II OZ 707/18

II OZ 707/18 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2018-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 3362/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-11-22
III OSK 1325/21 - Wyrok NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 61 par. 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 28 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp.j. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3362/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Sp.j. z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3362/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania na wniosek skarżącej [...] Sp.j. z siedzibą w N. wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2017 r., którą utrzymano w mocy decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2017 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za przetwarzanie odpadów poprzez odzysk poza instalacjami i urządzeniami, celem niwelacji terenu działki nr [...] w S.
Skarżąca w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który uzasadniła tym, że wymierzona kara jest dla niej dolegliwa i może doprowadzić do sytuacji znacznego ograniczenia źródła zarobkowania co będzie się wiązać z redukcją etatów pracowniczych (zatrudnia około 50 osób). Wskazała, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może ją wykluczyć, na podstawie art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych, z przetargów publicznych oraz że może doprowadzić do zachwiania pozycji skarżącej na rynku świadczonych usług, w tym jej konkurencyjności. Skarżąca podkreśliła, że jest przedsiębiorcą realizującym głównie zamówienia publiczne w zakresie usług odbioru i zagospodarowania odpadów.
Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w tym przepisie, wskazujące na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem Sądu, nie sposób ocenić zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. wobec nieznajomości sytuacji finansowej (majątkowej) skarżącej. Skarżąca ani nie wskazała, ani nie udokumentowała, jaka jest sytuacja ekonomiczna firmy, poprzestając jedynie na ogólnikowym stwierdzeniu, że prowadzi firmę w ograniczonym zakresie i że posiadane zaległości podatkowe uniemożliwiają wzięcie udziału w przetargach na roboty publiczne, a innych zleceń nie ma. Nie podała, jaki posiada majątek, czy i jakie osiąga aktualnie przychody i jakie ponosi koszty jej prowadzenia. Bez tych informacji, w ocenie Sądu, brak było podstaw do przyjęcia, że konieczność uiszczenia kwoty 10.000 zł spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że z treści art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych wynika, że wydanie ostatecznej decyzji o naruszeniu obowiązków wynikających z prawa ochrony środowiska może skutkować wykluczeniem wykonawcy z postępowania. Zdaniem Sądu, jest to jednak jedynie założenie hipotetyczne, w dodatku oparte na interpretacji powołanego przepisu. Sama zaś skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (czyli wstrzymanie wyłącznie obowiązku uiszczenia nałożonej kary) może wpłynąć na treść powołanego art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych, w którym mowa jest jedynie o ostatecznej decyzji administracyjnej.
W zażaleniu na postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, polegającej na zapłacie kary pieniężnej, nie wpłynie negatywnie na prowadzoną przez skarżącą działalność gospodarczą, podczas gdy czasowe pozbawienie skarżącej uczestnictwa w przetargach publicznych z zakresu ochrony środowiska jest głównym i zasadniczo jedynym źródłem utrzymania prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazała, że "(z)godnie z zapisami w księgach rachunkowych spółki, tylko w 2016 roku przy ogólnym przychodzie netto spółki w wysokości [...] zł odbiór odpadów komunalnych stanowił przychód w kwocie [...] zł (ponad 90%). Podobnie sytuacja wygląda na chwilę obecną.".
W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przed Sąd pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można Sądowi pierwszej instancji, który nie zastosował ochrony tymczasowej, zarzucić naruszenia art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Sąd administracyjny wydając bowiem orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, opiera swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim o wniosek skarżącego, zestawiając okoliczności i argumenty w nim podniesione z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i ocenia, czy występują wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki wstrzymania wykonania takiego aktu lub czynności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy.
W realiach tej sprawy, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2017 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji trafnie bowiem zwrócił uwagę, że skarżąca do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dołączyła żadnych dowodów, które dokumentowałyby jej aktualną sytuację majątkową. Zasadne jest zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w tej sytuacji nie było możliwości określenia, czy ewentualna szkoda spowodowana wykonaniem decyzji – tylko z uwagi na wysokość nałożonej kary pieniężnej – byłaby znaczna oraz czy istnieje zagrożenie powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zawarte we wniosku twierdzenia o zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały uprawdopodobnione stosownymi dokumentami, chociażby takimi jak bilans, rachunek zysków i strat, które obrazowałyby aktualną, rzeczywistą kondycję finansową skarżącej spółki. Brak wiedzy Sądu pierwszej instancji co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej sprawiał, że nie była możliwa ocena, czy i w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji przed zakończeniem kontroli sądowej może wpłynąć na sytuację majątkową strony. W tej sytuacji, przy uwzględnieniu z jednej strony, że skarżąca jest przedsiębiorcą realizującym głównie zadania z zakresu odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych i że zatrudnia około 50 pracowników, z drugiej zaś, że obowiązek uregulowania należności na rzecz Skarbu Państwa w każdym przypadku, niezależnie od sytuacji finansowej strony skarżącej, zawsze łączy się z obniżeniem dochodu, co nie oznacza automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może ochrona tymczasowa z art. 61 § 3 p.p.s.a., zasadnym była odmowa jej zastosowania wobec skarżącej. Kara 10.000 zł nie może bowiem oznaczać dla skarżącej szkody znacznych rozmiarów, jak również nie może pociągnąć nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż nienależnie pobrana podlegać będzie zwrotowi.
Dodać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie uwzględniając stan faktyczny i prawny sprawy z daty orzekania przez Sąd pierwszej instancji, ponieważ jest to ocena prowadzona pod kątem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Stąd też argument zażalenia, że w tym roku, podobnie jak w roku 2016, "przy ogólnym przychodzie netto spółki w wysokości [...] zł odbiór odpadów komunalnych stanowił przychód w kwocie [...] zł (ponad 90%)", uznać należy za spóźniony. Okoliczność ta po pierwsze, nie była znana Sądowi pierwszej instancji w dacie orzekania, ponieważ nie została przedstawiona przez skarżącą i już tylko z tej przyczyny nie może zostać uwzględniona. Po drugie, w sytuacji, gdy skarżąca osiąga rocznie – jak sama stwierdziła – przychód netto w wysokości ponad [...] zł, nie sposób uznać, że zapłata przez nią kary w wysokości 10.000 zł, która w razie, gdy okaże się, że nie była nałożona zgodnie z prawem, zostanie zwrócona, oznacza powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków, skoro skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia koncentrującej się na kwestii pozbawienia skarżącej możliwości uczestnictwa w przetargach publicznych z zakresu ochrony środowiska, wyjaśnić należy, że zaskarżona decyzja wydana przez organ odwoławczy stała się ostateczna z chwilą jej doręczenia skarżącej, a zatem ewentualne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje bez wpływu na jej ostateczny charakter. Zastosowanie art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1579 ze zm.) związane jest z samym faktem wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, a nie z jej wykonaniem tj. uiszczeniem nałożonej kary.
W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione na nie zażalenie niezasadne.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.