II OZ 773/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie stowarzyszenia na odmowę dopuszczenia go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że nie wykazało ono interesu społecznego uzasadniającego taki udział.
Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powołując się na swój statutowy zakres działalności i interes społeczny. Sąd pierwszej instancji odmówił dopuszczenia, interpretując przepisy wąsko. NSA, po podjęciu zawieszonego postępowania w związku z rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego przez powiększony skład, uznał, że choć wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. jest szeroka, stowarzyszenie nie wykazało konkretnego interesu społecznego uzasadniającego jego udział w sprawie, co doprowadziło do oddalenia zażalenia.
Sprawa dotyczyła zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie dopuszczenia go do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Postępowanie toczyło się ze skargi P. Sp. z o.o. na uchwałę Rady Gminy w Gródku nad Dunajcem w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Stowarzyszenie argumentowało, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności i interesu społecznego, wskazując na cele związane z przeciwdziałaniem zagrożeniom dla środowiska i zdrowia publicznego. Sąd pierwszej instancji odmówił dopuszczenia, opierając się na wąskim rozumieniu pojęcia 'postępowania administracyjnego' w kontekście art. 33 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, po zawieszeniu postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez powiększony skład, podjął postępowanie i rozpoznał zażalenie. NSA, odwołując się do uchwały II OPS 1/25, stwierdził, że pojęcie 'postępowania administracyjnego' w art. 33 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć szeroko, dopuszczając udział organizacji społecznych, jeśli sprawa dotyczy ich statutowej działalności i służy kontroli społecznej. Jednakże w niniejszej sprawie NSA uznał, że Stowarzyszenie nie wykazało konkretnego interesu społecznego uzasadniającego jego udział, a podane argumenty miały charakter ogólny. W związku z tym, mimo błędnego uzasadnienia sądu pierwszej instancji, zażalenie zostało oddalone. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania zażaleniowego, odmawiając ich zasądzenia z uwagi na nieuwzględnienie zażalenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 33 § 2 p.p.s.a. może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę rady gminy, jeśli sprawa dotyczy interesu prawnego lub statutowej działalności organizacji społecznej i służy kontroli społecznej.
Uzasadnienie
NSA w powiększonym składzie uznał, że pojęcie 'postępowania administracyjnego' w art. 33 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć szeroko, obejmując każde postępowanie prowadzone przez organ administracji podlegające kontroli sądu administracyjnego. Pozwala to na dopuszczenie do udziału podmiotów niebędących stronami postępowania pierwotnego, jeśli wynik sprawy dotyczy ich interesu prawnego lub statutowej działalności (w przypadku organizacji społecznych).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_zażalenie
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 33 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 128 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument Stowarzyszenia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu ze względu na statutową działalność i interes społeczny, bez wykazania konkretnego związku z przedmiotową sprawą planu zagospodarowania przestrzennego.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'postępowania administracyjnego' trzeba rozumieć, jako postępowanie prowadzone przez organ administracji w każdej sprawie, w której działanie organu administracji podlega zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może służyć realizacji partykularnych interesów władz organizacji lub jej członków nie skonkretyzowało 'interesu społecznego', który miałby się przekładać na to konkretne postępowanie administracyjne
Skład orzekający
Arkadiusz Despot-Mładanowicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 33 § 2 p.p.s.a. w zakresie dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących planowania przestrzennego, oraz wymogi dotyczące wykazania interesu społecznego."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na szerokiej wykładni, ale podkreśla konieczność konkretnego wykazania interesu społecznego przez organizację, co może stanowić barierę dla jej udziału.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego udziału organizacji społecznych w postępowaniach sądowych, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i planowaniem przestrzennym.
