II OZ 651/09

II OZ 651/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-07-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SAB/Po 20/05 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2010-03-31
II OZ 647/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-01
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie w części
Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.19,18,23
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
II OZ 651 / 09 POSTANOWIENIE Dnia 6 sierpnia 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. E. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 20/05 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M. E. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia I. oddalić zażalenie w części dotyczącej oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów; II. uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej skazania W. E. na grzywnę w kwocie 2.500 (dwóch tysięcy pięćset) złotych.
Uzasadnienie
II OZ 651 / 09
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek M. E., reprezentowanej przez pełnomocnika i jednocześnie uczestnika postępowania W. E. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz skazał W. E. na grzywnę w kwocie 2.500 zł.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 27 listopada 2008 r. W. E. złożyła wniosek o wyłączenie od prowadzenia sprawy następujących sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: M. K., A. Ł., D. R.- O., J. S., B. K., M. G., W. B., B. D., E. P. (warunkowo: "gdyby zmieniła zdanie"), J. S., E. M. -F., G. R., M. K., B. K., B. S., M. D., B. P., E. B., J. M., K. N. "i pozostałych". W dniu 21 grudnia 2008 r. W. E. poszerzyła wniosek o wyłączenie sędziów, domagając się wyłączenia sędziego A. Z. i sędziego G. G.
Uzasadniając wniosek z dnia 27 listopada 2008r. W. E. stwierdziła, że istnieją liczne dowody braku bezstronności sędziów tj. bezwzględnego podporządkowania ustawom i przepisom prawa. Skarżąca wskazała na to, iż sędziowie zamiast bezzwłocznie rozpoznać skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego sabotowali wykonanie podstawowych obowiązków, dzięki czemu deweloper mógł kontynuować nielegalnie prowadzoną budowę.
Wnioskodawczyni uzasadniając przedmiotowy wniosek zarzuciła, że sędziowie: A. Ł., M. K. i E. P. "ad hoc" odrzucili złożone przez nią ważne wnioski dowodowe. Wnioskodawczyni zarzuciła też sędziom nierozpoznanie szeregu wnoszonych przez nią skarg skierowanych do Sądu. Skarżąca W. E. wskazała, iż sędzia J. S. potraktowała skargę skierowaną do Prezesa Sądu w dniu 27 lipca 2005 r. jako zwykłą skargę, a nie skargę na bezczynność sędziów, która nie została zarejestrowana jako skarga wnoszona do sądu administracyjnego. Sędziemu E. P. zarzuciła to, iż nie wstrzymała wykonania decyzji Prezydenta Miasta Poznania nr 1970/05 z dnia [...] sierpnia 2005 r., przez co nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), a ponadto wskazała na to, iż sędzia E. P. odmówiła M. E. przyznania prawa pomocy, odrzucając jednocześnie jej zażalenie na postanowienie z 10 listopada 2005 r. w sprawie odmowy wstrzymania wykonania decyzji.
Sędziowie, których ww. wniosek dotyczył złożyli oświadczenia zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek o wyłączenie wskazanych na wstępie sędziów i skazując W. E. na grzywnę stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły podstawy do wyłączenia sędziów przewidziane w art. 18 p.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji sformułowane wobec sędziów J. S. i E. P. zarzuty nie są okolicznościami uzasadniającymi wyłączenie tych sędziów w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Nie można, bowiem w tych przypadkach mówić o jakimkolwiek emocjonalnym nastawieniu do sprawy lub strony, stosunku osobistego w ogóle nie wymieniając, skoro wnioskodawczyni takiego zarzutu nawet nie sformułowała. Potraktowanie skargi skierowanej do Prezesa Sądu na opieszałe działanie (zdaniem strony) sędziów jako skargi, która nie spełnia wymogów skargi przewidzianej w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było prawidłowe. Merytoryczne rozstrzygnięcia w sprawach wpadkowych (prawo pomocy, wstrzymanie wykonania), od których przysługują zażalenia nie daje podstawy do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Ponadto zawarte w uzasadnieniu zarzuty dotyczące pozostałych sędziów nie przemawiają za zasadnością tego wniosku w tym zakresie. W ocenie Sądu złożony wniosek jest oparty na niczym nieuzasadnionym, subiektywnym przekonaniu skarżącej, co do stronniczości sędziów. To niczym nieuzasadnione przekonanie pozwala Sądowi przyjąć, że wniosek został złożony w złej wierze. Świadczy o tym całkowicie przypadkowe wymienienie nazwisk sędziów, którzy nigdy nawet nie orzekali w sprawach z udziałem wnioskodawczyni.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji instytucja wyłączenia sędziego jest instytucją zbyt poważną, by można ją było traktować bez przedstawienia jakiejkolwiek argumentacji. Podmiotowym prawem wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest prawo każdego do bezstronnego sądu. Skoro wnioskodawczyni bez uzasadnienia i odpowiedniej argumentacji złożyła wniosek o wyłączenie sędziów, potraktowanie go jako złożonego w złej wierze jest uzasadnione, bowiem wniosek ten okazał się całkowicie niesłuszny.
Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek na podstawie art. 22 p.p.s.a., a uznając wniosek za złożony w złej wierze orzekł o grzywnie na mocy art. 23 p.p.s.a., w związku z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2008r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2007 r. (Monitor Polski 2008 Nr 12 poz.139).
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. E., wnosząc o jego uchylenie w całości i zarzucając mu naruszenie art. 23 p.p.s.a., art. 45 Konstytucji RP oraz art. 231 § 1 k.k., art. 271 § 1k.k. i art. 212 § 1 k.k. oraz wykonanie obowiązków wynikających z art. 304 k.p.k.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje w części na uwzględnienie.
Nie są zasadne zarzuty skarżącej kwestionujące punkt 1-wszy skarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, którym oddalono wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów wymienionych we wniosku.
W obszernym uzasadnieniu wniesionego zażalenia skarżąca podała przyczyny, dla jakich w jej ocenie wyłączeniu podlegają wymienieni przez nią sędziowie. Stwierdzić trzeba, iż żadna ze wskazanych przez skarżącą przyczyn wyłączenia sędziego nie stanowi podstaw przewidzianych w art. 18 § 1 p.p.s.a., a wymienione przez nią okoliczności nie wyczerpują też dyspozycji art. 19 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż stosowanie do art. 19 p.p.s.a. i to niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W związku z wywodami zaprezentowanymi we wniesionym zażaleniu wymaga podkreślenia, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana, jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por.. postanowienie SN z dnia 26 marca 1997 r., III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, Lex, nr 7068). Warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędziami objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia w odniesieniu do sędziów objętych wnioskiem skarżącej i prezentowane w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji należy podzielić.
Za zasadne uznać natomiast trzeba zarzuty skarżącej dotyczące skazania jej na grzywnę, o czym orzeczono w punkcie 2- gim skarżonego postanowienia.
Podstawę ukarania grzywną w niniejszej sprawie stanowił art. 23 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter fakultatywny, bowiem jego zastosowanie zostało pozostawione uznaniu Sądu. Grzywna przewidziana w tym przepisie może zostać wymierzona jedynie w razie ustalenia, że zgłoszenie wniosku o wyłączenie sędziego nastąpiło w złej wierze, a sam wniosek został oddalony. Przez pojęcie złej wiary należy przy tym rozumieć rozmyślne lub wynikające z rażącego niedbalstwa wprowadzenie sądu w błąd, co prowadzi do zgłoszenia niesłusznych i krzywdzących sędziego wniosków (K. Piasecki (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1999, s. 229). Tym samym sama bezzasadność wniosku nie przesądza jeszcze o złej wierze zgłaszającego wniosek i nie uzasadnia wymierzenia grzywny.
W niniejszej sprawie treść pism skarżącej wskazuje na to, iż nie sposób jej przypisać ani działania rozmyślnego, ani też rażącego niedbalstwa. Działania skarżącej są natomiast wynikiem swego rodzaju rozżalenia w stosunku do całego wymiaru sprawiedliwości, nieuwzględniającego jej wniosków, a źródłem tego jest z jednej strony niezasadność składanych wniosków, jak i nieudolność w ich formułowaniu i dochodzeniu swych praw z drugiej strony, przy dużej jednocześnie aktywności, a często wręcz agresywności w zachowaniu skarżącej, czemu daje ona wyraz w pismach kierowanych do Sądu. Nie sposób nie zauważyć w tym miejscu, iż skarżąca w warunkach przedmiotowej sprawy skarżąc się na "bezczynność sędziów", sama skutecznie uniemożliwia im podejmowanie jakichkolwiek czynności. W myśl, bowiem art. 20 § 3 p.p.s.a. do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia, czy jak w niniejszej sprawie sędziowie, objęci wnioskiem o wyłączenie, mogą spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki, ale nie mogą podejmować już żadnych innych czynności w sprawie.
Z takiego jednak stanu rzeczy nie można wysnuć wniosku o złej wierze skarżącej, a tym samym nie można przyjąć, iż zaistniała okoliczność przemawiająca za możliwością skazania jej na grzywnę. Nie oznacza to jednak, iż skarżąca ma przez to możliwość ciągłego zgłaszania wniosku o wyłączenie sędziów, opierając go jedynie na swojej subiektywnej ocenie pracy sędziów, wskazując na fakt orzekania przez nich w innych sprawach lub w ogóle nie ustosunkowując się do wniosku. Kolejne, bowiem wnioski mogą już wskazywać na rozmyślność działania skarżącej lub działania z rażącym niedbalstwem.
Konkludując przytoczone wyżej uwagi w warunkach przedmiotowej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w skarżonym postanowieniu nie wykazano, aby skarżąca wniosek o wyłączenie sędziów zgłosiła w złej wierze, a tym samym nie można było przyjąć, aby wyczerpano dyspozycję art. 23 p.p.s.a.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie w zakresie dotyczącym oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego, a na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 uchylił postanowienie w części skazującej W. E. na grzywnę.