II OZ 792/12

II OZ 792/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II OZ 626/11 - Postanowienie NSA z 2011-07-22
II SA/Kr 35/11 - Wyrok WSA w Krakowie z 2011-10-20
II OSK 2874/12 - Wyrok NSA z 2014-04-25
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 246 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. i K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2012 r., II SA/Kr 35/11 oddalające wniosek J. W. i K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. i K. W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r., Nr: [...] w przedmiocie uznania zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezskuteczny postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej jako: WSA) z dnia 29 czerwca 2012 r., II SA/Kr 35/11 oddalono wniosek J. W. i K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. i K. W. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2010 r.,
Nr: [...] w przedmiocie uznania zgłoszonego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezskuteczny. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący J. W. i K. .W. reprezentowani
przez profesjonalnego adwokata z wyboru, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (uiszczenia kosztów opłaty od skargi kasacyjnej), a uzasadniając wniosek wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zaś ich miesięczny dochód z tytułu prowadzonej przez skarżącego K. W. działalności gospodarczej wynosi 1500 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni 110 m2 i mieszkanie o powierzchni 70 m2. Skarżący
nie posiadają zasobów pieniężnych w postaci oszczędności czy papierów wartościowych, nie dysponują również przedmiotami wartościowymi. Natomiast
w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego podali, że K. W. prowadzący działalność gospodarczą nie złożył jeszcze zeznania podatkowego za rok 2011, nadto - jak wynika z oświadczenia - skarżący nie posiadają kont bankowych
- ani osobistych, ani firmowych. Nie posiadają też żadnych pojazdów mechanicznych,
a skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża. Do pisma dołączone zostały kserokopie faktur za śmieci za III i IV kwartał 2011 r., kserokopie faktur za energię elektryczną,
za gaz, ubezpieczenie domu oraz pokwitowanie wpłaty do urzędu skarbowego z tytułu podatku VAT za miesiąc grudzień 2011 r.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek. Skarżący złożyli w terminie sprzeciw, a zarządzeniem z dnia 9 maja 2012 r. sędzia sprawozdawca wezwał skarżących do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy
poprzez przedłożenie zeznań podatkowych obojga skarżących za 2011 r.,
w tym dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, deklaracji VAT
za poszczególne miesiące od grudnia 2011 r. do maja 2012 r. z tytułu prowadzonej przez K. W. działalności gospodarczej jak również oświadczenia
przez K. W. czy rachunek bankowy BS [...]
nr [...] jest prowadzony i od kiedy, a jeśli tak to przedstawienie wyciągu z operacji za okres od grudnia 2011 r. do maja 2012 r.
i podanie jakiego rzędu średni obrót miesięczny (przychody) osiąga firma K. W. za okres od grudnia 2011 r. do maja 2012r., w terminie 7 dni. Skarżący
nie przedstawili ani dokumentów ani oświadczeń, o które byli wzywani.
Mając powyższe na uwadze w zaskarżonym postanowieniu WSA wskazał,
że rozpoznawany wniosek jest kolejnym (drugim) w przedmiocie przyznania prawa pomocy, a postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. WSA odmówił przyznania prawa pomocy. WSA stwierdził, że wniosek po raz kolejny podlega oddaleniu, gdyż w ocenie Sądu skarżący nie wykazali wystąpienia istotnej zmiany okoliczności, która dawałaby podstawę do zmiany oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, a do czego zmierzało wezwanie Sądu z dnia 9 maja 2012 r. W związku z niewykazaniem
przez wnioskodawców wystąpienia zmiany istotnych okoliczności mających wpływ
na ocenę ich sytuacji materialnej, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani też w zakresie częściowym.
Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł o jego uchylenie w całości i zwolnienie strony skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu wskazano, że nie sposób się zgodzić z argumentacją WSA, a przede wszystkim nie sposób uznać za zasadne uzależnienia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy od ustalonych środków finansowych
przez skarżącego nieposiadanych lub wydatkowanych ze znacznym wyprzedzeniem. Dalej wskazano, że abstrahując od oczywiście niezasadnie eksponowanych przeszkód dla przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej od obowiązku wniesienia kosztów postępowania sądowego, naruszono dyspozycję art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "ppsa") poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem autora zażalenia zasadność wniosku
o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana poprzez wzięcie pod rozwagę możliwości finansowych, jakie to strona skarżąca udowodniła w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Za abstrakcyjne uznano także wnioskowanie odnoszące się do faktu korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika,
który został ustanowiony w "głównej" sprawie administracyjnej już ponad dwa lata temu, jak również uzyskiwanie określonych obrotów dzięki prowadzeniu działalności gospodarczej, co przecież nie oznacza tego samego, co uzyskanie przychodu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie wniosek skarżących obejmował przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ppsa prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ppsa). Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas
- gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, przesłanką udzielania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów. Nadto podkreślić należy,
że strona wnosząc sprawę do Sądu powinna liczyć się z tym kosztami i odpowiednio się do nich przygotować.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej "NSA"), wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał,
że z załączonych do wniosku dokumentów nie wynika, że skarżący znajdują się
w trudnej sytuacji materialnej i zdaniem NSA nie wykazali, co słusznie podkreślił WSA
w zaskarżonym postanowieniu, że ich sytuacja finansowa uległa pogorszeniu
w stosunku do sytuacji ocenianej przy okazji wydawania orzeczenia z dnia 22 lipca 2011 r.
Natomiast twierdzenie pełnomocnika skarżących iż za jeden z argumentów odmowy przyznania prawa pomocy Sąd uznał fakt, że korzystają oni z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie znajduje odzwierciedlania w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia. Uzasadniając zajęte stanowisko WSA w ogóle
nie odnosił się do tej kwestii, zatem nie można uznać, że uprawnienie strony
do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru zostało uznane
za jedną z przesłanek odmowy przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał,
że skarżący nie wykazali, by ich sytuacja finansowa nie pozwalała na poniesienie kosztów sądowych. Zatem brak jest podstaw do przyznania im prawa pomocy
w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych względów na podstawie art. 197 § 2 ppsa w związku z art. 184 ppsa NSA orzekł jak w sentencji.