II OZ 778/24

II OZ 778/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
II SA/Kr 852/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-01-02
II OZ 777/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 178, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. S.K.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 852/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 kwietnia 2023 r. znak: WI-I.7840.2.3.2023.BG w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 2 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 852/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 19 kwietnia 2023 r. znak: WI-I.7840.2.3.2023.BG w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt I) oraz zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł I. S.K.A. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 28 czerwca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 852/23 odrzucił skargę kasacyjną Spółki od wyroku z 2 stycznia 2024 r. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak wynika z akt sprawy odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie 6 lutego 2024 r. (k. 464). Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla tej strony upływał zatem 7 marca 2024 r. Skarga kasacyjna została wniesiona 13 marca 2024 r. (k. 525), czyli 6 dni po terminie. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.
Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 177 § 1 oraz art. 178 p.p.s.a poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżący kasacyjnie uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej składając ją 6 dni po terminie, co doprowadziło do wydania postanowienia o jej odrzuceniu. Wskazano, że skarżący kasacyjnie, tj. I. S.K.A. występował w przedmiotowym postępowaniu w podwójnej roli: jako inwestor i jako zarządca nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej B w K. Składając skargę kasacyjną w dniu 13 marca 2024 r. zachował ustawowy termin wynikający z ww. przepisu, bowiem odpis wyroku z 2 stycznia 2024 r. z uzasadnieniem został mu doręczony 13 lutego 2024 r.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu Spółka wskazała, że wydając zaskarżone postanowienie Sąd bezrefleksyjnie i automatycznie uznał, że skarga kasacyjna została złożona przez Spółkę jako inwestora inwestycji, której dotyczy zaskarżona decyzja i wydany w tej sprawie wyrok. Tymczasem Spółka występując w tym charakterze była reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. S.K. Temu pełnomocnikowi wyrok z uzasadnieniem został doręczony 6 lutego 2024 r. Spółka jako inwestor nie skarżyła tego wyroku. Równocześnie w tymże postępowaniu Spółka występowała też jako zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej B w K. W tej roli Spółka nie była reprezentowana przez pełnomocnika a odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono jej bezpośrednio w dniu 13 lutego 2024 r. Podniesiono, że skarga kasacyjna Spółki w żadnym miejscu nie wskazywała na składanie jej w charakterze inwestora. Dodatkowo zarządca nieruchomości składając skargę kasacyjną był reprezentowany przez r. pr. S.K.1, czyli innego pełnomocnika niż Spółka-inwestor. W ocenie strony doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na adres siedziby Spółki w dniu 13 lutego 2024 r. otworzyło temu właśnie podmiotowi jako uczestnikowi postępowania z ramienia Wspólnoty Mieszkaniowej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Strona podniosła, że zarządca powołany zgodnie z ustawą o własności lokali jest traktowany "tak jak organ" osoby prawnej, ma zatem legitymację procesową do występowania przed sądami administracyjnymi. Wskazane okoliczności zostały pominięte przez Sąd pierwszej instancji, który nie zweryfikował charakteru podmiotu wnoszącego skargę kasacyjna i zachowania terminu.
W odpowiedzi na zażalenie w piśmie z 30 września 2024 r. Wspólnota Mieszkaniowa A w K. wniosła o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie od wnoszącego zażalenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pisma strona zwróciła uwagę, że w opisie stron w skardze kasacyjnej zawarta jest niebudząca jakichkolwiek wątpliwości informacja, że skarga wnoszona jest w imieniu strony określonej jako I. S.K.A. z siedzibą w K., a nie w imieniu strony określonej jako Wspólnota Mieszkaniowa B, w której imieniu działa I. S.K.A. z siedzibą w K. – zarządca będący tą samą osobą prawną co inwestor.
W piśmie z 25 września 2024 r. Spółka, w nawiązaniu do odpowiedzi na zażalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko, że zarówno skarga kasacyjna, jak i zażalenie na postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej składane były w imieniu I. S.K.A. jako zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej B.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Jak stanowi natomiast art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.); dalej: "Prawo budowlane", stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Poza sporem pozostaje, że Spółka jako inwestor była stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Niejako automatycznie Spółka uzyskała z tego tytułu status uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Stroną postępowania administracyjnego była również Wspólnota Mieszkaniowa B w K. – jako "zarządca nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu" w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Wyjaśnienia wymaga, że legitymację do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli lokali ma utworzona przez nich wspólnota mieszkaniowa, co wynika z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048); dalej: u.w.l. Przepis art. 18 ust. 1 u.w.l. dopuszcza możliwość zmiany ustawowego sposobu zarządu nieruchomością wspólną w szczególności przez powierzenie zarządu osobie fizycznej albo prawnej. W doktrynie wskazuje się, że umowny zarząd powierzony polega na powierzeniu zarządcy funkcji organu wykonawczego. Skutkiem powierzenia zarządca uzyskuje, z mocy prawa, kompetencje odpowiadające zakresowi, który przysługuje zarządowi wspólnoty mieszkaniowej, z możliwością umownego rozszerzenia, jak i zawężenia tego ustawowego zakresu kompetencji (I. Szymczak [w:] Własność lokali. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2023, art. 18). W postępowaniach administracyjnych związanych z nieruchomością wspólną występować jako strona będzie zatem wspólnota mieszkaniowa, niezależnie od przyjętego sposobu zarządu nieruchomością wspólną. Powyższe znajduje przełożenie na określenie kręgu stron postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 33 § 1 p.p.s.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że błędne jest założenie autora zażalenia, jakoby w niniejszym postępowaniu sądowym I. S.K.A. z siedzibą w K. występowała w podwójnej roli: jako inwestor inwestycji objętej zaskarżoną decyzją, a zarazem jako zarządca Wspólnoty Mieszkaniowej B w K. W rzeczywistości bowiem poza Spółką (jako inwestorem) odrębną od niej stroną postępowania sądowego jest Wspólnota Mieszkaniowa B w K. – dokładnie tak jak w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. W toku postępowania sądowego konsekwentnie jako stronę tego postępowania określano Wspólnotę Mieszkaniową B w K. Było to prawidłowe działanie Sądu pierwszej instancji. Co więcej, w korespondencji sądowej kierowanej do ww. wspólnoty mieszkaniowej wyraźnie wskazywano tę wspólnotę jako odbiorcę pism a jako adresata określano Spółkę z dopiskiem, że jest zarządcą ("WM B w K. – do rąk zarządcy I. S.K.A."). Taki zapis znajduje się m.in. w pismach przewodnich dotyczących doręczenia odpisu wyroku z 2 stycznia 2024 r. z uzasadnieniem (k. 418) oraz odpisu postanowienia z 31 stycznia 2024 r. z uzasadnieniem (k. 458).
Przechodząc do oceny terminowości wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 2 stycznia 2024 r. zwrócić należy uwagę na określenie strony wnoszącej ten środek zaskarżenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie absolutnie prawidłowo zakwalifikował skargę kasacyjną jako wniesioną przez Spółkę (jak wyjaśniono wcześniej – występującą w tym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania wyłącznie z tytułu bycia inwestorem). W tym zakresie w pełni podzielić należy ocenę wyrażoną w odpowiedzi na zażalenie. Przede wszystkim już w opisie stron w skardze kasacyjnej zawarta jest niebudząca jakichkolwiek wątpliwości informacja, iż skarga wnoszona jest w imieniu strony określonej jako "I. S.K.A. z siedzibą w K.", a nie w imieniu strony określonej jako "Wspólnota Mieszkaniowa B, w której imieniu działa I. S.K.A. z siedzibą w K.". Świadczy o tym wprost precyzyjne określenie strony składającej skargę kasacyjną poprzez wskazanie danych identyfikacyjnych strony zgodnie z wymogiem art. 46 § 2 ust. 1 lit. c p.p.s.a, czyli numeru KRS Spółki. Gdyby skarga kasacyjna była wnoszona w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej B w K., to stosownie do