II OZ 746/24

II OZ 746/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Ol 723/24 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2025-02-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i wstrzymano wykonanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3, art. 188, art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Sp. z o. o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 723/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. Sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 lipca 2024 r., nr P.7721.50.2024 16KK w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu poprzedniego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Warmińsko – Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania K. Sp. z o. o. z siedzibą w P. (dalej jako skarżąca lub Spółka) decyzją z 31 lipca 2024 r. nr P.7721.50.2024 16 KK utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna z 5 kwietnia 2024 r. znak: PINB.5151.15.2023, wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, którą ww. Spółce nakazano doprowadzenie części obiektu – lokali usługowych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz infrastruktury technicznej (instalacji wodno-kanalizacyjnej i przeciwpożarowej) obsługującej ww. lokale, a przeprowadzonej w kondygnacji garażowej budynku przy ul. [...] w O. – do stanu poprzedniego – tj. sprzed rozpoczęcia robót budowlanych objętych decyzją z 1 marca 2018 r. nr II-89/2018 (dotyczącą pozwolenia na przebudowę ww. lokali z przeznaczeniem na przedszkole). Powodem wydania ww. nakazu było niedostarczenie w procedurze legalizacyjnej (pozwolenie na budowę zostało usunięte z obrotu prawnego) uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w O. wyrażającej zgodę tej Wspólnoty na dysponowanie przez skarżącą Spółkę nieruchomością na cele budowlane, na wszystkie roboty budowlane wykonane w celu podłączenia lokali usługowych nr od [...] do [...] i przystosowanie na przedszkole tj. wykonanie otworów w ścianach nośnych ww. budynku pomiędzy lokalami nr [...] – [...] oraz przejście instalacji kanalizacyjnej i przeciwpożarowej przez strop nad garażem (poziom piwnicy) oraz rozprowadzenie tej instalacji w kondygnacji garażowej.
Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca, zaskarżając ją w całości. W skardze tej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji PINB dla miasta Olsztyna z 5 kwietnia 2024 r. nr PINB.5151.15.2023 na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 oraz § 3 P.p.s.a. albowiem w świetle podjęcia przez Wspólnotę Mieszkaniową [...] w O. uchwały nr 4/IV/2024 r. z 30 kwietnia 2024 r. decyzja ta stałą się bezprzedmiotowa, a jej wykonanie groziłoby skarżącej poniesieniem znacznej szkody.
Postanowieniem z 7 października 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 723/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd mając na uwadze ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności z art. 61 § 3 P.p.s.a., wynikające z orzecznictwa rozumienie tych przesłanek i obowiązek wykazania przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania we wniosku stwierdził, że dla wykazania, niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku powinno się zatem odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do konkretnego wnioskodawcy. W interesie strony leży więc takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zostać poparte odwołaniem się do materiałów źródłowych i skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie - uwzględnienie żądania (zob. np. postanowienia NSA z: 22 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 373/11; 3 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 74/11; dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanym wniosku skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja jest bezprzedmiotowa, ponieważ współwłaściciele nieruchomości WM [...]ostatecznie podjęli w dniu 30 kwietnia 2024 r. uchwałę nr 4/IV/2024, na podstawie której właścicielowi lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] przy ul. [...] w O., tj. skarżącej spółce, udzielono zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, tj. na przejście instalacją kanalizacyjną i przeciwpożarową przez strop nad garażem (poziom piwnicy) oraz rozprowadzenie tej instalacji w kondygnacji garażowej oraz wykonanie otworów w ścianach nośnych pomiędzy ww. lokalami w celu przystosowania tych lokali na przedszkole.
Sąd powołując się na judykaturę podkreślił się, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. To w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej (zob. postanowienie NSA z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I OZ 8/23).
Dalej Sąd wskazał, że instytucja wstrzymania wykonania aktu nie ma za zadanie chronić przed jakimikolwiek skutkami jej wykonania, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tym samym Sąd uznał, że potencjalna możliwość wystąpienia trudności u skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie uwiarygodniła swoich twierdzeń.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w sprawie zaistniały okoliczności przemawiające za wstrzymaniem jej wykonania. Spółka domaga się wstrzymania wykonania decyzji PINB dla miasta Olsztyna z 5 kwietnia 2024 r. nr PINB.5151.15.2023. Wnioskuje także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonej do zażalenia oferty na wykonanie prac budowlanych w lokalach skarżącej – w celu wykazania kosztów związanych z wykonaniem decyzji oraz szkody, którą poniosłaby w razie wykonania decyzji.
Spóła nie zgadza się z postanowieniem wskazując, że w świetle podjęcia uchwały nr 4/IV/2024 założyła, że Organ uwzględni skargę w trybie autokontroli. Stąd też nie przedłożyła dokumentów na okoliczność możliwości poniesienia szkody w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji.
W dniu 16 października 2024 r. skarżąca pozyskała ofertę na wykonanie prac mających na celu doprowadzenie części obiektu - lokali usługowych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz usunięcie infrastruktury technicznej (instalacji wod-kan i ppoż) obsługującej w/w lokal, a przeprowadzonej w kondygnacji garażowej budynku przy ul. [...] w O., do stanu poprzedniego, tj. sprzed rozpoczęcia robót budowalnych objętych decyzją II-89/2018 z 1 marca 2018 r. Zgodnie z tą ofertą koszt prac wynosi 286.000,00 zł (dwieście osiemdziesiąt sześć tysięcy złotych).
