II OZ 662/23

II OZ 662/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Gl 287/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-10-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 67 § 3, art. 91 § 2 p.p.s.a., art. 70 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 287/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 grudnia 2021 r. nr IFXIV.7840.5.64.2020 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 287/22 odrzucił skargę kasacyjną A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku tego Sądu z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 287/22.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 października 2023 r., w sprawie ze skargi M. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 grudnia 2021 r. nr IFXIV.7840.5.64.2020, uchylił zaskarżoną decyzję. Odpis sentencji wyroku z uzasadnieniem skutecznie doręczono uczestnikowi postępowania A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) w dniu 31 października 2022 r. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 13 grudnia 2022 r. W dniu 6 lipca 2023 r. uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wynikający z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez tę stronę upłynął w dniu 30 listopada 2022 r. Skarga kasacyjna wniesiona została 6 lipca 2023 r., a zatem z ponad siedmiomiesięcznym przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a. Z tego powodu Sąd odrzucił skargę kasacyjną Spółki na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie, w którym Sądowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie:
1. art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 67 § 3, art. 91 § 2 p.p.s.a., a także art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuwzględnienie podniesionego przez Spółkę zarzutu nieważności postępowania i niedoręczenie Spółce odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2022 r. wraz z uzasadnieniem;
2. art. 271 pkt 2 w zw. z art. 67 § 3 w zw. z art. 141 § 1 i art. 142 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie podniesionego przez Spółkę zarzutu nieważności postępowania polegającą na pozbawieniu jej możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa, a to braku doręczenia z urzędu odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 października 2022 r. wraz z uzasadnieniem, a tym samym pozbawienie Spółki możliwości zaskarżenia orzeczenia w drodze skargi kasacyjnej.
W oparciu o powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w dniu 4 kwietnia 2023 r. Spółka złożyła wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, albowiem orzeczenie nie zostało jej doręczone z urzędu przez niemal 6 miesięcy od terminu posiedzenia. W odpowiedzi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach poinformował Spółkę, że niniejsza sprawa została prawomocnie zakończona a doręczenie Spółce odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 31 października 2022 r. W dniu 6 lipca 2023 r. Spółka wniosła skargę kasacyjną, podnosząc m.in. zarzut nieważności postępowania w związku z pozbawieniem jej możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa, a to braku doręczenia z urzędu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wskazano, że wyrok został wysłany na nieaktualny adres siedziby Spółki: ul. X w W., pomimo iż zmiana siedziby Spółki na ul. Y w W. została ujawniona w rejestrze przedsiębiorców w dniu [...] listopada 2020 r. Nadto Spółka podniosła, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis wyroku z uzasadnieniem była reklamowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Jedyna informacja, jaka znajduje się na stronie internetowej śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, to data rzekomego doręczenia przesyłki w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 4 stycznia 2023 r. Jednak w aktach sprawy brakuje zwrotnego potwierdzenia odbioru, dokumentującego imię i nazwisko pracownika Spółki, który miał odebrać korespondencję.
W ocenie strony Sąd próbował doręczyć jej odpis wyroku z dnia 5 października 2022 r. na adres siedziby przy ul. X w W., który był nieaktualny od [...] listopada 2020 r. Prawdopodobnie czynił to, gdyż taki adres siedziby Spółki był wskazany w jej wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w kontrolowanej sprawie. Podkreśliła jednocześnie, że wniosek ten był składany przed [...] listopada 2020 r. oraz było to czynione w postępowaniu administracyjnym, a nie sądowoadministracyjnym. Z tego względu, zdaniem Spółki, w postępowaniu sądowoadministracyjnym należało doręczać jej korespondencję na adres ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym – zgodnie z art. 67 § 3 p.p.s.a., czego Sąd nie uczynił. Spółka w tym postępowaniu sądowym, do momentu zgłoszenia się pełnomocnika, nie podała innego adresu do doręczeń niż adres jej siedziby ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. przy ulicy Y w W. (od [...] listopada 2020 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Konsekwencją wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu jest jej odrzucenie, o czym stanowi art. 178 p.p.s.a.
Warunkiem odrzucenia skargi kasacyjnej w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu trzydziestu dni od doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Oczywistym jest, że termin, o którym stanowi art. 177 § 1 p.p.s.a., rozpoczyna swój bieg dopiero z chwilą skutecznego doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem. W przypadku, gdy stronie nie doręczono skutecznie odpisu wyroku z uzasadnieniem, nie może w stosunku do niej rozpocząć biegu termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji nie jest możliwe uchybienie terminowi, który nie rozpoczął się.
