II OZ 748/22

II OZ 748/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Gl 231/22 - Postanowienie WSA w Gliwicach z 2023-06-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 125 § 1 pkt 1, art. 184, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G., E. G., M. H., M. K., A. I., M. I., D. J., K. J., K. K. oraz B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 231/22 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze sprzeciwów A. G., E. G., M. H., M. K., A. I., M. I., D. J., K. J., K. K. oraz B. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 stycznia 2022 r., nr IFXIV.7840.9.35-1.2021 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 231/22, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze sprzeciwów A. G., E. G., M. H., M. K., A. I., M. I., D. J., K. J., K. K. oraz B. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 stycznia 2022 r., nr IFXIV.7840.9.35-1.2021 w przedmiocie pozwolenia na budowę.
Sąd mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stwierdził, że z przepisu tego wynika, że sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd opowiedział się przy tym za szerokim interpretowaniem użytego w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodzącym poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. W ocenie Sądu celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu (por. M. Niezgódka-Medek (w:), B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). Sąd uznał, że ekonomika procesowa oraz względy sprawiedliwości przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania w razie istnienia nadal nie rozstrzygniętej ostatecznym orzeczeniem Sądu kwestii mogącej mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż przed Sądem, pod sygnaturą akt II SA/Gl 1028/22, zawisła sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, które wniesiono od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie w powyższej sprawie ma istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Gdyby bowiem okazało się, że w sprawie II SA/Gl 1028/22 Sąd oddali skargę to stałaby się ostateczna decyzja organu I instancji umarzająca na wniosek inwestora postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wskutek powyższego, z uwagi na umorzenie postępowania administracyjnego, niniejszą sprawę należałoby umorzyć jako bezprzedmiotową.
Wnoszący sprzeciwy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy.
Na podstawie powyższego zarzutu wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia kwestionują stanowisko Sądu I instancji, że postępowanie wywołane złożoną przez nich skargą na decyzję o pozwoleniu na budowę, w sytuacji prawomocnego oddalenia skargi w innym postępowaniu na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zaskarżonego pozwolenia na budowę, stanie się bezprzedmiotowe.
Skarżący wskazują, że zaskarżona decyzja posiada wady kwalifikujące się do wznowienia postępowania przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. tj. wydanie pozwolenia na budowę w sytuacji kiedy inwestor nie legitymował się ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, a której konieczność uzyskania przed wydaniem pozwolenia na budowę dostrzegł organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Na moment składania zażalenia inwestor nie legitymuje się ostateczną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach.
Ponadto zwracają uwagę na wadliwość zaskarżonej decyzji z powodu braku legitymowania się przez inwestora w momencie składania wniosku o pozwolenia na budowę decyzją o wyłączeniu gruntów rolnych z produkcji rolnej, kiedy działki inwestora są użytkami rolnymi głównie o klasie RIIIa bądź RIIIb., czego organ odwoławczy nie dostrzegł. W ocenie żalących się ustalenia w tym zakresie nie powinny nastręczać organowi II instancji żadnych wątpliwości, bowiem dane dotyczące użytkowników działek są dostępne poprzez ogólnodostępny Miejski System Informacji Przestrzennej Gliwic. Takiego przeoczenia organ nie dokonał wobec niewielkiej inwestycji żalących się A. i M. I. bo wymagał od nich przedstawienia decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej. Żalący twierdzą, że wobec inwestora procedura wyłączenia z produkcji rolnej nie mogła mieć zastosowania bowiem niezgodne byłoby to z art. 11 ust. 3 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, gdyż teren objęty zaskarżoną decyzją do dnia sporządzenia niniejszego zażalenia jest objęty czynną produkcją rolniczą.
Następnie żalący podnieśli, że planowana przez inwestora inwestycja wpływa na możliwość zabudowania działek skarżących B. W. i A. i M. I. o nr [...] i [...] bowiem zaprojektowanie ogromnego zbiornika na wody opadowe i roztopowe z terenów parkingów i garaży o poj. 500 m3 uniemożliwia wybudowanie studni na wodę pitną a był to dla nich jedyny sposób na zabudowę z uwagi na brak możliwości podłączenia się do sieci wodociągowej.
Dodatkowo podnoszą, że inwestycja N. Sp. z o.o. Sp. k. z uwagi na treść § 36 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zagraża kolizją z inwestycji A. I., M. I., którzy legitymują się już ostatecznym pozwoleniem na budowę.
Jednocześnie żalący się wskazują, że w toku postępowania przed organem II instancji rażąco naruszono ich gwarancje procesowe co skutkować miało kolejnymi przeoczeniami organu II instancji i merytoryczną wadliwością decyzji. W ich ocenie naruszyło to ich dobra osobiste w postaci prawa do poszanowania ich domu mieszkalnego jako centrum życiowego, w którym realizują swoje potrzeby związane z odpoczynkiem i spokojem.
Żalący się podkreślają, że orzecznictwo sądowoadministracyjne opowiada się za możliwością orzekania merytorycznego także w sytuacjach, kiedy zmierzać to może głównie do uzyskania prejudykatu przez skarżącego.
Z powyższych powodów żalący nie zgadzają się z argumentacją Sądu I instancji, która opiera się na ogólnej konstatacji, iż jakakolwiek ocena na etapie sądowoadministracyjnym wad popełnionych przez organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest prawnie dopuszczalna, jeżeli inwestor cofnął wniosek o pozwolenia na budowę.