“Czy organizacje społeczne mają nieograniczony dostęp do sądów? NSA wyjaśnia granice udziału w sprawach planowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OZ 773/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-02-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Dopuszczenie do udziału w postępowaniu Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Podjęto zawieszone postępowanie Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 33 § 2, art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193, art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2, art. 232 § 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 1465 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 890/24 o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K. do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Rady Gminy w Gródku nad Dunajcem z dnia 23 listopada 2005 r. nr XXXIV/205/2005 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Gródek nad Dunajcem postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. oddalić zażalenie. Uzasadnienie Pismem z 28 maja 2024 r. P4 Sp. z.o.o. z siedzibą w Warszawie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Gminy w Gródku nad Dunajcem z 23 listopada 2005 r. nr XXXIV/205/2005 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Gródek nad Dunajcem. Pismem z 18 lipca 2024 r. Polskie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w K. (dalej: Stowarzyszenie) wniosło o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wskazano, że sprawa dotyczy zakresu regulaminowej działalności Stowarzyszenia, a ponadto za żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny (w tym interes strony skarżącej). W ocenie Stowarzyszenia żądanie służy zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Wnioskodawca wskazał, że § 6 pkt d, e, f, g, j i q regulaminu Stowarzyszenia świadczą o tym, że sprawa dotyczy zakresu jego regulaminowej działalności. Szczególnie wskazują na to punkty f i g, które stanowią, że celami Stowarzyszenia są przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń wytwarzających lub przyczyniających się do wytwarzania lub mogących wytwarzać czynniki szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego (w tym np. pola elektromagnetyczne, infradźwięki) i przeciwdziałanie budowie, rozbudowie, przebudowie, montażu, zakładaniu, modernizowaniu i użytkowaniu oraz projektowaniu, powstawaniu, produkcji i promowaniu instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń przyczyniających się do wytwarzania lub wytwarzających czynniki jakkolwiek oddziałujące na środowisko i zdrowie publiczne (w tym np. pola elektromagnetyczne, infradźwięki), jeżeli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości dla środowiska i zdrowia publicznego wytwarzanych przez nie czynników i innych skutków ich funkcjonowania. Z kolei pkt e stanowi, że celem Stowarzyszenia jest: "mądre, zrównoważone i zdrowe kształtowanie środowiska i zagospodarowywania przestrzeni zgodnie z takim kształtowaniem oraz ich promocja", a pkt j, że celem Stowarzyszenia są: "działania na rzecz udziału społeczeństwa w procedurach decyzyjnych, w szczególności przed organami władzy publicznej". W dalszej części wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie nie zgadza się na dowolne powstawanie stacji bazowych, a w ramach postępowania będzie stać na straży zdrowia publicznego, środowiska, ładu przestrzennego, interesu publicznego, społecznego oraz praw okolicznej ludności. Końcowo, Stowarzyszenie podniosło, że nie wyraża zgody na pogarszanie ładu przestrzennego, stanu środowiska i zdrowia publicznego oraz narażanie interesów osób trzecich na uszczerbek. Postanowieniem z 23 lipca 2024 r., II SA/Kr 890/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Sąd opowiedział się za wąskim rozumieniem pojęcia "postępowania administracyjnego", o którym mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji art. 33 p.p.s.a. nie może być stosowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy rozpoznawaniu spraw z innego rodzaju skarg niż skargi na decyzje administracyjne i postanowienia podejmowane w postępowaniu administracyjnym. W przeciwieństwie do postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., w którym stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.; dalej: u.s.g.) może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Skarga złożona w trybie tego przepisu nie ma charakteru actio popularis. Skoro w niniejszej sprawie postępowanie toczyło się na skutek skargi wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., a przepis ten nie daje podstaw do dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym innego pomiotu, niż wnoszący skargę na akt prawa miejscowego, to niedopuszczalne jest uznanie, że wnioskujące Stowarzyszenie ma legitymację do udziału w postępowaniu sądowym. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, ewentualnie o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, a także o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie: 1. art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w zw. art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na uznaniu, że organizacje społeczne nie mogą uczestniczyć w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które nie zostało poprzedzone postępowaniem administracyjnym, co w żaden sposób nie wynika z przepisów prawa i jest nielogiczne oraz niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa oraz nie sprzyja jawności procesów sądowych i poszerzaniu zaufania obywateli do organów władzy publicznej; 2. art. 101 ust. 1 u.s.g. przez uznanie, że przepis ten uniemożliwia złożenie przez organizację społeczną żądania w trybie art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a., podczas gdy dotyczy on legitymacji skargowej, czyli podmiotów inicjujących postępowanie sądowoadministracyjne, a nie jego uczestników. Postanowieniem z 28 stycznia 2025 r., II OZ 773/24, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia prawnego przedstawionego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2025 r., II OZ 577/24, o następującej treści: "Czy art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) daje podstawę dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę rady gminy innego podmiotu aniżeli wnoszący skargę na tę uchwałę?". W dniu 15 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II OPS 1/25, zgodnie z którą: "Art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz.U. z 2024 r., poz. 195), osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej nie powołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta dotyczy przedmiotu jej statutowej działalności". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania. W związku z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały w sprawie II OPS 1/25 ustała wskazana uprzednio przyczyna zawieszenia postępowania, dlatego na podstawie art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. należało podjąć zawieszone w tej sprawie postępowanie, o czym orzeczono jak w pkt. 1. sentencji. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W uzasadnieniu uchwały II OPS 1/25 wskazano, że "występujące w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie "postępowanie administracyjne" trzeba rozumieć, jako postępowanie prowadzone przez organ administracji w każdej sprawie, w której działanie organu administracji podlega zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Tym samym powołany przepis może być podstawą dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę o zezwoleniu na realizację inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących, podjętą na podstawie ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, osoby, która nie brała udziału w postępowaniu poprzedzającym podjęcie tej uchwały, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jak też organizacji społecznej nie powołującej się na własny interes prawny, lecz zgłaszającej udział w sprawie innej osoby, jeżeli sprawa ta dotyczy przedmiotu jej statutowej działalności". Z powyższego unormowania wynikać ma zatem, że pojęcie "postępowania administracyjnego" należy rozumieć szeroko, jako każde postępowanie prowadzone przez organ administracji publicznej, którego rezultat podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., co oznacza, że do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą zostać dopuszczone także podmioty nieuczestniczące w postępowaniu poprzedzającym podjęcie zaskarżonej uchwały, jeżeli wynik sprawy dotyczy ich interesu prawnego, a także organizacje społeczne działające w granicach swoich celów statutowych, nawet jeśli nie powołują się na własny interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały II OPS 1/25 wskazał również, że za szerokim rozumieniem wskazanego pojęcia przemawia, po pierwsze, umieszczenie tego przepisu w dziale II Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zatytułowanym "Strony", w którym w poszczególnych rozdziałach uregulowano ogólne dla postępowania przed sądami administracyjnymi instytucje procesowe zdolności sądowej, zdolności procesowej, stron, uczestników postępowania i pełnomocników. Z zasady zatem instytucje te powinny odnosić się do wszystkich spraw rozstrzyganych w tym postępowaniu, zaś szczególne rozwiązania w odniesieniu do poszczególnych kategorii spraw powinny być wyrażone wyraźnie. Po drugie, za taką wykładnią omawianego pojęcia przemawia to, że ograniczenie jego rozumienia do wąskiego znaczenia, jako postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nawet trochę szerszego, jako postępowania jurysdykcyjnego, może prowadzić do skutków, których nie sposób zaakceptować z uwagi na ich sprzeczność z kardynalnym prawem do obrony. Gdyby użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. pojęcie "postępowanie administracyjne" rozumieć wąsko, to tak samo, z uwagi na zasadę konsekwencji terminologicznej w granicach jednego aktu prawnego, należałoby rozumieć takie samo pojęcie użyte w art. 33 § 1 p.p.s.a. Wówczas w postępowaniu sądowym dotyczącym uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących nie byłoby – w razie wniesienia skargi przez podmiot kwestionujący zgodność z prawem takiej uchwały – podstawy prawnej dla udziału inwestora. Nie mógłby on zatem bronić uzyskanej własnym staraniem i przy niewątpliwie dużych nakładach uchwały przyznającej mu konkretne uprawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zwrócił uwagę, że doprowadzenie poprzez przyjęcie określonego sposobu rozumienia pojęcia "postępowanie administracyjnego" do tego, że podmiot, który w postępowaniu przed organem administracji uzyskał konkretne uprawnienie, nie może tego uprawnienia bronić przed sądem administracyjnym w razie wniesienia skargi przez podmiot trzeci, budzi poważne wątpliwości. Uznał, że wykładnia tego przepisu powinna zmierzać w kierunku umożliwienia udziału jak najszerszego grona podmiotów w postępowaniu sądowym w celu zapewnienia im możliwości zaprezentowania własnych racji co do oceny legalności zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Jednocześnie NSA w powiększonym składzie podkreślił, że taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. może mieć negatywny wpływ na sprawność postępowań oraz wywoływać wątpliwości z uwagi na ochronę praw innych osób biorących udział w tych postępowaniach. W związku z tym Sąd wyjaśnił, że szerokie rozumienie wskazanego pojęcia nie oznacza, że dostęp do postępowań sądowych dla tych podmiotów nie będzie niczym ograniczony. W celu dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym osoba, o której mowa w pierwszym zdaniu art. 33 § 2 p.p.s.a., musi wykazać, że wynik postępowania przed sądem dotyczy jej interesu prawnego. Z kolei organizacja społeczna, o której mowa w drugiej części powołanego przepisu, musi wykazać, że sprawa, w której zgłasza udział, dotyczy zakresu jej statutowej działalności, a nadto, że udział ten służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. Warunek w postaci zapewnienia społecznej kontroli postępowania sądowego nie wynika wprost z art. 33 § 2 p.p.s.a., jednakże jest przyjmowany w orzecznictwie NSA, czego wyrazem jest przede wszystkim postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09, a nadto m.in. postanowienia NSA z 25 listopada 2024 r., II OSK 686/22, z 19 listopada 2024 r., II OSK 411/22, z 17 lipca 2024 r., II OSK 1406/23, z 18 lipca 2023 r., III OZ 353/23, z 13 czerwca 2023 r., III OZ 270/23, z 31 stycznia 2023 r., II GSK 115/22 oraz z 25 stycznia 2022 r., II OSK 1642/19. NSA dodał również, że w powołanym postanowieniu NSA wydanym w poszerzonym składzie (II GZ 55/09) zwrócono uwagę na to, że "udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może służyć realizacji partykularnych interesów władz organizacji lub jej członków". