II OZ 777/25

II OZ 777/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Inne
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 173 § 2, art. 178, art. 194 § 1, art. 252 § 3, art. 258 § 1 i 2, art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. oraz K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 230/24 o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 stycznia 2024 r., nr 18/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1. oddalić zażalenie K.P.; 2. odrzucić zażalenie D.K.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 230/24, odrzucił sprzeciw K.P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 230/24 w sprawie ze skargi D.K. oraz K.P. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 stycznia 2023 r., nr 18/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 września 2024 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Pismem z 15 października 2024 r. K.P. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego.
Sąd wyjaśnił, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 września 2024 r. o odmowie przyznania prawa pomocy D.K. doręczone zostało jedynie D.K. Z tego wynika, że legitymację do zaskarżenia tego postanowienia ma wyłącznie jego adresat wymieniony wyżej, tj. D.K., która skorzystała z tego prawa. Tymczasem sprzeciw został wniesiony również przez K.P., która nie ma legitymacji do jego wniesienia. Zatem wniesiony przez K.P. sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Pismem z 12 grudnia 2024 r. D.K. oraz K.P. wniosły zażalenia na powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu podniesiono argumentację wskazującą na niezasadność odmowy "udzielenia pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych" oraz negującą samą możliwość wydawania orzeczeń przez referendarza sądowego, jak również kwestionującą czynności organu wskazując na zasadność wniesionej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast zażalenie D.K. podlega odrzuceniu.
Stosownie do treści art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy.
W myśl art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy), nie powoduje automatycznej utraty mocy takiego orzeczenia, ale stosownie do art. 260 § 2 p.p.s.a., wstrzymuje jego wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 260).
Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 3 p.p.s.a., postanowienie o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek, a środek zaskarżenia przysługuje wyłącznie wnioskodawcy.
Oznacza to, że sprzeciw od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy wydanego w stosunku do D.K. mogła wnieść tylko sama wnioskodawczyni – D.K. W związku z tym, skoro K.P. nie była wnioskodawczynią w tej sprawie, to wniesiony przez nią sprzeciw był niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
Z kolei za koniecznością odrzucenia zażalenia skarżącej D.K. przemawia fakt, że skutki prawne odrzucenia sprzeciwu dotyczą wyłącznie K.P. Wprawdzie D.K. była inicjatorem postępowania o udzielenie prawa pomocy, jednak zaskarżone zażaleniem postanowienie dotyczyło odrzucenia sprzeciwu K.P. i dotyczyło wyłącznie uprawnień procesowych tej osoby.
Na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, z kolei na zasadzie art. 178 p.p.s.a. przewidziano odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Ze względu na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.