II OZ 741/24

II OZ 741/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1747/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-09-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie w części i w pozostałej części zażalenie oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 2 pkt 1 lit. b, art. 47 § 1, art. 58 § 1 pkt 3, art. 65 § 1, art. 73, art. 219
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. i T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1747/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.G. i T.G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 maja 2024 r., nr 551/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi T.G., 2. w pozostałej części oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 września 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1747/24, odrzucił skargę A.G. i T.G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 maja 2024 r., nr 551/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
A.G. i T.G. pismem z 24 czerwca 2024 r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 maja 2024 r., nr 551/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 15 lipca 2024 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez: uiszczenie wpisu od skargi, nadesłanie odpisu skargi, nadesłanie skargi własnoręcznie podpisanej przez skarżącą oraz wskazanie numerów PESEL skarżących.
Przesyłka pocztowa zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącemu 21 sierpnia 2024 r., natomiast skarżącej, w związku z niezastaniem jej w miejscu zamieszkania, została uznana za doręczoną z dniem 3 września 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga A.G. i T.G. podlega odrzuceniu.
Sąd na podstawie oceny akt sprawy uznał, że skarżący nie uzupełnili braku formalnego skargi przez uiszczenie wpisu sądowego od skargi, wskazanie numerów PESEL, nadesłanie skargi własnoręcznie podpisanej przez skarżącą oraz nadesłanie odpisu skargi w ustawowym terminie.
A.G. i T.G. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie przez uznanie, że skarżący nie uzupełnili braku formalnego skargi przez uiszczenie wpisu sądowego od skargi oraz przez brak wskazania nr PESEL i nadesłanie skargi własnoręcznie podpisanej przez skarżącą – w sytuacji gdy wpis od skargi został uiszczony przez skarżącego niezwłocznie, tj. 22 sierpnia 2024 r., na co przedstawiono w załączeniu potwierdzenie przelewu, a wezwania do uzupełnienia innych braków formalnych skarżący nie dostał (poza wezwaniem do zapłaty wpisu od skargi).
W uzasadnieniu wskazano, że T.G. uiścił wpis od skargi – będąc przekonanym, że to wszystkie braki skargi. T.G. nie dostał żadnego zarządzenia wzywającego do uzupełnienia nr PESEL i złożenia skargi podpisanej przez żonę oraz nadesłanie dodatkowego odpisu skargi. Żalący podniósł, że o ww. obowiązkach dowiedział się z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi. Do czego została zobowiązana żona to skarżący nie wiedzą, gdyż jak wynika z uzasadnienia, żony nie było w dniu doręczenia w domu. Jednocześnie wskazano, że listonosz nie zostawił dla A.G. żadnego awiza i nie wiedziała ona, że ma do odebrania jakąś korespondencję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie w części dotyczącej odrzucenia skargi T.G. zasługiwało na uwzględnienie, natomiast w części dotyczącej odrzucenia skargi A.G. zażalenie jest niezasadne.
Do zadań Sądu I instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy w pierwszej kolejności zbadanie z urzędu dopuszczalności skargi i ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a., w tym czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Jeśli zaś wskazane uchybienia nie zostaną w wyznaczonym terminie usunięte, albo z innych względów środek odwoławczy jest niedopuszczalny, czy też wniesiony po terminie, Sąd I instancji decyduje o jego odrzuceniu.
W niniejszej sprawie wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Takim brakiem formalnym uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., polegającego na podaniu w pierwszym piśmie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, brak wypełnienia obowiązku dołączenia odpisów pisma i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom, o których mowa w art. 47 § 1 p.p.s.a., na zasadzie art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. brak podpisu strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a także brak uiszczenia wpisu od skargi będącego opłatą sądową – zgodnie z art. 219 p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy, żalący zostali zasadnie wezwani do uzupełnienia braków formalnych zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału VII z 15 lipca 2024 r.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii uzupełnienia braków formalnych przez T.G. należy zwrócić uwagę, że przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi Sąd I instancji nie zweryfikował czy został uiszczony wpis od skargi zgodnie z wezwaniem. Jak wynika z akt sprawy weryfikacja ta nastąpiła dopiero 15 października 2024 r., a więc już po wniesieniu środka odwoławczego przez skarżącego, a wynika z niej, że wpis do skargi został uiszczony 22 sierpnia 2024 r.
Powyższa okoliczność ma znaczenie, ponieważ jak twierdzi żalący przesyłka odebrana 21 sierpnia 2024 r. zawierała jedynie zarządzenie (k. 15 a.s.) oraz pismo o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 23 a.s.), któremu skarżący sprostał w zakreślonym przez Sąd terminie. Natomiast według twierdzeń żalącego przesyłka sądowa nie zawierała pozostałych pism wzywających do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 24) oraz pisma przewodniego (k. 21) znajdujących się w aktach sprawy.
Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń m.in. przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Naczelny Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że przesyłka sądowa może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany, na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie SN z 26.07.2000 r., I CZ 87/00, LEX nr 548760, postanowienie SN z 14.03.2000 r., II CKN 483/2000 niepubl., postanowienie SN z 20.04.2000 r., I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15, postanowienie NSA z 20.04.2011 r., II OSK 707/11, postanowienie NSA z 11.06.2019 r., II OZ 514/19, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt sądowych wynika, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 25) w rubryce rodzaj przesyłki znajduje się opis: "wezwanie do braków form. skargi 2". Zatem z formularza potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" nie sposób wywieść ile pism zawierała przesyłka i o uzupełnienie, których braków formalnych jest wezwany adresat przesyłki.
W tych okolicznościach nie da się wykluczyć, że w adresowanej do skarżącego przesyłce nie znajdowało się pismo dotyczące wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci nadesłania odpisu skargi i wskazania numeru PESEL. Dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała wszystkie pisma czy jedynie te dotyczące uiszczenia wpisu od skargi (które można określić wskazaniem "wezwanie do braków form. skargi"), jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które można jedynie uprawdopodobnić, przy czym z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież strona skarżąca sama zainicjowała (por. postanowienie NSA z 9.05.2024 r., III OZ 187/24).
Wobec braku możliwości weryfikacji zawartości przesyłki, stanowiącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, należy przyjąć twierdzenie żalącego za przynajmniej prawdopodobne, innymi słowy nie sposób uznać, że powołana okoliczność nie miała miejsca. Za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść strony przemawia też konstytucyjna gwarancja prawa do sądu, wynikająca z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP (postanowienie NSA z 28.06.2017 r., II FZ 236/17).
Natomiast za niezasadne należało uznać zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego w odniesieniu do oceny prawidłowości doręczenia przesyłki A.G.
Fikcja prawna doręczenia przewidziana w przepisach art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie to jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane.
Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2024 poz. 19, dalej: "rozporządzenie MS"), pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W przypadku niezastania adresata w domu, doręczający sporządza zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2 rozporządzenia MS). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy, doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis, następnie oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MS). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia MS, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki z adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia MS). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10 rozporządzenia MS).
Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeżeli został sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta więc on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, zaś jednym ze sposób obalenia tego domniemania jest skuteczne przeprowadzenie postępowania reklamacyjnego (por. wyrok NSA z 28.01.2015 r., I FSK 1029/14, oraz postanowienia NSA: z 27.09.2012 r., II OZ 811/12, i z 17.11.2015 r., II FZ 857/15).
Żalący, kwestionując dwukrotne pozostawienie awizo, przedstawili jedynie własne twierdzenie w sprawie wadliwości doręczenia przesyłki, przy jednoczesnym braku potwierdzenia przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego, tym samym pozbawiając możliwości uznania ich argumentacji za zasadną. Wobec braku wykazania przeprowadzenia stosownej procedury i wyjaśnień u operatora pocztowego, żalący nie mogą wiarygodnie powoływać się na brak awizacji, gdyż ich twierdzenia w tym zakresie w okolicznościach faktycznych sprawy są gołosłowne (por. wyrok NSA z 6.11.2015 r., II FSK 2398/15).
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej na okres wskazany w art. 73 § 1 p.p.s.a. Na przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych naniesiono adnotację: "zwrot – nie podjęto w terminie", jak również wskazano, że pierwsze awizo nastąpiło 20 sierpnia 2024 r., zaś drugie 28 sierpnia 2024 r., natomiast zwrot przesyłki nastąpił 5 września 2024 r. Jeżeli z adnotacji czynionych przez doręczyciela na kopercie zawierającej przesyłkę jednoznacznie wynika, że nie odebrano przesyłki mimo prawidłowego jej awizowania, nie mogą powstać wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego (zob. wyrok NSA z 17.11.2017 r., I GSK 1944/15).
Z tych też względów przytoczoną w zażaleniu argumentację dotyczącą wadliwości doręczenia przesyłki A.G. należało uznać za niezasadną.
Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.