II OZ 727/24

II OZ 727/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1260/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-03
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 235a, art. 220 § 3a, art.184, art.197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1260/23 odrzucające skargę kasacyjną E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1260/23 w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2023 r., znak: DOA.7110.79.2023.ACK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1260/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3a w zw. z art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę kasacyjną w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1260/23 oddalił skargę E. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2023 r.
Od tego wyroku, w ustawowym terminie, pismem z dnia 2 stycznia 2024 r., strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2024 r., wezwano pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną do usunięcia braków formalnych przez nadesłanie pełnomocnictwa podpisanego w sposób prawidłowy oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 3 października 2023 r. w wysokości 100 złotych, stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535) oraz do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi kasacyjnej, celem doręczenia uczestnikom postępowania w kwocie 7 złotych, stosownie do § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowodministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090) - w terminie siedmiu dni - pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 2 lutego 2024 r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej (k. nr 131 akt sądowych sprawy).
Ostatni dzień terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk dwóch egzemplarzy skargi kasacyjnej upłynął w dniu 9 lutego 2024 r. (piątek). W powyższym terminie pełnomocnik strony skarżącej uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, lecz nie uiścił opłaty kancelaryjnej, co znajduje potwierdzenie w aktach postępowania w postaci stosownej notatki z dnia 23 lutego 2024 r. (k. nr 132 akt sądowych sprawy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że zgodnie z art. 235a p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism.
Natomiast w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, Przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu Przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jednakże skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z dyspozycją wynikającą z przepisu art. 220 § 3a p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, od których pomimo wezwania nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 235a, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu Wojewódzkiego skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie w formie dokumentu elektronicznego nie czyniła zadość powyższym wymaganiom, wobec czego pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braku formalnego oraz braków fiskalnych w postaci: podpisania skargi kasacyjnej w sposób prawidłowy, uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk dwóch egzemplarzy skargi kasacyjnej - w terminie 7 dni - od daty doręczenia odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału pod rygorem jej odrzucenia.
Sąd zbadał, iż zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 2 lutego 2024 r. (k. nr 131 akt sądowych sprawy), zatem siedmiodniowy termin na jego wykonanie zakończył swój bieg w dniu 9 lutego 2024 r. W tym terminie pełnomocnik skarżącej wprawdzie wykonał ww. wezwanie Sądu i usunął braki skargi kasacyjnej z dnia 2 stycznia 2024 r. w postaci złożenia prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej kasacyjnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 3 października 2023 r. w wysokości 100 złotych, jednak nie wykonał zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, dotyczącego uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk dwóch egzemplarzy skargi kasacyjnej.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 220 § 3a w zw. z art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca E. B. , zarzucając naruszenie:
1. art. 220 § 3a p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 84 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy strona przed wezwaniem Sądu uiściła wpis, a przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej uregulowała opłatę kancelaryjną,
2. art. 223 § 2 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przywrócenie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wpis od skargi uiszczono przy jej wnoszeniu 2 stycznia 2024 r. i przedłożono dowód jego uiszczenia jako załącznik do skargi. Przy wnoszeniu skargi opłaty kancelaryjnej skarżąca nie uregulowała, albowiem nie tylko nie było jasne, jaka jest jej wysokość zależna od liczby wydrukowanych stron, ale też nie było wiadomym, czy pozostali uczestnicy postępowania będą mieli doręczone dokumenty w formie fizycznej (papierowej), czy w formie elektronicznej.
Zdaniem skarżącej, Sąd nie zweryfikował, czy zachodziła konieczność poboru opłaty kancelaryjnej.
W niniejszej sprawie Sąd skierował do skarżącej dwa osobne wezwania, podczas gdy dla skarżącej widocznym było jedno i to w dodatku takie, które w części było bezzasadne, albowiem wpis uprzednio został wniesiony. W zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej wskazano jako podstawę prawną ewentualnego odrzucenia art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Zdaniem strony w sprawie nie zostało stwierdzone, że uczestnicy nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej, a zatem - czy w ogóle należna była opłata kancelaryjna. Niezależnie od tego, skarżąca podniosła, że opłata kancelaryjna nie może stanowić bariery między obywatelem, a konstytucyjnie chronionym prawem do sądu.
Skarżąca argumentowała, że art. 223 § 2 p.p.s.a., stanowi, że jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. Zdaniem strony, Sąd dysponował zatem instrumentem prawnym do nadania sprawie biegu i ściągnięcia w późniejszym terminie opłaty kancelaryjnej. Zdaniem skarżącej, uznanie, że w takim stanie faktycznym można odrzucać skargę kasacyjną, a więc stosować najbardziej dotkliwą konsekwencję nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej jest naruszeniem konstytucyjnego prawa do Sądu także w tym zakresie, że porównując wysokość tej opłaty i wagę sprawy na pierwszy rzut oka widać nieproporcjonalność skutku w odniesieniu do jego przyczyny.
Skarżąca podniosła także zarzut, że jeśli ustawodawca przewidział (alternatywnie do przymusowego ściągnięcia opłaty) skutek w postaci odrzucenia środka zaskarżenia od braku kilkuzłotowej opłaty, winien uczynić to w ustawie, a nie w rozporządzeniu. Nie uczynił tego, zatem z braku tajże regulacji uznać należy odrzucenie skargi kasacyjnej za pozostające w sprzeczności z normami kasacyjnymi.
Ponadto skarżąca wskazała, że zaistniały okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu i w konsekwencji wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zwłaszcza, że uzupełniła opłatę i dochowała pozostałych warunków skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki orzekł prawidłowo o odrzuceniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 220 § 3a p.p.s.a. w sytuacji gdy pomimo wezwania nie została uiszczona opłata kancelaryjna, o której mowa w art. 235a p.p.s.a.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 47 § 3 tej ustawy, w przypadku pism i załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych w postaci uwierzytelnionych wydruków, z zachowaniem wymogów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57), tj. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180). Natomiast zgodnie z art. 235a p.p.s.a., opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism.
Wobec powyższego prawidłowo wezwano skarżącą kasacyjnie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpisy skargi kasacyjnej, skoro środek zaskarżenia został wniesiony w formie elektronicznej, zaś z akt sprawy wynika, że uczestnicy postępowania (P. P. i A. K.-P.) nie posługiwali się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, a zatem należało sporządzić wydruki skargi kasacyjnej celem doręczenia wymienionym uczestnikom postępowania. Zaznaczyć należy, że skierowane do pełnomocnika strony wezwanie określało wprost, że chodzi o opłatę kancelaryjną za wydruk powyższego pisma, zakreślało termin do uiszczenia opłaty sądowej i wskazywało rygor niezastosowania się do wezwania.
Powołanie w wezwaniu tylko przepisu art. 58 § 2 pkt 3 p.p.s.a., bez dodatkowego wskazania art. 220 § 3a p.p.s.a. nie miało istotnego znaczenia, gdyż w obu przypadkach przewidziano ten sam rygor odrzucenia skargi (skargi kasacyjnej).
Zatem należało przyjąć, że treść wezwania była na tyle jednoznaczna, iż profesjonalny pełnomocnik nie powinien mieć trudności z jego wykonaniem.
Podkreślić trzeba, że z mocy art. 220 § 1 p.p.s.a. opłata kancelaryjna określona w art. 235a p.p.s.a. powinna być na stosowne wezwanie uiszczona w terminie 7 dni. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że niedochowanie tego terminu ustawowego przez stronę skutkować musi zastosowaniem przez Sąd rygoru odrzucenia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 220 § 3a p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 14 czerwca 2023 r. sygn. akt III FZ 225/23, 13 grudnia 2023 r. sygn. akt I OZ 587/22).
Wbrew twierdzeniom skarżącej w przedmiotowej sprawie nie było zatem możliwości zastosowania art. 223 § 2 p.p.s.a., gdyż przypadek nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 235a p.p.s.a., został wyraźnie uregulowany w art. 220 § 3a p.p.s.a.
Zaakcentować również należy, że zarówno obowiązek pobrania przedmiotowej opłaty kancelaryjnej, jak też rygor odrzucenia pisma (m.in. skargi, skargi kasacyjnej) w razie jej nieuiszczenia pomimo wezwania, ustanowione zostały wyraźnie w przepisach ustawy, mianowicie art. 235a i art. 220 § 3a p.p.s.a.
Jako nietrafne należało więc uznać podniesione w zażaleniu uwagi co do niekonstytucyjności unormowanie w rozporządzeniu kwestii odrzucenia środka zaskarżenia z powodu "braku kilkuzłotowej opłaty", podczas gdy właśnie w powołanych wyżej przepisach rangi ustawowej określono obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej (art. 235a) oraz konsekwencje jej nieuiszczenia (art. 220 § 3a).
Nadto odnośnie do podnoszonego przez skarżącą naruszenia prawa do sądu, podkreślić należy, że prawo to nie jest nieograniczone. W wyroku z 10 maja 2000 r., sygn. akt K 21/99 (publ. OTK 2000/4/109), Trybunał Konstytucyjny wskazał pewne ograniczenia prawa do sądu, które nie jest prawem absolutnym i bezwzględnym. Do ograniczeń tych można zaliczyć m.in.: terminy procesowe i materialne, opłaty, zasady inicjowania postępowania, rygory postępowania dowodowego. Nie można zatem wiązać ograniczenia prawa do sądu z obowiązkiem wypełnienia przez stronę czy też jej pełnomocnika obowiązków nałożonych zgodnie z obowiązującą procedurą, bowiem nie stanowi to pozbawienia strony prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II FZ 49/22).
Mając powyższe na uwadze, nietrafnie zarzucono w zażaleniu naruszenie art. 220 § 3a p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 84 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że zawarta w zażaleniu argumentacja wykazująca brak winy skarżącej w uchybieniu terminu wiąże się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który podlega odrębnemu rozpoznaniu.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia
-----------------------
7