II OZ 801/22

II OZ 801/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2227/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-04-21
II OSK 2849/22 - Wyrok NSA z 2023-05-10
II OZ 802/22 - Postanowienie NSA z 2023-05-10
II OZ 803/22 - Postanowienie NSA z 2023-05-10
II OZ 804/22 - Postanowienie NSA z 2023-05-10
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zarządzenia
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. F. i M. F. na zarządzenie przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2227/21 o wezwaniu I. F. i M. F. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi K. B., T. C., P. D., M. F., T. J., A. M., B. M., E. M., Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr DOA.7110.427.2020.MMS.B w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie oraz zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2227/21 o wezwaniu P. D. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2227/21 oddalił skargę K. B., T. C., P. D., M. F., T. J., A. M., B. M., E. M., Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr DOA.7110.427.2020.MMS.B w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 5 października 2020 r. nr 698/OPON/2020 odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 12 stycznia 2011 r. nr 7/11. Ostatnią wymienioną decyzją zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę Spółdzielni [...] w W. na realizację inwestycji:
‒ przebudowę układu wewnątrzosiedlowego polegającą na połączeniu drogowym projektowanej inwestycji z miejskim i wewnątrzosiedlowym układem komunikacyjnym wraz z przebudową tego układu i dostosowaniem do wymogów dróg p.poż przy ul. [...] róg [...] w rejonie ul. [...] w W. na działkach ewid. [...] z obrębu [...],
‒ przebudowę wewnątrzosiedlowego układu drogowo-parkingowego przy ul. [...] w W. na działkach nr ewid. [...] z obrębu [...],
‒ przebudowę wewnątrzosiedlowego układu drogowo-parkingowego wraz ze śmietnikiem przy ul. [...] w W. na dz. nr ewid. [...] z obrębu [...].
Skarżący: A. M., T. J., T. C., K. B., B. M., Z. S., M. F., P. D., E. M. oraz występująca w charakterze uczestnika postępowania I. F., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku.
Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniami z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2227/21 wezwał ww. osoby do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r., w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1090), w ten sposób, że oddzielnymi zarządzeniami wezwano do uiszczenia ww. wpisu: 1) I. F. i M. F. – solidarnie, 2) K. B. i T. C. – solidarnie, 3) B. M., 4) Z. S., 5) A. M., 6) E. M., 7) T. J., 8) P. D..
Pismem z 30 maja 2022 r. M. F., I. F., K. B., T. C., B. M. i Z. S., zastępowani przez pełnomocnika, wnieśli zażalenie na zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Skarżący zarzucili naruszenie art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że prawa i obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia skarżących A. M., T. J., K. B., T. C., B. M. i Z. S. – współwłaścicieli prawa użytkowania wieczystego działki gruntu o nr ewid. [...] oraz skarżących B. D. (powinno być: P. D. – przyp. NSA), I. F. i M. F. – współwłaścicieli prawa użytkowania wieczystego działki gruntu o nr ewid. [...], nie są odpowiednio wspólne. Strona wniosła o uchylenie skarżonego zarządzenia.
W ocenie wnoszących zażalenie Przewodniczący Wydziału skarżonymi zarządzeniami błędnie przyjął, że uprawnienia i obowiązki skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne i podlegają odrębnej opłacie kancelaryjnej. Wskazano, że zaskarżona w tej sprawie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta m.st. Warszawy o pozwoleniu na budowę drogi i śmietnika zlokalizowanych na nieruchomościach, których skarżący są współużytkownikami wieczystymi, dotyka interesu prawnego wszystkich skarżących. Wprawdzie skarżący zamieszkują dwa sąsiadujące ze sobą budynki, niemniej zachodzi między nimi współuczestnictwo materialne związane z poszczególnymi nieruchomościami. Wszyscy skarżący opierają swoją skargę na rażącym naruszeniu ich uprawnień wynikających z prawa użytkowania wieczystego poszczególnych nieruchomości objętych decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z 12 stycznia 2011 r. nr 7/11. Tym samym, w ocenie wnoszących zażalenie, zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. od skarżących A. M., T. J., K. B., T. C., B. M. i Z. S. należna jest solidarnie jedna opłata w kwocie 100 zł, podobnie jak od skarżących B. D. (powinno być: P. D. – przyp. NSA), I. F. i M. F..
Mając na względzie, że uprawnienie do wniesienia zażalenia na konkretne zarządzenie przysługuje jedynie tym osobom, których praw lub obowiązków ono dotyczy, tj. adresatom każdego kontrolowanego zarządzenia, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wnoszącymi zażalenia są: 1) I. F. i M. F. – sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II OZ 801/22, 2) K. B. i T. C. – sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II OZ 802/22, 3) B. M. – sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II OZ 803/22, 4) Z. S. – sprawa zarejestrowana pod sygn. akt II OZ 804/22. Za przedmiot zaskarżenia w każdej z tych spraw uznano wyłącznie to zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r., które dotyczyło bezpośrednio osoby wymienionej w zarządzeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów art. 220 nie stosuje się. Opłata kancelaryjna, o której mowa, wynosi 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r., w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1090).
Opłata kancelaryjna stanowi opłatę sądową, zaliczaną do kosztów sądowych (art. 212 § 1 i art. 211 p.p.s.a.), zatem ma do niej zastosowanie również regulacja zawarta w art. 214 p.p.s.a. Jak stanowi art. 214 § 2 p.p.s.a. pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. W przeciwnym razie każda z tych osób uiszcza opłatę oddzielnie stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku.
