącego. Dlatego też nie może on co do zasady wskazywać na brak winy własnej w razie ewentualnego niesumiennego działania osoby, która go reprezentowała. Działania i zaniechania umocowanego, nawet będące efektem niedołożenia należytej staranności, traktowane są bowiem na równi z działaniami i zaniechaniami samego mocodawcy.
Tym samym sąd I instancji stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku z 7 kwietnia 2014 r. nie mogą być zakwalifikowane jako nadzwyczajne przeszkody, uniemożliwiające terminowe dokonanie czynności procesowej.
Zażaleniem M. D. zaskarżył ww. postanowienie w całości i wniósł o:
1. zmianę wydanego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie;
albo ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
oraz dodatkowo:
3. zwrot poniesionych przez pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nawet w części nie uiszczonych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił w szczególności:
1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu, a tym samym nie zaistniała przesłanka do przywrócenia skarżącemu terminu procesowego, podczas gdy skarżący w sposób jednoznaczny wskazał, że nie miał wiedzy o wydanym postanowieniu i o przesłaniu go jego ówczesnemu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio skarżącemu;
a w efekcie
2. naruszenie przepisów prawa procesowego tj., art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać zatem okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 938/08, [w:] www.cbois.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 85 p.p.s.a., tj. zasadą bezskuteczności czynności sądowych dokonanych po upływie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem wyjątkiem od tej ogólnej zasady.
Rozpatrując zażalenie zauważyć trzeba, że bez wątpienia skarżący dopuścił się uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 6 marca 2013 r., a także dokonał wszelkich niezbędnych czynności formalnych przewidzianych w art. 86 i 87 p.p.s.a. w celu przywrócenia tego terminu. Zażalenie nie zasługuje natomiast na uwzględnienie z przyczyn merytorycznych – niespełnienia przesłanki przywrócenia terminu w postaci braku winy w jego uchybieniu.
W niniejszej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał brak wiedzy o wydanym postanowieniu i o przesłaniu go jego ówczesnemu pełnomocnikowi. Okoliczności te nie usprawiedliwiają jednak przywrócenia terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, co trafnie również wskazał sąd I instancji, że postanowienie z 6 marca 2013 r. nie musiało być osobiście doręczone skarżącemu, na co wskazuje art. 67 § 5 powołanej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Wskazać należy, że brak kontaktu ze swoim pełnomocnikiem nie świadczy o prowadzeniu swoich spraw z należytą starannością, jaka cechuje dbających o swoje interesy. Po drugie natomiast, ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że działania pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań (por. postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07, z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07, [w:] www.cbois.nsa.gov.pl). Kwestia ta może być jedynie podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej i cywilnej wobec skarżącego, nie powoduje natomiast, że przywrócenie terminu staje się możliwe. Skarżący nie wykazał zatem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.