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały II OPS 1/25 zaznaczył także, że istotną wskazówką dla oceny możliwości dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej może być art. 106 § 3a, dodany do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z 12 września 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 1427). Zgodnie z powyższym przepisem, sąd może z urzędu zwrócić się do organizacji społecznej o przedstawienie sądowi istotnego dla sprawy poglądu, jeżeli uzna to za przydatne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sądy administracyjne dysponują zatem aktualnie instrumentem, który pozwala zapoznać się ze stanowiskiem organizacji społecznej bez konieczności dopuszczania jej do udziału w postępowaniu. Pozwala to na wyważenie takich wartości, jak z jednej strony szerszy udział poprzez organizacje społeczne społeczeństwa w postępowaniach przed sądami administracyjnymi i z drugiej strony prawo skarżącego do rozpoznania jego sprawy bez zbędnej zwłoki. Z powyższych względów stanowisko Sądu I instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczące braku podstaw do dopuszczenia wnioskującego o to podmiotu do udziału w niniejszym postępowaniu, ze względu na treść art. 33 § 2 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie zasługuje na uwzględnienie w świetle przywołanej uchwały z 15 grudnia 2025 r., II OPS 1/25, a wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym wywołanym skargą na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powinien zostać zbadany pod kątem spełnienia omówionych powyżej przesłanek. Zgodnie bowiem z powyższą uchwałą pojęcie "postępowania administracyjnego" zawarte w art. 33 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć szeroko, jako każde postępowanie prowadzone przez organ administracji publicznej, którego rezultat podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a., co z kolei oznacza, że do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą zostać dopuszczone także podmioty nieuczestniczące w postępowaniu poprzedzającym podjęcie zaskarżonej uchwały, jeżeli wynik sprawy dotyczy ich interesu prawnego, a także organizacje społeczne działające w granicach swoich celów statutowych, nawet jeśli nie powołują się na własny interes prawny. W niniejszej sprawie skarga dotyczyła uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podjętej na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 i z 2004 r. Nr 49, poz.464), a z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, zgłoszonym na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., wystąpiło Stowarzyszenie wskazując, że przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu jego regulaminowej działalności, a ponadto za żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie nie wykazało jednak, że spełnia omówione powyżej przesłanki dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Wprawdzie z regulaminu tego stowarzyszenia wynika, że rozpoznawana sprawa dotyczy jego statutowej (regulaminowej) działalności, jednak nie można uznać, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania sądowego. Istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji czy też jej członków, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej musi wynika już z samej istoty tej organizacji. W rezultacie należy uznać, że sąd administracyjny, rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek takiej organizacji o dopuszczenie jej do udziału w sprawie dotyczącej innego podmiotu, powinien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, ma zatem prawo badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją tej społecznej kontroli (postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 28 września 2009 r., II GZ 55/09). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę podziela w pełni ten pogląd. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego udział Stowarzyszenia w charakterze uczestnika w przedmiotowym postępowaniu nie leży w interesie społecznym. Z analizy wniosku jak i zażalenia nie wynika, aby Stowarzyszenie skonkretyzowało interes społeczny, który uzasadniałby udział w postępowaniu w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podane przez Stowarzyszenie okoliczności mają charakter ogólny, nie zaś konkretny i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany w rozpoznawanej sprawie administracyjnej związek pomiędzy celami statutowymi (regulaminowymi) a interesem społecznym. Stowarzyszenie przytoczyło fragmenty swego regulaminu oraz skoncentrowało się na podkreśleniu celów swego działania, tj. "przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony instalacji rozumianych zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska oraz obiektów budowlanych, budowli, urządzeń budowlanych rozumianych zgodnie z ustawą Prawo budowlane, masztom antenowym oraz innych przedsięwzięć, wyrobów, systemów, technologii i urządzeń wytwarzających lub przyczyniających się do wytwarzania lub mogących wytwarzać czynniki szkodliwe lub potencjalnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego (...)", podkreślając przy tym że "tego typu inwestycje ze swej natury są szkodliwe dla środowiska i zdrowia publicznego oraz zaburzają ład przestrzenny, czemu stowarzyszenie przeciwdziała". Niemniej jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie, mimo powołania się na zapisy regulaminu oraz ogólnikowe twierdzenia o potencjalnie silnej szkodliwości inwestycji dla środowiska i zdrowia ludzkiego, nie skonkretyzowało "interesu społecznego", który miałby się przekładać na to konkretne postępowanie administracyjne w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W regulaminie Stowarzyszenia nigdzie jako cel działania, czy zakres działalności nie zostały wskazane kwestie związane z problematyką uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, która jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, a przedmiotowe zażalenie Stowarzyszenia podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2. sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 232 § 1 pkt 2) przewidują możliwości orzekania o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego wyłącznie w sytuacji, gdy zażalenie zostało uwzględnione.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI