II OZ 781/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-08-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo pomocyustanowienie adwokatasąd administracyjnyzażaleniekoszty postępowaniasytuacja majątkowadochodywsparcie rodziny

NSA uchylił postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy i przyznał skarżącym prawo do ustanowienia adwokata z urzędu.

NSA rozpoznał zażalenia na postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd niższej instancji odmówił zmiany poprzedniego postanowienia, uznając, że skarżący nie wykazali zmiany swojej sytuacji majątkowej. NSA uznał jednak, że skarżący spełniają warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazując na brak dochodów, otrzymywanie pomocy od rodziny oraz oczekiwanie na rozpatrzenie wniosku o rentę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenia skarżących E. S., M. G. i A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2010 r., które odmawiało zmiany wcześniejszego postanowienia z dnia 5 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji odmówił zmiany, powołując się na brak wykazania przez skarżących zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych uzasadniających uchylenie lub zmianę postanowienia. Wskazano, że skarżący nie przedstawili dokumentów potwierdzających ich sytuację majątkową ani nie określili swoich wydatków. NSA, rozpoznając zażalenia, uznał je za usprawiedliwione. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. NSA stwierdził, że skarżący spełniają te warunki, ponieważ nie posiadają dochodów, otrzymują pomoc od rodziny i oczekują na rozpatrzenie wniosku o rentę. Dodatkowo, NSA zauważył, że przyznanie prawa pomocy skarżącym zapewni również ochronę interesów ich dzieci, które były objęte zaskarżoną decyzją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia w przedmiocie prawa pomocy mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, nawet jeśli były zaskarżone lub prawomocne.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepis, odmawiając zmiany postanowienia o prawie pomocy, mimo że skarżący przedstawili nowe okoliczności dotyczące ich trudnej sytuacji materialnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

p.p.s.a. art. 246 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 165

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postanowienia w przedmiocie prawa pomocy mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie posiadają żadnych źródeł dochodu i otrzymują pomoc finansową od rodziny. Skarżący oczekują na rozpoznanie przez sąd sprawy dotyczącej prawa do renty. Przyznanie prawa pomocy zapewni należytą ochronę interesów również pozostałych uczestników postępowania (dzieci).

Odrzucone argumenty

Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazali zmiany swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia. Skarżący nie przedstawili dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej i rodzinnej.

Godne uwagi sformułowania

nie są w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny wynająć profesjonalnego pełnomocnika nie posiadają żadnego źródła dochodu i otrzymują pomoc finansową od rodziny przyznanie prawa pomocy skarżącym zapewni należytą ochronę interesów również pozostałych uczestników postępowania

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania prawa pomocy w sądach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście ponownych wniosków i zmiany okoliczności."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji faktycznej skarżących i ich trudnej sytuacji materialnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu dostępu do wymiaru sprawiedliwości, jakim jest prawo pomocy, co jest istotne dla praktyków prawa.

Prawo pomocy: kiedy sąd musi przyznać adwokata z urzędu mimo braku zmiany okoliczności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 781/10 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2010-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-07-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1061/08 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2009-12-18
II OZ 841/09 - Postanowienie NSA z 2009-10-09
II OZ 263/10 - Postanowienie NSA z 2010-03-30
II OZ 782/10 - Postanowienie NSA z 2010-08-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 188 w zw. z art 197 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń E. S., M. G. i A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 1061/08 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2009 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. i E. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przyznać M. G. i E. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wnioski skarżących E. S. i M. G. oraz uczestniczki postępowania A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 października 2009 r. (II OZ 841/09) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia M. G., A. G. i E. S. na to postanowienie.
W piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. skarżący M. G. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd I instancji jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 5 sierpnia 2009 r.
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 5 sierpnia 2009 r. w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r. odrzucił zażalenie E. S. i A. G. oraz oddalił zażalenie M. G. na wskazane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2010 r.
W piśmie z dnia 25 lutego 2010 r. M. G., E. S. i A. G. złożyli ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismo to zostało potraktowane przez Sąd I instancji jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 5 sierpnia 2009 r.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, iż nie są w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny wynająć profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem A. G. W skład ich majątku wchodzi nieruchomość o pow. 1,5 ha, na której znajduję się niewykończony budynek mieszkalny. Nieruchomość ta objęta jest zajęciem komorniczym. Nie mają żadnych źródeł dochodu, pozostają na utrzymaniu rodziny. M. G. wskazał, iż oczekuje na rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny w Katowicach sprawy dotyczącej jego prawa do renty.
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 5 sierpnia 2009 r. w przedmiocie prawa pomocy.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, iż postanowienia w przedmiocie prawa pomocy stosownie do treści art. 165 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić i zmienić postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło.
Zdaniem Sądu I instancji, skarżący i uczestniczka postępowania nie wykazali, aby ich sytuacja majątkowa i rodzinna uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia 5 sierpnia 2009 r. Skarżący i uczestniczka postępowania nie przedstawili przy tym jakichkolwiek dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej i rodzinnej. Przede wszystkim nie uzyskano informacji, w jakim zakresie otrzymują wsparcie materialne od rodziny, nie wskazali również jakiejkolwiek, chociażby orientacyjnej kwoty wydatków na utrzymanie się.
Zażalenia na to postanowienie wnieśli M. G., E. S. i A. G. W uzasadnieniu zażaleń wyrazili sprzeciw wobec odmowy przyznania im prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podnieśli, iż sprawa jest zawiła, a oni nie posiadają wykształcenia prawniczego. W uzasadnieniach zawarli ponadto szereg zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż mają one usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący spełniają warunki przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, ponieważ skarżący nie posiadają żadnego źródła dochodów i otrzymują pomoc finansową od rodziny, nie otrzymują żadnych zasiłków ani innych dotacji. Wskazano, że M. G. oczekuje na rozpoznanie przez Sąd Administracyjny w Katowicach prawa do renty.
Jednocześnie należy wskazać, że zaskarżona decyzja dotyczyła skarżących oraz ich dzieci. Zarówno skarga oraz wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/GL 1061/08 obejmuje w całości zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2008 r., w tej sytuacji przyznanie prawa pomocy skarżącym zapewni należytą ochronę interesów również pozostałych uczestników postępowania.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI