II OZ 719/23

II OZ 719/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OSK 1656/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-17
II SA/Lu 901/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-03-05
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. S. A. z siedzibą w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 901/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. A. z siedzibą w T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 17 sierpnia 2023 r. znak: ZOA-VII.7721.28.2021 w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Spółka [...] S.A. z siedzibą w T. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z 17 sierpnia 2023 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że dokonanie rozbiórki uniemożliwi przywrócenie stanu poprzedniego, w razie uznania przez sąd, że nakaz rozbiórki został orzeczony bezpodstawnie. Spółka podniosła, iż wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę wiąże się z trudnymi do odwrócenia skutkami i niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapobiegnie negatywnym następstwom decyzji nadzoru budowlanego do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Postanowieniem z dnia 11 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonana zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Treścią zaskarżonej decyzji jest obowiązek rozbiórki konstrukcji składającej się z zespołu ośmiu prefabrykowanych kontenerów, posadowionych w dwóch kolumnach, ustawionych na podłożu betonowym, nie połączonych trwale z gruntem. Konstrukcja została zakwalifikowana przez organy nadzoru budowlanego jako obiekt budowlany. Niewątpliwie rozbiórka tego obiektu, gdyby doszło do dobrowolnego lub przymusowego (w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) wykonania zaskarżonej decyzji będzie generowała po stronie Spółki koszty związane z pracami rozbiórkowymi i ewentualnym przeniesieniem kontenerów w inne miejsce. Sąd uznał, że specyfika spornego obiektu sprawia jednak, że koszty te nie powinny być szczególnie wysokie - obiekt nie jest trwale związany z gruntem, składa się z kontenerów, których demontaż i złożenie w innym miejscu, nawet na tej samej działce, nie jest zadaniem szczególnie kosztochłonnym. Trudno zatem mówić o znacznej szkodzie w rozumieniu art. 61 P.p.s.a. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki Spółce będą przysługiwać roszczenia odszkodowawcze względem organu. Zwrot kosztów będzie zatem jak najbardziej prawnie możliwy.
W ocenie Sądu nie sposób również zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Wspomniana już wyżej specyfika obiektu sprawia, że jego odtworzenie po rozbiórce i ewentualnym korzystnym dla skarżącej orzeczeniu sądu, jest w pełni możliwe. Odwracalność skutków wykonania nakazu rozbiórki jest w tym przypadku nieporównanie większa niż w przypadku "klasycznych" obiektów budowlanych, trwale związanych z gruntem, w rodzaju budynków czy podobnych obiektów, których odtworzenie po rozbiórce wymaga znacznych nakładów pracy i kosztów.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny, bowiem rozbiórka spornego obiektu nie wyrządzi skarżącej znacznej szkody, ani też nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy w rzeczywistości w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej (wynikającej z niezrealizowania planowanej inwestycji oraz zmarnotrawienia przeznaczonych na nią środków finansowych) i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci wykonania rozbiórki obiektu.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd I instancji w całości, gdyż podstawy zażalenia są oczywiście usprawiedliwione, ewentualnie (w przypadku przekazania zażalenia wraz z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Samo złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia nie jest wystarczające. We wniosku należy wskazać na okoliczności, które są prawdopodobne i które w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji mogą doprowadzić do powstania znacznej szkody, czy trudnych do odwrócenia skutków. Na podstawie tych okoliczności Sąd ma dojść do przekonania, że zagrożenia wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. są prawdopodobne i ochrona skarżącego przed nimi wymaga wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie uznać należy, że skarżąca Spółka nie wykazała na czym miałoby polegać w analizowanej sprawie wyrządzenie jej znacznej szkody, czy też spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Nie wskazała również żadnych okoliczności pozwalających na ustalenie jej stanu majątkowego, wysokości i rodzaju zobowiązań, kosztów utrzymania, które pozwoliłyby ocenić realny wpływ ewentualnego ubytku finansowego związanego z wykonaniem zaskarżonej decyzji na dalszą egzystencję Spółki.
Podkreślić przy tym należy, że rozbiórka obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się co do zasady z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Jednak każdy przypadek rozbiórki należy rozpatrywać indywidualnie odnosząc go do realiów sprawy.
W rozpatrywanej sprawie nakaz dotyczy rozbiórki konstrukcji składającej się z zespołu ośmiu prefabrykowanych kontenerów, posadowionych w dwóch kolumnach, ustawionych na podłożu betonowym, nie połączonych trwale z gruntem. Oczywiście rozbiórka tego obiektu pociągnie ze sobą określone koszty ale nie doprowadzi do powstania znacznej szkody po stronie zobowiązanego. Rozbiórka wiąże się bowiem z demontażem istniejącego obiektu i poniesieniem określonych związanych z tym kosztów. Jest to jednak normalny skutek wykonania tej decyzji. Wskazać zatem należy, że decyzja dotyczy obiektu, którego rozbiórka nie oznacza zniszczenia wszystkich materiałów użytych do wykonania obiektu, co potwierdziła skarżąca Spółka zarówno we wniosku jak i w zażaleniu. Zasadnie zatem uznał Sąd pierwszej instancji, że z okoliczności możliwych do ustalenia na podstawie akt sprawy nie wynikają przesłanki pozwalające na uwzględnienie wniosku skarżącej.
Również w złożonym zażaleniu skarżąca Spółka ograniczyła się w zasadzie do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja szkodzi jej w ten sposób, że na skutek ewentualnej rozbiórki poniesie niewątpliwie szkodę z uwagi na duże koszty demontażu obiektu, przewyższające nawet jego ponowne posadowienie. Jednak Sąd podejmując decyzję co do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie może opierać się na ogólnikowych stwierdzeniach, które nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych konkretnych danych, które przemawiałyby za tym, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub wyrządzi znaczną szkodę. Same zaś obawy skarżącej, że dojdzie do okoliczności, o których mowa w przesłankach z art. 61 § 3 P.p.s.a., na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą stanowić podstawy do jej wstrzymania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.