Biorąc pod uwagę fakt podjęcia uchwały nr 4/IV/2024, w ocenie skarżącej wykonanie ww. prac jest całkowicie zbędne. Wykonanie tych prac skutkowałoby poniesieniem przez skarżącą szkody majątkowej, która następnie nie będzie mogła być wynagrodzona. Co więcej, wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna z dnia 5 kwietnia 2024 r. wiązałoby się z trudnymi do odwrócenia skutkami. W razie wykonania tej decyzji, a następnie uwzględnienia skargi, skarżąca ponownie musiałaby przeprowadzić prace zmierzające do przywrócenia lokali do stanu obecnego zgodnie z uchwałą nr 4/IV/2024, co wiązałoby się z ponownym poniesieniem kosztów prac budowlanych.
Niezależnie od powyższego, Spółka zauważa, że wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna z dnia 5 kwietnia 2024 r. jest niemożliwe. Wykonanie tej decyzji wymaga bowiem podjęcia przez skarżącą prac budowlanych w częściach wspólnych. Oznacza to, że współwłaściciele nieruchomości WM [...]musieliby podjąć stosowną uchwałę na tą okoliczność, która byłaby w istocie sprzeczna z podjętą już uchwałą nr 4/IV/2024.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Wstrzymanie wykonania aktu jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącą odstępstwo od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Konieczność uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności spoczywa przy tym na wnioskodawcy. To na nim ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą ocenić, czy w danej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione.
Sąd I instancji trafnie ocenił, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie zawierał argumentacji, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna z 5 kwietnia 2024 r. znak: PINB.5151.15.2023, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, którą nakazano skarżącej doprowadzenie części obiektu – lokali usługowych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] oraz infrastruktury technicznej (instalacji wodno-kanalizacyjnej i przeciwpożarowej) obsługującej ww. lokale, a przeprowadzonej w kondygnacji garażowej budynku przy ul. [...] w O.- do stanu poprzedniego – tj. sprzed rozpoczęcia robót budowlanych objętych decyzją z 1 marca 2018 r. nr II-89/2018 (dotyczącą pozwolenia na przebudowę ww. lokali z przeznaczeniem na przedszkole). We wniosku nie wskazano na okoliczności, które uzasadniałyby możliwość wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wykonaniem decyzji. Nie nastąpiła ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Z podjętej uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nie wynika czy przywrócenie stanu poprzedniego budynku poprzez realizację wskazanych w decyzji prac budowlanych doprowadzi do powstania po stronie skarżącej znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Konieczność poniesienia kosztów przywrócenia budynku do stanu zgodnego z decyzją wynika z decyzji ale nie można uznać, że koszty te będą znaczące w stosunku do stanu finansów Spółki. Oczywiście nieracjonalne jest ponoszenie kosztów prac doprowadzających stan budynku do stanu poprzedniego a następnie wykonywanie tego samego rodzaju prac, które właśnie zostały zniwelowane. Jednak brak tej racjonalności nie wskazuje, że ich wykonanie doprowadziłoby Spółkę do wyrządzenia jej szkody w postaci poniesienia kosztów, które doprowadzą do likwidacji jej działalności lub utraty płynności finansowej. Także przedstawienie oferty na wykonanie robót przywracających stan budynku zgodnie z zaskarżoną decyzją opiewającej na 286.000 zł nie potwierdza, że Spółka nie jest w stanie aktualnie ponieść tego rodzaju kosztów z uwagi na swoją sytuację finansową. Sąd I instancji ani też NSA nie wiedzą nic o stanie finansów skarżącej.
Zdaniem NSA podjęcie uchwały przez Wspólnotę Mieszkaniową 30 kwietnia 2024 r. nr 4/IV/2024 na podstawie której właścicielowi lokali nr 4, 5, 6, 7, 8, 9 10 i 11 przy ul. [...] w O., tj. skarżącej Spółce, udzielono zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, tj. na przejście instalacją kanalizacyjną i przeciwpożarową przez strop nad garażem (poziom piwnicy) oraz rozprowadzenie tej instalacji w kondygnacji garażowej oraz wykonanie otworów w ścianach nośnych pomiędzy ww. lokalami w celu przystosowania tych lokali na przedszkole, wskazuje, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji prawdopodobnie doszłoby do powstania trudnych do odwrócenia skutków bowiem wykonanie decyzji spowodowałoby istotną zmianę w rzeczywistości - likwidację wykonanej już instalacji, na którą dotychczas Skarżąca nie miała zgody Wspólnoty i poniesienie kosztów związanych z tym robót budowlanych, gdy wobec podjęcia uchwały przez Wspólnotę 30 kwietnia 2024 r., (czyli na etapie rozpatrywania odwołania od decyzji PINB), Spółka ponownie przystąpiłby do ponownego wykonania tychże prac. Należy zatem przyjąć, że okoliczność podjęcia uchwały wyrażającej zgodę Wspólnoty na wykonanie prac budowlanych, które miały być mocą decyzji cofnięte prowadzi do konstatacji, że wykonanie decyzji doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków, a powrót do stanu poprzedniego będzie wymagał czasu i dużego nakładu sił i środków.
Wobec powyższego NSA stwierdził, że skarżąca powołując się na podjęcie uchwały przez Wspólnotę Mieszkaniową 30 kwietnia 2024 r., zawierającą zgodę na wykonanie tych prac, które mocą decyzji miały być zlikwidowane aby doprowadzić budynek do stanu poprzedniego, uprawdopodobniła przesłankę wstrzymania wykonania decyzji tj. trudne do odwrócenia skutki.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.