W niniejszej sprawie Spółka zarzuca Sądowi pierwszej instancji, że nie został jej skutecznie doręczony odpis wyroku z dnia 5 października 2022 r. z uzasadnieniem z uwagi na wadliwe zaadresowanie przesyłki na nieaktualny adres siedziby spółki, a dodatkowo w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. przesyłki. Zdaniem strony korespondencja w niniejszej sprawie w toku postępowania sądowego powinna być kierowana do niej na aktualny adres siedziby spółki ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym, tj. ul. Y w W., a nie na adres siedziby spółki podany w postępowaniu administracyjnym – ul. X w W. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja przedstawiona na tę okoliczność w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie ze skargi M. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 grudnia 2021 r. nr IFXIV.7840.5.64.2020 spółka A. sp. z o.o. miała status uczestnika na prawach strony (w postępowaniu administracyjnym była inwestorem inwestycji objętej zaskarżonym pozwoleniem na budowę). Wadliwe jest zapatrywanie autora zażalenia, iż na etapie rejestracji skargi, zaraz po jej wpłynięciu, Sąd pierwszej instancji winien ustalać samodzielnie aktualny – na datę wniesienia skargi – adres siedziby Spółki będącej uczestnikiem niniejszego postępowania, korzystając z danych umieszczonych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W urządzeniach ewidencyjnych Sądu pierwszej instancji jako adres Spółki odnotowano adres jej siedziby wynikający z akt administracyjnych sprawy, tj. ul. X w W. W treści zażalenia strona przyznała, że ten właśnie adres podała na etapie postępowania administracyjnego. Takie działanie Sądu zgodne jest z przejętą powszechnie praktyką wojewódzkich sądów administracyjnych w tym zakresie i nie narusza przepisów prawa, w tym wskazywanego w zażaleniu art. 67 § 3 p.p.s.a. Przepis ten określa reguły doręczania pism sądowych m.in. dla spółek prawa handlowego, nakazując dokonywanie doręczeń na adres siedziby tego podmiotu podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń.
Przy ocenie kwestii skuteczności doręczeń w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie sposób pominąć regulacji zawartej w art. 70 p.p.s.a. Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby (§ 1). W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. O powyższym obowiązku i skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy pierwszym doręczeniu (§ 2).
W niniejszej sprawie przy pierwszej korespondencji zawierającej doręczenie odpisu skargi i odpowiedzi na skargę poinformowano strony, w tym Spółkę (pismo z 12 kwietnia 2022 r., k. 41-42), o wynikającym z art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a. obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu oraz skutkach jego niedopełnienia. Przesyłkę tę doręczono Spółce na adres siedziby przy ul. X w W.. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przysyłki (k. 43) znajduje się datownik "WPŁYNĘŁO" z datą "19.04.2022", a odbiór przesyłki pokwitowała własnoręcznym podpisem N.K., dodatkowo wskazana na pieczęci imiennej jako "Młodszy Specjalista ds. Administracyjnych". Na ten sam adres siedziby, tj. ul. X w W., doręczano później Spółce dalszą korespondencję w sprawie: odpis pisma z 29 kwietnia 2022 r. (przy piśmie przewodnim z 7 czerwca 2022 r., k. 88), odpis postanowienia z dnia 4 lipca 2022 r. (przy piśmie przewodnim z 5 lipca 2022 r., k. 104) i zawiadomienie o rozprawie (pismo z 19 sierpnia 2022 r., k. 127). Wszystkie trzy przesyłki zostały również odebrane przez N.K., opatrzone jej podpisem i pieczęcią imienną oraz dodatkowo datownikiem "Wpłynęło do Kancelarii A. Sp. z o.o." (zpo: k. 91, 110 i 149). Po doręczeniu żadnej z ww. przesyłek, także tej pierwszej zawierającej pouczenie o treści art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a., Spółka nie kwestionowała faktu otrzymania korespondencji, jak też nie poinformowała Sądu, że adres siedziby przy ul. X w W. jest nieaktualny (i to od niemal dwóch lat) ani nie wskazała innego adresu do doręczeń. W tej sytuacji uznać należało, że Spółka została skutecznie pouczona o obowiązku zawiadamiania Sądu o zmianie siedziby oraz skutkach jego niedopełnienia. Skoro Spółka podnosi, że adres jej siedziby przy ul. X w W. był nieaktualny od [...] listopada 2020 r., kiedy to ujawniono w rejestrze przedsiębiorców zmianę tego adresu na ul. Y w W., to obowiązkiem Spółki było zawiadomienie Sądu o prawidłowym, aktualnym adresie – stosownie do art. 70 § 1 p.p.s.a. Takiej informacji w aktach niniejszej sprawy brak. W tej sytuacji konsekwentne odbieranie korespondencji wysyłanej na znany Sądowi adres siedziby Spółki należy odczytywać jako zgodę adresata na takie kierowanie korespondencji.
Raz jeszcze stanowczo podkreślić trzeba, że w sytuacji, gdy uczestnik postępowania będący spółką prawa handlowego został skutecznie pouczony o treści art. 70 § 1 i 2 p.p.s.a. a w toku postępowania sądowego odbierał korespondencją wysyłaną na adres siedziby ustalony na podstawie akt administracyjnych sprawy i nie wskazywał jednocześnie, iż adres ten uległ zmianie ani nie podał innego adresu do doręczeń, to Sąd Wojewódzki nie ma podstaw do podważania prawidłowości dokonywanych w ten sposób doręczeń i ustalania, czy znany mu adres siedziby spółki jest nadal aktualny w świetle danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.
Odpis wyroku z dnia 5 października 2023 r. z uzasadnieniem został doręczony Spółce (z urzędu) również na adres przy ul. X w W. (k. 127), co – w świetle wyżej przedstawionej oceny – uznać należy za działanie prawidłowe.
Nie ma przy tym racji autor zażalenia, że przesyłki tej w ogóle nie doręczono stronie. Odnosząc się do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej odpis wyroku z dnia 5 października 2022 r. z uzasadnieniem (k. 185). Zgodnie z jego treścią powyższą przesyłkę o wskazanym numerze nadawczym adresowaną do Spółki na adres przy ul. X w W. odebrała w dniu 31 października 2022 r. M.D. Na dokumencie tym widnieje również datownik "Wpłynęło do Kancelarii A. Sp. z o.o." z datą jak wyżej. Brak jest przesłanek do uznania, że dokument ten nie stanowi dowodu potwierdzenia odbioru w dniu 31 października 2022 r. przedmiotowej przesyłki przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu Spółki. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dokumentem urzędowym (np. postanowienia NSA: z 11 kwietnia 2011 r., II FSK 2174/09; z 9 marca 2016 r., I FZ 6/16; z 25 października 2016 r., II OZ 1217/16; dostępne w CBOSA). Duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru jest wynikiem rozpatrzenia reklamacji pocztowej w sposób przewidziany prawem i w zakresie działania operatora pocztowego. Wystawiany on jest na podstawie posiadanych dokumentów potwierdzających dokonanie doręczenia przesyłki, w tym karty doręczeń. Stanowi on o domniemaniu istnienia oryginału tego dokumentu świadczącego o doręczeniu przesyłki we wskazanym dniu i wskazanej osobie.
W związku z powyższym znajdujący się w aktach sprawy duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru kierowanej do Spółki przesyłki zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem stanowi dowód stwierdzający w sposób wystarczający i jednoznaczny doręczenie przesyłki adresatowi w dniu 31 października 2022 r. Powyższe ustalenie nie zostało skutecznie podważone w złożonym zażaleniu. Strona nie przedstawiła żadnej argumentacji ani dokumentów, które mogłyby świadczyć o tym, że osobiste pokwitowanie odbioru przedmiotowej przesyłki przez osobę upoważnioną przez Spółkę jest co najmniej wątpliwe. Twierdzenie autora zażalenia o braku dowodu doręczenia Spółce odpisu wyroku z uzasadnieniem jest wyrazem niezaznajomienia z aktami tej sprawy.
Wbrew ocenie strony dowodem, że przedmiotowa przesyłka nie została doręczona Spółce, nie jest informacja znajdująca się na stronie internetowej Poczty Polskiej Tracking – śledzenie przesyłek (wydruk przedłożony przez stronę – k. 253). Wydruk z takiej informacji nie ma waloru dokumentu urzędowego i nie obala domniemania prawdziwości duplikatu znajdującego się w aktach sprawy.
Reasumując, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że odpis wyroku z dnia 5 października 2022 r. z uzasadnieniem został doręczony Spółce 31 października 2022 r. Skarga kasacyjna tej strony wniesiona w dniu 6 lipca 2023 r. była spóźniona i podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Zarzuty naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są w tej sytuacji niezasadne. Podobnie nie można upatrywać naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wskazanych przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie prawo do sądu nie zostało ograniczone, to wniesienie skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu skutkowało jej odrzuceniem.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.