wskazanego przepisu skarga kasacyjna musiałaby zawierać oznaczenie identyfikacyjne strony składającej skargę kasacyjną ze wskazaniem stosownego numeru identyfikacyjnego REGON wspólnoty mieszkaniowej lub numeru identyfikacji podatkowej NIP tej wspólnoty. Także analiza treści uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozostawia wątpliwości, że wnoszącym tę skargę jest Spółka. Na stronie 5 skargi kasacyjnej (k. 502) jednoznacznie określono jako skarżącego kasacyjnie Spółkę będącą inwestorem. Wskazano w tym miejscu mianowicie, że decyzja organu pierwszej instancji zatwierdzająca projekt budowany i udzielająca pozwolenia na budowę zapadła "po rozpatrzeniu wniosku I. spółką komandytowo-akcyjna z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Inwestor lub Skarżący kasacyjnie)". Do tożsamego wniosku prowadzi analiza treści pełnomocnictwa dołączonego do skargi kasacyjnej (k. 515). Z dokumentu tego wynika, że pełnomocnictwo udzielone zostało r. pr. S.K.1 do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz reprezentowania I. S.K.A. z siedzibą w K. wyraźnie określonej tu jako "Mocodawca". Podkreślenia wymaga, że w żadnym miejscu skargi kasacyjnej ani pełnomocnictwa udzielonego jej autorowi nie wymieniono Wspólnoty Mieszkaniowej B w K., jak również nie wskazano, by Spółka pełniła funkcję zarządcy ww. wspólnoty mieszkaniowej. W tej sytuacji jako gołosłowne, niemające opacia w aktach sprawy ani w obowiązujących przepisach należy ocenić twierdzenia autora zażalenia, jakoby skarga kasacyjna została wniesiona przez niego w imieniu Spółki "jako uczestnika postępowania z ramienia Wspólnoty Mieszkaniowej".
Jedynie ubocznie warto dodać, że również w przypadku skarżącej przed Sądem pierwszej instancji Wspólnoty Mieszkaniowej A w K. mamy do czynienia z powierzeniem zarządu osobie trzeciej: [...] sp. z o.o. w K. W przypadku tej strony pisma procesowe wnoszone przez reprezentującego ją pełnomocnika są w zakresie oznaczenia strony sformułowane w sposób wręcz wzorcowy. Pełnomocnik każdorazowo precyzyjnie jako stronę skarżącą określa Wspólnotę Mieszkaniową A K., w której imieniu działa [...] sp. z o.o. w K., co dodatkowo znajduje potwierdzenie w złożonych dokumentach wykazujących umocowanie do reprezentowania skarżącej.
W sytuacji, w której stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik będący adwokatem bądź radcą prawnym, powinno się oczekiwać od takiej strony precyzyjnego formułowania pism procesowych, szczególnie w zakresie tak elementarnym jak oznaczenie strony wnoszącej pismo. W przypadku złożonej w tej sprawie skargi kasacyjnej jej treść nie pozostawia wątpliwości, że nie mamy tu do czynienia z brakiem staranności czy precyzji w prawidłowym oznaczeniu strony wnoszącej ten środek zaskarżenia. Prezentowaną obecnie w zażaleniu argumentację należy ocenić raczej jako przyjęcie określonej taktyki procesowej, zmierzającej do przekonania o prawidłowym, terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej i doprowadzenia do nadania jej dalszego biegu. W okolicznościach niniejszej sprawy, szczegółowo przytoczonych wyżej, zażalenie nie mogło jednak odnieść zamierzonego skutku.
Jak wynika z akt sprawy, odpis wyroku z 2 stycznia 2024 r. z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Spółki – r. pr. S.K. w dniu 6 lutego 2024 r. (k. 464). Było to jedyne doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem skuteczne wobec Spółki. Doręczenie dokonane natomiast bezpośrednio na adres Spółki w dniu 13 lutego 2024 r. (k. 481) wywoływało skutki prawne wyłącznie w stosunku do innego uczestnika postępowania, jakim jest Wspólnota Mieszkaniowa B w K., niezależnie od faktu pełnienia przez Spółkę funkcji zarządcy ww. wspólnoty mieszkaniowej. W tej sytuacji termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla Spółki upływał 7 marca 2024 r. Skarga kasacyjna została wniesiona 13 marca 2024 r. (k. 525), czyli 6 dni po terminie. W tym stanie rzeczy wniesienie skargi kasacyjnej po terminie prowadzić musiało do jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a., o czym Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł w zaskarżonym postanowieniu. Zarzuty zażalenia dotyczące naruszenia art. 177 § 1 oraz art. 178 p.p.s.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie koszów postępowania zażaleniowego należy wskazać, że nie orzeczono o zwrocie tych kosztów, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4.02.2008 r., I OPS 4/07; ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).