W ocenie żalących obywatel nie powinien zastępować organów w rzetelnym wykonywaniu ich obowiązków ustawowych i pilnowaniu za nie by przepisy prawa były przestrzegane przez inwestorów. Jeżeli jednak z uwagi na zaniedbania obowiązków przez organy obywatel zmuszony jest do angażowania się w postępowanie, to powinien mieć możliwość wykazania we właściwym postępowaniu wadliwości i nieprawidłowości działania organów administracji publicznej, z którego zachowaniem może wiązać naruszenie swoich dóbr osobistych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zasadnicze znaczenie dla zastosowania powyższego przepisu i wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania sądowego ma ustalenie bezpośredniego wpływu innego toczącego się postępowania na postępowanie sądowe, które toczy się przed sądem.
W przedmiotowej sprawie sprzeciwy dotyczą decyzji Wojewody Śląskiego z 14 stycznia 2022 r. uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta Gliwice z 7 maja 2021 r. nr 465/2021, którą odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi N. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. pozwolenia na budowę zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi oraz murami oporowymi na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] w rejonie ul. [...] w G. i przekazującej przedmiotowa sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z tego wynika, że inwestor nie uzyskał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę bowiem organ I instancji odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy dopatrzył się naruszenia przepisów prawa procesowego i uznał że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 K.p.a.). Wobec tego sprawa powinna trafić z powrotem do organu I instancji, który ma podjąć wskazane działania i wyjaśnić okoliczności, które w ocenie organu mają istotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcia. Jednak wobec wniesienia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej do sądu administracyjnego pojawiła się kwestia oceny legalności zaskarżonej decyzji tj. czy organ odwoławczy kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie naruszył art. 138 § 2 K.p.a.
Okazało się, że po złożeniu sprzeciwów na zaskarżoną decyzję inwestor w piśmie z dnia 10 lutego 2022 r. cofnął wniosek o wydanie pozwolenia na budowę dla ww. inwestycji a organ I instancji decyzją z 16 lutego 2022 r. nr AB.6740.1.1564.2020 umorzył postępowanie w tym zakresie. Od tej decyzji wniesione zostało odwołanie w wyniku czego Wojewoda Śląski 13 maja 2022 r. wydał decyzję nr IFXIV.7840.9.21.2022, w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego. Od tej decyzji została wniesiona skarga do sądu administracyjnego zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gl 1028/22.
Rację ma Sąd I instancji, że w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych i procesowych rozstrzygnięcie skargi w postępowaniu o sygn. akt II SA/Gl 1028/22 w przedmiocie legalności decyzji o umorzeniu postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę, którego dotyczą wniesione w niniejszej sprawie sprzeciwy, jest postępowaniem z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. takim od którego wyniku zależy rozstrzygnięcie wniesionych w niniejszej sprawie sprzeciwów. Prawomocne orzeczenie Sądu o legalności umorzenia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę (oddalenie skargi) doprowadzi do tego, że postępowanie o pozwolenie na budowę zostanie zakończone w sposób inny niż poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Skoro tak to niecelowa będzie ocena Sądu czy organy odwoławcze prawidłowo skierowały sprawę do ponownego rozpatrzenia w trybie art. 138 § 2 K.p.a. i Sąd będzie mógł również umorzyć postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. jako bezprzedmiotowe z innych przyczyn - legalne cofnięcie pozwolenia na budowę i umorzenie postępowania w tym zakresie.
Niewątpliwie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi na decyzję o umorzeniu postępowania o wydanie pozwolenia na budowę a potrzebą dokonania oceny przez Sąd legalności wydania decyzji kasatoryjnej odnośnie tegoż samego pozwolenia na budowę. Skoro zostanie zakończone postępowanie o pozwolenie na budowę to brak będzie uzasadnienia dla dokonywania jakichkolwiek ocen przez Sąd czy organy.
Wobec powyższego za niezasadną uznać należało argumentację podniesioną w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji o zawieszeniu postępowania. Argumentacja ta koncentruje się na wykazaniu wad jakimi zdaniem wnoszących sprzeciwy obarczone jest postępowanie o wydanie pozwolenia na budowę. Wskazanie wad w postępowaniu organów nie ma żadnego znaczenia dla oceny czy postępowanie sądowe powinno być zawieszone z uwagi na inne toczące się postępowanie. Sąd I instancji nie musiał oceniać stawianych przez strony zarzutów aby uznać, że zaistniałą przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Jak już wyżej wskazano o słuszności oceny Sądu zadecydowały okoliczności faktyczne o charakterze procesowym tj. wydanie ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania w zakresie pozwolenia na budowę ocenianego w niniejszym postępowaniu a następnie zaskarżenie ww. decyzji do Sądu. Ocenie Sądu w zakresie legalności umorzenia postępowania należy dać pierwszeństwo bowiem może ona przesądzić o potrzebie kontynuowania postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W razie gdy skarga zostanie uwzględniona i uchylona zostanie decyzja o umorzeniu postępowania Sąd oceni zasadność sprzeciwów, natomiast w przeciwnym razie postępowanie o pozwolenie na budowę zakończy się, a w związku z tym ocena legalności postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę stanie się niecelowa, a postępowanie przed sądem bezprzedmiotowe ulegnie umorzeniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.