W sytuacji, gdy skargę – jak to miało miejsce w wypadku sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, której przedmiotem była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. – wnosi kilka osób, koniecznym jest ustalenie, czy uprawnienia lub obowiązki tych osób związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, co oznaczać będzie, że pomiędzy tymi podmiotami istnieje współuczestnictwo materialne, czy też brak jest owej wspólności uprawnień lub obowiązków, co wskazuje na istnienie współuczestnictwa formalnego. Rozstrzygnięcie powyższych kwestii jest istotne z tego względu, że współuczestnictwo materialne statuuje po stronie skarżących obowiązek uiszczenia opłat sądowych, w tym i opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem – o czym stanowi art. 214 § 2 p.p.s.a. zdanie pierwsze, zaś współuczestnictwo o charakterze formalnym niesie ze sobą konieczność uiszczenia wpisu sądowego przez każdą z osób skarżących, stosownie do jej uprawnień lub obowiązków (zdanie drugie ostatnio powołanego przepisu).
Podstawą, z której wywodzić można istnienie wspólności uprawnień, jest niewątpliwie współwłasność prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Współwłasność tego rodzaju istnieje m.in. wówczas, gdy z nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności spółdzielni mieszkaniowej zostały wyodrębnione lokale mieszkalne, bowiem w razie wyodrębnienia własności lokali każdemu właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej, jako prawo związane z własnością lokalu. Składnikami zaś nieruchomości wspólnej są grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznemu użytkowi właścicieli lokali. Podkreślenia wymaga, że powiązanie odrębnej własności lokalu z udziałem w nieruchomości wspólnej ma charakter przymusowy i musi trwać, dopóki istnieje odrębna własność lokalu (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz.U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że słusznie I. F. i M. F. swoich wspólnych uprawnień z innymi osobami wnoszącymi skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. doszukują się w przynależnym im prawie współwłasności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. i oznaczonej jako działka o nr ewid. [...], z obrębu [...]. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest z urzędu (z informacji zawartych w księdze wieczystej nieruchomości nr [...] – dostępnej w systemie Elektroniczne Księgi Wieczyste), że w odniesieniu do ww. działki prawo użytkowania wieczystego zostało przekształcone w prawo własności w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1495 ze zm.). Powyższe nie wpływa jednak na ocenę charakteru współuczestnictwa osób wnoszących skargę i składających wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób odmienny od sytuacji, gdyby do takiego przekształcenia nie doszło. Należy mieć zatem na uwadze, że przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] Warszawy zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni [...] pozwolenia na przebudowę układu komunikacyjnego zlokalizowanego m.in. na działce o nr ewid. [...], co do której – jak wskazano wyżej – I. F. i M. F. legitymują się prawem współwłasności w prawie użytkowania wieczystego, przekształconym następnie w prawo współwłasności. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 214 § 2 p.p.s.a. zdanie pierwsze I. F. i M. F. zobowiązani być powinni do uiszczania należnych w tej sprawie opłat sądowych nie tylko solidarnie ze sobą jako współmałżonkowie, którym przysługuje tożsame prawo współwłasności nieruchomości, ale też solidarnie z tymi pozostałymi skarżącymi – tj. z P. D. – którym przysługuje tożsame prawo do opisanej wyżej nieruchomości nr ewid. [...] i z którego to prawa wywodzą uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 12 stycznia 2011 r. Okoliczność, że źródłem prawa współwłasności nieruchomości wspólnej (a wcześniej prawa współwłasności w użytkowaniu wieczystym) o nr ewid. [...] dla I. F. i M. F. oraz P. D. jest przysługujące tym osobom prawo do różnych lokali mieszkalnych wyodrębnionych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w Warszawie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zmienia wyżej przedstawionej oceny o współuczestnictwie materialnym ww. osób.
Odmienne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w powyższej kwestii i w konsekwencji zarządzenie przez Przewodniczącego Wydziału VII o wezwaniu oddzielnie I. F. i M. F. (solidarnie) oraz oddzielnie P. D. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, z pominięciem faktu, że pomiędzy ww. osobami istnieje współuczestnictwo materialne, nie znajduje uzasadnienia w art. 214 § 2 p.p.s.a.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ocena o współuczestnictwie materialnym m.in. P. D., I. F. i M. F., którym przysługuje tożsame prawo do nieruchomości o nr ewid. [...] i z którego to prawa wywodzą uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 12 stycznia 2011 r., była już wyrażona w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt II OZ 769/12 i II OZ 770/12 (CBOSA) na gruncie sprawy ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 maja 2011 r. nr DOA/ORZ/7111/246B/12 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na względzie, że ww. postanowienie zapadło w toku tego samego postępowania nieważnościowego, zakończonego decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2021 r. będącą przedmiotem skargi w kontrolowanej obecnie sprawie, stanowisko to uznać należy za wiążące także w tym postępowaniu sądowym.
Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do treści art. 185 § 1 w związku z art. 198 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił o uchyleniu zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej I. F. i M. F.. Na podstawie art. 165 w zw. z art. 167 p.p.s.a. należało uchylić również nieobjęte zażaleniem zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2227/21 o wezwaniu P. D. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem.