II OZ 709/24

II OZ 709/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Ol 1093/23 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2024-03-19
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 11 grudnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 1093/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie tego sądu z dnia 6 maja 2024 r. o pozostawieniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez rozpoznania w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie z dnia 18 października 2023 r., Nr WZ.5290.1.2023.10 w przedmiocie nałożenia obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
1. Postanowieniem z 18 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 1093/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Olsztynie odmówił J.J. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie tego sądu z 6 maja 2024 r. o pozostawieniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez rozpoznania.
2.1. W uzasadnieniu w/w postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 19 marca 2024 r. WSA w Olsztynie oddalił skargę J.J. (skarżąca) na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie (WMKWPSP) opisaną w sentencji postanowienia.
W dalszych jego motywach wskazano, że pismem z 18 marca 2024 r. wniesionym w formie dokumentu elektronicznego na elektroniczną skrzynkę podawczą WSA w Olsztynie pełnomocnik skarżącej – adw. M.G. zwróciła się z wnioskiem o zniesienie terminu rozprawy. Wraz z pismem (jako jego załącznik) zostało przedłożone pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącej, które nie zostało podpisane elektronicznym podpisem zaufanym.
2.2. Następnie pismem z 26 marca 2024 r. przesłanym do sądu za pomocą operatora pocztowego pełnomocnik skarżącej wniósł o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.
2.3. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 28 marca 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie wystosowane na podstawie wskazanego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi skarżącej 11 kwietnia 2024 r. Pełnomocnik strony skarżącej odebrał wezwanie do wykonania zarządzenia osobiście, ale go nie wykonał.
2.4. Zarządzeniem z 6 maja 2024 r. sąd wojewódzki pozostawił bez rozpoznania wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z uwagi na nieuzupełnienie wskazanego wyżej braku formalnego wniosku. Zarządzenie zostało wysłane za pośrednictwem platformy e-PUAP i nie zostało odebrane przez pełnomocnika. Za termin jego doręczenia uznano dzień 21 maja 2024 r. (zgodnie z UPD - k. 67 akt sądowych).
3.1. W dniu 4 lipca 2024 r. do WSA w Olsztynie wpłynęło pismo skarżącej z wnioskiem o prawidłowe doręczenie zarządzenia z 6 maja 2024 r., ewentualnie o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, na zarządzenie z 6 maja 2024 r. Następnie w dniu 5 lipca do sądu wojewódzkiego wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej z wnioskiem o prawidłowe doręczenie zarządzenia z 6 maja 2024 r., ewentualnie o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jednocześnie dokonano czynności, której uchybiono poprzez złożenie zażalenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że sąd nie był uprawniony do doręczenia mu korespondencji w formie doręczenia elektronicznego. Właściwym sposobem doręczenia było doręczenie pisemne listem poleconym za pośrednictwem operatora publicznego, co w sprawie nie nastąpiło. Pełnomocnik wyjaśnił, że 19 marca 2024 r. złożył wniosek o zniesienie terminu rozprawy. Do wniosku załączono pełnomocnictwo skarżącej. Wniosek wraz z pełnomocnictwem został złożony za pośrednictwem platformy e-PUAP, opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Pełnomocnik dodał, że składając wniosek za pośrednictwem platformy e-PUAP jednocześnie oznaczył, że składa rezygnację z elektronicznego doręczania korespondencji w sprawie przez sąd (opcja taka wyświetla się w systemie teleinformatycznym platformy e-PUAP i została ona zaznaczona przez pełnomocnika). W dniu 26 marca 2024 r., listem poleconym pełnomocnik nadał do sądu wniosek o uzasadnienie wyroku. Pismem z 2 kwietnia 2024 r., nadanym listem poleconym, WSA w Olsztynie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych wniosku o uzasadnienie wyroku. Pismem z 6 maja 2024 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP sąd wojewódzki nadał do pełnomocnika zarządzenie o pozostawieniu wniosku o uzasadnienie wyroku bez rozpoznania. Pismo nie zostało podjęte, albowiem pełnomocnik trwał w przekonaniu, że korespondencji sądu administracyjnego strona powinna oczekiwać wyłącznie drogą listu poleconego. Zdaniem pełnomocnika zarządzenie z 6 maja 2024 r. nie zostało skutecznie doręczone, a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia zażalenia. Sąd zobligowany był do doręczenia zarządzenia listem poleconym za pośrednictwem operatora pocztowego. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że nadanie zarządzenia za pośrednictwem platformy e-PUAP było prawnie nieskuteczne wobec rezygnacji z elektronicznego doręczania w sprawie. Wskazała strona skarżąca ponadto, że wysłanie do pełnomocnika, już po złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku, korespondencji listem poleconym (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku), a nie poprzez doręczenia elektroniczne spowodowało u pełnomocnika przekonanie, że korespondencja z sądu będzie kierowana drogą listów poleconych. Dlatego też pełnomocnik nie ponosi winy w niedochowaniu terminu do wniesienia zażalenia. O wydaniu i doręczeniu zarządzenia z 6 maja 2024 r. drogą elektroniczną pełnomocnik powziął wiedzę 27 czerwca 2024 r. logując się do prywatnego profilu na platformie e-PUAP.
3.2. W złożonym zażaleniu pełnomocnik wywodzi, iż brak było podstaw do jego wezwania o usunięcie braków formalnych wniosku o uzasadnienie wyroku, bowiem pełnomocnictwo zostało załączone wraz z pierwszym pismem pełnomocnika za pośrednictwem e-PUAP. Wniosek o uzasadnienie wyroku nie był zatem dotknięty brakiem formalnym. Wskazano również, że sąd wojewódzki uznając, że pełnomocnik nie złożył oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, był zobligowany zwrócić się do skarżącej o wskazanie czy potwierdza i popiera złożony w jej imieniu wniosek o uzasadnienie wyroku oraz wezwać do podpisania wniosku. Zarzucił również zastosowanie przez sąd wojewódzki dwóch odmiennych trybów doręczania pism pełnomocnikowi, czym wprowadził pełnomocnika w błąd. Co w konsekwencji spowodowało brak skutecznego doręczenia jednego z dwóch dokumentów - wezwania do uzupełnienia braków formalnych albo zarządzenia z 6 maja 2024 r., co również eliminuje zaskarżone zarządzenie z obrotu prawnego.
3.3. Wskazując na powyższe sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że skarżąca wprawdzie dopełniła części z wymienionych warunków, tj. złożyła wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu zażalenie na zarządzenie sądu z 6 maja 2024 r., a sam wniosek wniosła w przewidzianym do tego siedmiodniowym terminie od ustania przyczyny powodującej jego uchybienie. Jednakże nie uprawdopodobniła, że uchybienie tego terminu (wywołane brakiem wiedzy o treści doręczonego skutecznie na wskazany przez nią adres zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania) nie było przez nią zawinione.
3.4. W ocenie tegoż sądu – wobec przesłania wniosku o zniesienie terminu rozprawy do WSA drogą elektroniczną – pełnomocnik powinien, dochowując należytej staranności i dbałości o sprawy skarżącej, regularnie sprawdzać, czy w e-PUAP nie ma adresowanych do niego przesyłek sądowych. Okoliczność nieodebrania pisma na platformie e-PUAP przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest okolicznością, która przemawia za zastosowaniem nadzwyczajnego trybu, jakim jest przywrócenie terminu do dokonania danej czynności. Sąd pierwszej instancji zauważa, że pełnomocnik nie wyjaśnił przy tym, by istniały jakiekolwiek przyczyny utrudniające, bądź uniemożliwiające mu sprawdzanie doręczeń elektronicznych.
4.1. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je całości i zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) w zw. z art. 65 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 74a § 2 cyt. ustawy, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na mylnym przyjęciu, że działania sądu wprowadzające w błąd pełnomocnika co do sposobu doręczeń pism kierowanych przez sąd do pełnomocnika nie stanowią przesłanki uprawdopodabniającej brak winy pełnomocnika; co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. skutkowało odmową przywrócenia terminu do złożenia zażalenia.
4.2. Z uwagi na powyższe strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem strony skarżącej WSA w Olsztynie całkowicie pominął fakt, że stosował wobec pełnomocnika skarżącej równolegle dwa sposoby doręczenia - listem poleconym oraz przez platformę e-PUAP, przez co wprowadził pełnomocnika w błąd, wywołując uzasadnione okolicznościami przekonanie, że sąd stosuje wobec pełnomocnika doręczenia listem poleconym, a nie elektroniczne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. W postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pism w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a Ppsa. Przez adres elektroniczny strony należy rozumieć adres konta na platformie ePUAP. Materię doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej reguluje art. 74a Ppsa, który w § 1 przewiduje, że doręczanie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków:
1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo;
2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny;
3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca przesłała drogą elektroniczną do WSA wniosek z 18 marca 2024 r. o zniesienie terminu rozprawy. Wobec tego, że wniesienie do sądu pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje w dniu, w którym wiadomość elektroniczna została wprowadzona do systemu teleinformatycznego sądu, zarządzenie z 6 maja 2024 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącej o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku prawidłowo skierowano na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej wskazany w tym piśmie (na platformie e-PUAP). W myśl bowiem art. 74a Ppsa wniesienie przez pełnomocnika pisma w formie dokumentu elektronicznego, wywołuje ten skutek, że dalsze doręczanie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że pełnomocnik wniósł w ten sposób jedynie pismo z 18 marca 2024 r. o zniesieniu terminu rozprawy, a wcześniej otrzymał inną korespondencję z sądu listem poleconym.
5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązanie sądu pierwszej instancji do wysyłania korespondencji na adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP zostało prawidłowo zrealizowane, o czym świadczą znajdujące się w aktach Urzędowe Poświadczenia Odbioru. Natomiast po stronie profesjonalnego pełnomocnika, który powinien być świadomy konsekwencji, jakie wiążą się z doręczeniem pism w formie elektronicznej, stoi obowiązek dochowania należytej staranności i dbając o interesy swojego mocodawcy, powinien on zapewnić regularny nadzór nad nadchodzącą korespondencją.
Ponadto, ewentualne oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej również składa się w formie dokumentu elektronicznego (art. 74a § 2 Ppsa zd. drugie). Wbrew twierdzeniom pełnomocnika nie została odwołana jego dyspozycja doręczania pism drogą elektroniczną. W żadnym z pism procesowych pełnomocnik nie zrezygnował z doręczania pism w formie elektronicznej. Okoliczność ta nie wynika również z jakiegokolwiek oznaczenia, jak twierdzi pełnomocnik, w systemie teleinformatycznym platformy e-PUAP.
5.4. Zgodnie z art. 86 § 1 Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej.
Trafnie sąd pierwszej instancji eksponował w motywach zaskarżonego postanowienia, że do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnia sąd tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych w Ppsa stosowania tej instytucji. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4).
6.5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja koncentrująca się na tym, że był on przekonany, że sąd stosuje wobec niego doręczenia listem poleconym, a nie doręczenia elektroniczne, nie może świadczyć o braku winy będącej przesłaną przywrócenia uchybionego terminu, wskazuje natomiast niewątpliwie na niezachowanie należytej staranności w prowadzeniu spraw swojej mocodawczyni. Pełnomocnik profesjonalny nie powinien ograniczać się do przypuszczeń co do wysnuwania wniosku na podstawie otrzymania wcześniejszego pisma z sądu pocztą tradycyjną, że system e-PUAP nie posłuży do doręczenia przedmiotowego zarządzenia w formie elektronicznej obecnie.
Stwierdzić zatem należy, że sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 86 § 1 Ppsa w zw. z art. 65 § 1 i 2 Ppsa oraz w zw. z art. 74a § 2 tej ustawy, uznając, że nie zachodzą podstawy do przywrócenia terminu. Sąd uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, natomiast po ich przeanalizowaniu doszedł do odmiennych od pełnomocnika strony wniosków co do braku winy w uchybieniu terminu. Każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Warto w tym kontekście zauważyć, że pełnomocnik kolejny raz do systemu ePUAP zalogował się dopiero – jak sam przyznaje – w dniu 27 czerwca 2024 r.
7. Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.